GeriOsman MÜFTÜOĞLU Ginkgo Biloba işe yarar mı?
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Ginkgo Biloba işe yarar mı?

Ginkgo biloba daima önemsediğim bitkisel ilaçlardan biri oldu. 2003’te yayınlanan Yaşasın Hayat kitabımda ginkgo biloba ile ilgili, ‘Alzheimer hastalığının belirtilerini azaltır, baş dönmesi, kulak çınlaması, bunaltı belirtilerine iyi gelir, belleği korur, cinsel gücü destekler, antioksidan etkilidir’ demiştim.

Doktora danışılarak kullanılması şartıyla hâlâ da böyle düşünüyorum. Ama gelin görün ki, bu bitkisel ilaçların piyasada satılanlarıyla ilgili yine de çok ciddi sorunlar var... Neler mi, buyurun...

BİTKİSEL ilaçlara müthiş bir ilgi var. Çoğu insan sağlıklı kalmanın da, hastalıkları tedavi etmenin de en güvenli yolunun bu haplar olduğu düşüncesinde. Bunun iki temel nedeni var diye düşünüyorum: İlki, ‘doğaya dönüş trendi’, ikincisi, ‘geleneksel değerlere ilginin artması’, yani ‘konservatif tutumun yaygınlaşma’ süreci. Modern hayat bizi bir yandan ‘kalabalık’ şehirlere çekerken, diğer yandan ‘yalnızlaştırıyor’, dahası ‘bedenimizi ve ruhumuzu kirletiyor’ diye düşünmeye başladık. Buna ‘teknolojik gelişmelere duyduğumuz güvensizlik’ de eklenince doktorlar kadar lokman hekimler, eczacılar kadar aktarlar, ilaçlar kadar bitkisel haplar da ilgi görmeye başladı, ‘doğal yaşam’ bütün dünyada giderek daha çok ilgi görüyor.
Ben de doğal yaşama ilgi duyan, bitkilerle şifa bulunabileceği ve daha çok sağlıklı olunabileceğine inanan, bu nedenlerle bitkisel ürünlerin sağlık yararlarından faydalanılmasına sıcak bakan hekimlerden biriyim. 2003’de yayınlanan ‘Yaşasın Hayat’ kitabımda bitkisel ürünlerin faydalarına ciddi biçimde değinen hekimlerden biri oldum. Daha sonra ‘sağlık yazıları’ yazmaya başladığım bu köşede siz okurlarımı elimden geldiği kadar bu konularda aydınlatmaya çalıştım.
Ginkgo biloba daima önemsediğim bitkisel ilaçlardan biri oldu. Mesela 2003’te yayınlanan Yaşasın Hayat kitabımın 293. sayfasında ginkgo biloba ile ilgili şu notlar vardı: ‘Alzheimer hastalığının belirtilerini azaltır, baş dönmesi, kulak çınlaması, bunaltı belirtilerine iyi gelir, nöropati –örneğin şeker hastalığına bağlı nöropati, yani sinir hasarı- durumunda faydalı olabilir, belleği korur, hatırlamayı kolaylaştırır, cinsel gücü destekler, antioksidan etkilidir’.

ETKEN MADDE: GİNKGOLİT

Ginkgo biloba ile ilgili o zamandan bugüne yüzlerce çalışma yapıldı, bilimsel çalışmaların sayısı Yaşasın Hayat yayınlandıktan sonra inanılmaz derecede arttı. Bu ginkgo bilobanın tıbbi yarar ve zararları hakkında bizim daha da bilgilenmemizi sağladı. Yeni çalışmaların çoğu –ki toplam çalışma sayısı 1000’in üzerindedir- gösterdi ki ginkgo biloba ‘içindeki ‘ginkgolit’ adı verilen glikozitler sayesinde beyin damarları içerisinde tabaka/plak oluşumunu azaltarak kanın daha hızla dolaşmasını, dolayısıyla da plak oluşumuna bağlı ortaya çıkabilecek hafıza zayıflamasını azaltıyor. Kısacası beynin kapasitesini arttırmıyor ama daha yüksek verimle kullanılmasına yardımcı oluyor (Prof. Dr. Erdem Yeşilada/İyileştiren Bitkiler/Hayy Kitap/syf 53)’.
Daha fazla detaya girerek kafanızı karıştırmak istemiyorum ama bugün pek çok hekim (dâhiliyeci, nörolog, aile hekimi) bellek sorununun önlenmesi ya da çözümünde kulak çınlamasında, dikkat dağınıklığı sorununda ginkgo özlerinden yararlanıyor, iyi ve faydalı sonuçlar aldığını düşünerek hastalarına bu bitkisel ilacı öneriyor, önermeye devam ediyor.

PEKİ AMA SORUN NE?

Anlaşılıyor ki ginkgo özlerinin faydalı olabilmesi için içinde yeterli miktarda ‘ginkgolit’ yani ‘etken madde’ bulunması lazım. Eğer standart ginkgo özütü kullanılmışsa ürünün faydalı olma ihtimali daha fazla. Ne var ki piyasada satılan ürünlerin çoğu yeteri kadar aktif madde yani ginkgolit ihtiva etmiyor. Muhtemelen de bu nedenle bazı hastalar bunları boş yere yutuyor, boş yere zaman kaybediyor, gereksiz ekonomik kayıplara uğruyor. Prof. Dr. Erdem Yeşilada’nın kitabından öğrendiğime göre bizde, Hacettepe Üviersitesi Eczacılık Fakültesi’nde yapılan bir çalışmada da durumun vahameti ortaya konmuş, incelenen 13 ginkgo ilacının içeriği araştırıldığında 7 ürünün içerisinde maalesef ginkgolit bulunamamış. Buna karşılık standart gingko özütü ile üretilen ürünlerin içerisinde ginkgolit saptanmış. Bütün bu bilgilerden çıkan netice şu: Eğer ginkgo biloba dâhil herhangi bir bitkisel üründen faydalanmak istiyorsanız o bitkisel ürünün standart özütünü kullanmanız halinde bazı faydalar sağlayabiliyorsunuz. Ne var ki aktarlarda, marketlerde, hatta eczanelerde satılan kimi bizde üretilmiş, kimi yurtdışından ithal ginkgo biloba ürünlerinin çoğunda eser miktarda bile aktif madde yok!

İSTİSMAR EDİLMEMELİ

BİR nokta daha var ki o çok önemli: Her bitkisel ürün gibi ginkgo özlerini de güvenli üretilmiş olsalar bile ‘doğaldır, nasıl olsa zarar vermez’ deyip rastgele yutmamak lazım. Bu ürünlerin de muhtemel bazı yan etkileri var. Mesela baş ağrısı, bulantı yapabiliyor. Kemoterapi ve radyoterapi esnasında ginkgo özleri kullanmamak gerekiyor. Kanın pıhtılaşmasını önleyici etkisi olduğundan kan sulandırıcı ilaçlarla (heparin, kumadin) birlikte kullanılmaması da şart. Hamilelerin kullanmasına da izin verilmiyor. Baş ağrısı, ishal ve benzeri yan etkilerle karşılaşıldığında kullanıma ara vermek gerekiyor. Bazılarında tansiyonu yükseltebileceği de saptanmış. Sara/epilepsi öyküsü olanlara da tavsiye edilmiyor. Antidepresanlarla birlikte kullanıldığında da problem ortaya çıkabiliyor, serotonin patlamaları nedeniyle intihara kadar giden sorunlara yol açabiliyor.

RASTGELE KULLANMAYIN

Özetle bitkisel ilaçları da diğer ilaçlar gibi ciddiye almak, yan etki yapabileceklerini unutmamak gerekiyor. Bu ilaçları doğal diye rastgele kullanmak sağlığa iyi geleceğine zarar veriyor. Özellikle nerede, kim tarafından, hangi koşullarda üretildiği, paketlenip satışa sunulduğu doğru olmayan bitkisel ürünlerden, hele hele bunların internette pazarlananlarından, televizyon kanallarında reklam edilerek tanıtımı yapılanlarından uzak durmanız gerekiyor. Özellikle ginkgo biloba özleri bitkisel ürünlerin en yaygın kullanılanlarından biri, en çok suiistimal edilenlerin de başında geliyor.

BİLGİLER DEĞİŞİYOR

Zaten bu nedenle de köşemde sık sık konuya yer veriyorum. Ama ginkgo bilobanın faydalarından bahsettiğimde mutlu olan bitkisel ürün üretici ve satıcıları olumsuz şeyler yazdığımda üzülüp kızıyorlar! Diğer taraftan tıpkı ilaç firmalarının yıllar süren araştırmalardan sonra kullanıma verebildikleri reçeteli ilaçlarda olduğu gibi bitkisel ilaçlarda da zamanla araştırma sonuçları farklı bilgiler verebiliyor, bu yeni veriler ile (tıpkı reçeteli ilaçlarda olduğu gibi) bitkisel ilaçlar hakkında da doğru bilinen şeyler yanlış, yanlış bilinen şeyler doğru hale gelebiliyor. Ginkgo bilobada da durum aynı. Bu bitkisel ilaç üzerinde de çalışmalar devam ediyor, araştırma sonuçları öncekilerle ve birbirleriyle çelişkili neticeler verebiliyor. Kimi araştırmalarda faydalı olduğu belirtilirken, kimileri de kabul edilebilir bir yararının olmadığını gösterebiliyor.

KISA KISA

1. Kan inceltici ilaç (kumadin, varfarin, heparin) kullanan veya kan incelten herhangi bir doğal destekten (ginseng, E vitamini, omega-3) faydalananların ginkgo özlerini kullanmadan önce doktorlarıyla konuşmaları şart.
2. Antidepresan kullanıyorsanız ginkgo özlerini mutlaka  doktora danışarak kullanın.
3. Bazı ağrı kesiciler (ibuprofen) de ginkgo ile sorun yaratabiliyor.
4. Çocuk ve gençlere dersleri daha kolay anlasınlar, problemleri daha kolay çözsünler diye gingo hapı vermenin faydası yok, tersine zararlı bile olabiliyor.
5. Işın tedavisi ve kemoterapi esnasında ginkgo özlerini kullanmamak gerekiyor.
6. Hamilelerin bitkisel ürünlerin hiçbirini ve tabiî ki ginkgo biloba özlerini kullanmaları kesinlikle tavsiye edilmiyor.
7. Kullandığınız her bitkisel ürünü mutlaka eczaneden almalı, reçetede yazan ürünün aynısını istemelisiniz. İlaç firmalarınca üretilen ve Sağlık Bakanlığı ruhsatlaı ürünleri kullanın.
8. Çok istisnai durumlar dışında bu ürünlerin hiçbirinin tek başlarına şeker hastalığını, hipertansiyonu, romatizmayı, kanseri, ülseri, şişmanlığı tedavi edemeyeceğini unutmayın.
9. Kullandığınız ginkgo özü en iyisi olsa bile baş ağrısı, bulantı, kusma, ishal, dengesizlik gibi sorunlarda ilacı kesip doktorunuzu arayın.
10. Prensip olarak bitkisel ürünlere de ‘ilaç’ gibi bakınız, onları da sadece ‘doktor tavsiyesi’ ile kullanınız.

SONUÇ

BENİM kanaatime göre ginkgo biloba özleri özellikle belleği güçlendirme ve bellek kaybını bir ölçüde hafifletebilme bakımından işe yarayabiliyor. Kulak çınlaması, baş dönmesi ve cinsel güçsüzlük konularında da bazen faydalı sonuçlar verebileceği kanaatindeyim. Bu ürünün de diğer bitkisel ürünler gibi ilaç firmaları tarafından üretilenleri varsa, yani standarilize özleri mevcutsa onları kullanıyorum –ki ülkemizde var-. tıpkı diğer reçeteli ilaçlarda olduğu gibi bu ilaçların etkileri ve yan etkileri konusunda hastalarımı bilgilendiriyorum. Bu ilaçları kullanan herkesin kullandığı diğer ilaçlarla etkileşip etkileşmediği konularında bilgilendirilmeleri gerektiğine inanıyor, bu bilgilendirmeler yapılmazsa ‘muhtemel yan etkilerin beklenen problemler’ haline dönüşebileceğinden endişe ediyorum.

UZMAN GÖRÜŞÜ

Prof. Dr. Yeşilada ne diyor?

GİNGKO biloba faydalı mı zararlı mı sorusuna en güzel yanıtlardan birini Prof. Dr. Erdem Yeşilada veriyor ve bakın Erdem hoca ‘İYİLEŞTİREN BİTKİLER’ kitabında ne diyor: “Doğada bulunan besin ya da şifa amacıyla yararlanılan tüm doğal moleküllerin yararlı olduğu kadar zararlı olabilmesi de mümkün. Deva ve zehir etkileri arasındaki ince çizgiyi 16. yüzyılda ünlü bilim adamı Para Celsus şu şekilde ifade etmiş: ‘Bir maddenin yararlı ya da zehirli olması miktarına bağlıdır. Bu kural doğal ya da sentetik tüm moleküller için geçerlidir. İşte eczacılık bu bakımdan bir sanattır; zararlı olabilecek bir madde ustalıkla tedavi amacıyla kullanılabilir, eczacılık deva ve zehir arasındaki ince çizgiyi insan sağlığı yararına kullanabilme sanatıdır.”
Erdem hoca ile benzer düşünceleri taşıdığım içindir ki yıllardır bu köşede ‘bitkisel ürünlere de ilaç muamelesi yapınız, ilaç gibi üretilenlerini tercih ediniz ve sadece eczanelerde satılanları kullanınız’ uyarıları yapıyorum. Daha önceden faydalı olabileceği kabul edilen bir bitkisel desteğin (mesela kavakava) yeni araştırmalarla zararlı olduğunun anlaşılabileceğini ya da belirli dozlarda zararlı olabilen bir bitkisel özün (mesela digitalis özleri) ilaç haliyle hayat kurtarabileceğini unutmayınız.”

X

Salgın henüz bitmedi

Aşılar sayesinde işler iyi gitse de bilelim ki bu salgın henüz bitmedi.

Salgın bitmedi ama biz geçen yaz yaptığımız yanlışları bu yaz da yine ve ısrarla tekrarlamaya devam ediyoruz. Bu yaz da “hızla ve abartılı bir şekilde” normalleşmeye çalışıyoruz. O kadar hızlı ve abartılı normalleşiyoruz ki sakinliği ile tanınıp takdir edilen sevgili Sağlık Bakanımız bile gelişmelerden tedirgin. Biliyorsunuz, Delta varyantı henüz çok yeni ama oldukça önemli bir tehdit. Pek çok ülkede olduğu gibi bu yeni varyant bizde de müthiş bir hızla yayılıyor. Dr. Fahrettin Koca’nın 2 gün önce yaptığı açıklamaya bakılırsa, ülkemizde Delta varyantının tespit edildiği il sayısı daha şimdiden 36’yı buldu. Vaka rakamlarındaki bu artış hızını gören Dr. Koca, “Delta varyantı hasta sayısının bir haftada 3’e katlandığının” altını çizerek “muhtemel bir 4. dalga” uyarısında bile bulundu. Aynı uyarıyı süreci yöneten bilim insanlarımızın en sessiz ve sakinlerinden biri olarak saygıyla izlediğim Prof. Dr. Murat Akova Hoca da yaptı.

Lütfen bu uyarıları dikkate alalım. Lütfen konsantrasyonumuzu kaybetmeyelim. Lütfen rehavete kapılmayalım. Lütfen aşılanma kampanyasını hız kesmeden sürdürmeye devam edelim. Lütfen maske, mesafe ve hijyen üçlüsünden oluşan tedbirleri “Salgın bitti” düdüğü çalana kadar ısrarla sürdürelim.

BİR NOT
HUZUR DOSTU 10 ÖNERİ

Önümüzdeki hafta harika bir “bayram sevinci” yaşayacağız. Kurban Bayramı vesilesiyle topluca ve yeniden bir “huzur arayışına” çıkacağız. Gelin isterseniz “huzur dostu” şu 10 öneriyi daha bugünden bir kenara not edelim.

ÖNERİ 1: Kendini, aileni, işini ve başkalarını çok sev.

Yazının Devamını Oku

Et mi ot mu

Soruyu “Hayvansal besinler mi, yoksa bitkisel gıdalar mı daha sağlıklı?” şeklinde sormak daha şık olurdu ama böyle bir başlığın daha çok ilgi çekeceğini düşündük.

Meselenin esası şudur: Hayvansal besinler (kırmızı et, balık, tavuk, yumurta, süt, yoğurt...) yüksek protein güçleri, zengin demir içerikleri, yoğun kolajen yükleri ve genelde faydalı doğal yağ içerikleri nedeniyle “faydalı besinler” listesinin en üst sıralarında yer alıyor. Ne var ki araştırmalar özellikle 40’lı yaşlardan sonra mutfak bütçesinin büyükçe bir kısmının “ete değil ota” yani “hayvansal besinle yerine bitkisel gıdalara” ayrılmasının daha doğru olacağını söylüyor. Peki, neden? Yanıtlar 1 numaralı kutuda...

ET YERİNE OT YERSENİZ...

- Daha az SERBEST RADİKAL üretirsiniz.

- Daha az İNSÜLİN salgılarsınız.

- Bedeninize daha az TRİGİLİSERİD yüklersiniz.

- Daha çok ANTİOKSİDAN kazanırsınız.

- Daha güçlü

Yazının Devamını Oku

Antikor mu T hücresi mi

Pandemi sayesinde çok şükür neredeyse hepimiz birer bağışıklık uzmanı (!) olduk.

“B hücreleri ne yapar, T hücreleri nasıl bir koruma sağlar?” gibi sorularının yanıtını bile öğrendik. Biliyoruz ki B hücreleri, antikor üreterek, T hücreleri de virüsün bulaştığı hasta hücreleri yok ederek görevlerini yerine getiriyor. Etkin bir bağışıklık için ise B ve T hücrelerinin birlikte çalışmaları, işbirliği yapmaları vazgeçilmez ve mühim bir ayrıntı. B hücrelerinin ürettiği “antikorlar”a da, enfekte hücreleri ortadan kaldıran “T hücresi aklı”na da ihtiyacımız var. Peki, öncelik hangisinin? Daha doğrusu hangisi daha önemli? B hücrelerinin antikor üretim kabiliyetine mi, T hücrelerinin aklına, hafıza yeteneklerine mi güveneceğiz? Daha da önemlisi bizi hangisi daha uzun bir zaman dilimi içinde koruyabilir? Soru çok! Yanıtlar için buyurun...



BANA GÖRE
T LENFOSİTLERİNİZE GÜVENİN

Yazının Devamını Oku

Virüs evcilleştirilebilir mi

“Hızlı aşılama” kampanyamız başarıyla sürüyor.

Ve görünen o ki eğer bu hızla devam edebilirsek çok değil, 3-4 ay içinde salgını önemli ölçüde kontrol altına almış olacağız. Ama bilelim ki mevcut ve oluşabilecek muhtemel yeni varyantlar, her zaman için önemli birer tehdit olmaya devam edecek. Gerçi mevcut aşıların çoğu en son tespit edilen Delta ve Delta Plus varyantları dahil, varyantların neredeyse tamamına karşı etkili ve koruyucu gibi görünüyorlar ama yine de bilelim ki her yeni varyant yeni bir risk olarak karşımıza çıkacaktır. Ve yine anlaşılan o ki eğer aşılamayı hızla sürdürebilir ve mümkün olan en kısa zaman diliminde mümkün olduğu kadar çok insanımızı aşılayabilirsek “virüsü evcilleştirmek” gibi önemli bir şansı da yakalayabilmemiz mümkün olabilecek.

Unutmayalım: Virüsün evcilleştirilmesi onun sıradan bir kış enfeksiyonuna dönmesi haline geliyor. Bunun için en etkili çare olarak da hızla uygulanan yaygın bir aşılama faaliyeti ve bunun sağlayacağı yüksek düzeyde toplumsal bir bağışıklık gücü gösteriliyor. ÖZETİ ŞUDUR: Aşılama oranlarını ne kadar yükseltebilir, aşılama hızını ne kadar arttırabilirsek virüsü evcilleştirip sıradan bir kış enfeksiyonu haline getirme şansımız o ölçüde artacaktır. İŞTE BU NEDENLE aşılamada frene basmamak, hızı kesmemek, daha da önemlisi çevremizdeki kararsızları ikna edip bir an önce aşılanmalarını sağlamak şu anda en önemli önceliklerimizdir. TEKRARLIYORUM: Bu virüs de evcilleştirilebilir. Çaresi ise yaygın bir aşılama faaliyeti. 

OKUR SORUSUMENOPOZ BEYİN SİSİ YAPAR MI?

YAPAR! Zaten bu nedenle menopoza giren kadınların bir bölümünde “kafa karışıklığı, odaklanma güçlüğü” gibi sorunlar görülebiliyor. Hatta bu ve benzeri sorunlar bazı kadınlarda menopozdan 5-6 yıl önce bile başlayabiliyor. Menopozla ilişkili bilinç bulanıklığının nedeni olarak da beynin bellekle ilgili önemli merkezlerinden biri sayılan hipokampus bölgesindeki östrojen reseptörlerinin menopozdan sonra oluşan ani östrojen düşüşleri nedeniyle yaşadıkları sorunlar gösteriliyor. Menopozla birlikte ortaya çıkan “östrojen yoksunluğu” sadece sisli beyin ve benzeri bellek karmaşalarına yol açmıyor. Östrojen kaybının menopozla ilişkili ani sıcak basmaları, uyku bozuklukları, gece terlemeleri ve benzeri problemlerden de sorumlu olabileceği biliniyor. Menopoz işaretleri yalnızca bunlarla da sınırlı kalsa neyse. Kemik ve kas kütlesinde azalma, tekrarlayan çarpıntı atakları, değişken duygusal dalgalanmalar, saç dökülmeleri, cilt kurumaları ve kırışmaları, kalp damarlarında plak oluşumları da östrojen kaybının sonuçları olarak gösteriliyor. Yaşla ilerleyen hormonal kayıp erkekler için de önemli bir sorun. Testosteron azalmasıyla karakterli andropoz dönemindeki erkekler de benzer birçok sorunu yaşayabiliyor.

KISA BİLGİTESTOSTERON AZALINCA NE OLUYOR?

YAŞLANMA

Yazının Devamını Oku

Sağlıkta Zoom efekti

Pandeminin sağlıkta da bazı eğilim ve değişimlere yol açacağı kesin. Bu değişimlerden biri de muhtemelen “ZOOM EFEKTİ” olacak.

Bu efekt sayesinde de yüz ve diş estetiğinde beklentiler zirve yapacak (!). Bu konudaki ilk bilgi estetik diş hekimliği alanının ünlü bir hekiminden, Dr. Galip Güreli’den geldi. Galip Hoca’ya göre, özellikle iş dünyasında artarak düzenlenen “görüntülü ZOOM toplantıları”, bu toplantılara katılanların kendi görünümleriyle ilgili ciddi bir farkındalık geliştirmesine sebep oldu. Bireyler bilgisayar veya cep telefonu ekranında kendi yüzlerini ilk defa daha öncesinde hiç olmadığı kadar uzun süre görme, izleme, inceleme, analiz etme -hatta eleştirme- fırsatı buldular. Neticede de özellikle ağız ve yüz bölgelerinde, önceden gözlerine batmayan bazı uyumsuzlukların (!) farkına varıp çözüm aramaya başladılar. Konuya daha sonra da değineceğim ama şunu şimdiden belirteyim: Yüz ve diş estetik operasyonlarında son aylarda fark edilir bir artış var. Aynı artış “saç ektirme” konusu için de geçerli.




BİR AYRINTI
DR. GÜRELİ NE DİYOR?

Diş

Yazının Devamını Oku

5 soru 5 cevap... Üçüncü doz

Başlangıçta biraz tökezlesek, ufak tefek bazı aksaklıklar yaşasak da son 2-3 haftada müthiş bir performans gösterip “hızlı bir aşılama” sürecine girdik.

Biraz ulaştığımız yüksek aşılama rakamlarından, biraz da son dönemde kullandığımız BioNTech mRNA aşısından güç alarak eski hayata neredeyse tümüyle ve yeniden “Merhaba” dedik. Ne var ki tam da bu sırada devreye yeni bir dert, yeni bir problem, “Delta varyantı meselesi” girdi. Muhtemelen biraz da bu nedenle Bilim Kurulu’nun da tavsiyesini dikkate alan Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca, “kahraman sağlıkçılarımızın” ve 2 doz aşısını yaptıran “50 yaş üstü” vatandaşlarımızın 3. doz aşılarını yaptırabileceklerini açıkladı. Peki, nedir bu “3. doz” ya da “hatırlatma dozu” olarak tanımlanan yeni gündem? 3. doz şart mıdır? Şartsa neden? Sorular çok ama şimdiden söyleyeyim cevaplar net ve açık değil. Detaylar için buyurun...

İYİ BİLGİ 1
HATIRLATMA/3. DOZ NEDİR

BİRKAÇ istisna dışında aşılar için de belirli bir “güven aralığı” var. Bu aralık aşıdan aşıya değişebiliyor. Aralığı belirleyen şey ise aşının sağladığı hücresel ve salgısal koruma gücü, yani antikor düzeyi ve T hücresi bağışıklığı oluyor. Özetle çoğu aşı için zamanla azalan bağışıklık düzeyini yeniden arttırıp eski seviyesine ulaştırmak için bir “güçlendirme dozu”, bir “hatırlatma dozu” yani bir çeşit “pekiştirme dozu” gerekebiliyor. Bu doza da günlük tıp pratiğinde “RAPEL DOZU” deniyor.


Yazının Devamını Oku

Isınma turları başlıyor

16 ay sonra, ilk defa eski hayata yeniden dönme ve yeni bir hayata “merhaba” demenin keyfini ve mutluluğunu yaşıyoruz.

“Yeni hayat” tanımını biraz abartılı kullandığımın ben de farkındayım. Doğru olanı “ısınma turları” olmalı. Çünkü “gerçek yeni hayata” sonbaharda “merhaba” diyebileceğiz. Kanaatim odur ki bizim yeni hayatımız daha doğrusu hasretle beklediğimiz o eski günlerimiz bu sonbaharda çiçeklerini açacak olan farklı bir ilkbahar ile başlayacak.



Pandemiyi dikkatle izleyen ve elinden geldiğince doğru analizler yapmaya çalışan biri olarak sizden ricam şudur: Önümüzde konulan seçenekler ne kadar fazla, şımartıcı, coşku verici, hatta şaşırtıcı olsa da gelin lütfen bu seçeneklerin hepsini birden aynı anda ve hızla devreye sokmayalım. Aşılama kampanyası sonuçlanıncaya, toplumsal bağışıklık düzeyine ulaşılıncaya kadar gelin ufak ufak “ısınma turları” yapmakla yetinelim.

Mesela düğünlere, nişanlara katılalım ama halay çekmelerden uzak duralım. Mesela toplu taşıt araçlarını kullanalım, akşamları çıkıp parklarda bahçelerde biraz nefes alalım ama gereğinden çok ve kontrol-

Yazının Devamını Oku

Sırada diyabet tehdidi mi var

Salgının başından bu yana biriken bilgiler 2 yönlü bir tehdidin altını ısrarla çiziyor.

Tehditlerden biri “COVID-19 nedeniyle hastanede yatan ağır hastaların, özellikle de yoğun bakım ihtiyacı duyan vakaların önemli bir kısmında tip 2 diyabetin yani yetişkin tipi şeker hastalığının saptanması”. İkinci tehdit ise daha da önemli: “COVID-19 geçirenlerin, özellikle hastalığı ağır atlatanların ve uzamış COVID problemi yaşayanların bir kısmında hastalığı takiben tip-1 ve tip-2 diyabet ortaya çıkabiliyor.”

İşin uzmanları olarak biz doktorların da, bu tehditlerin muhatabı olan sizlerin de bu 2 önemli bilgiyi dikkate almalarında fayda var. Nedeni şu...




TEHDİT 1

Yazının Devamını Oku

Delta’ya dikkat!

Hindistan'da salgının en yoğun olduğu dönemde ortaya çıkan Delta ve Delta Plus varyantları şu anda küresel anlamda en baskın koronavirüs tipi olarak kabul ediliyor.

Delta va Delta Plus’ın müthiş hızlı bir bulaşma yeteneğinin olması ise sadece biz uzmanların değil, meseleye dikkatle yaklaşan devlet adamlarının da kafasını karıştırıyor. Özellikle Avrupa ve bu arada da Rusya, şu anda Delta varyantının en yaygın görüldüğü coğrafyalar. Bu nedenle de Putin, Merkel, Macron, Johnson fark etmiyor, hemen her ülkede yöneticiler halka “Delta varyantı konusunda ciddi endişelerimiz var, hepimiz dikkatli olmalıyız” mesajı veriyor. Bilelim ki aynı duyarlılığı bizim de taşımamız, göstermemiz ve aşılama sürecinde yakaladığımız mükemmel başarıyı gölgeleyecek hataları yapmamamız lazım. ÖZETİ ŞUDUR: Delta varyantı mühim bir meseledir. Rahatlayalım ama rehavete asla kapılmayalım.




GÜNÜN SORUSU
ERKEKLİK Mİ HASTALIK MI

Yazının Devamını Oku

Yolun açık olsun Turkovac

Yerli aşı Turkovac’ın 3. faz çalışmaları başladı. Hatırlayalım, pandemi başladıktan 6-7 ay sonra, Kasım 2020’de Erciyes Üniversitesi’ndeki ekip Turkovac aşısı için düğmeye bastı.

Üniversitenin Aşı Araştırma ve Geliştirme Merkezi Başkanı Prof. Dr. Aykut Özdarendeli ve ekibi, aşıyı faz 1 çalışmalarında 44 gönüllüye uyguladı. Neticeler başarılı çıkınca 10 Şubat’ta faz 2 çalışmasına geçildi. Faz 2 çalışmaları 250 gönüllü üzerinde yapıldı. Şimdi sıra faz 3 aşamasında.

Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca’nın açıklamasına göre, faz 3 çalışması 40 bin 800 gönüllüyle sürdürülecek. Çalışmanın yabancı katılımcıları da var. Turkovac faz 3 çalışmaları Azerbaycan, Özbekistan, Polonya ve Macaristan’da da yürütülecek. Yerli aşı inaktif bir aşı. Yani bildik, tanıdık bir yöntem kullanılıyor. Aşının arkasında devletin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da durması ve desteğini esirgememesi ise çok önemli bir avantaj. Emeği geçen herkese teşekkürler ve YOLUN AÇIK OLSUN TURKOVAC!

ŞENER ŞEN VE EZGİ MOLA’YA TEŞEKKÜRLER 

AŞILAMA kampanyası müthiş bir hızla sürüyor. Kampanya sürecindeki en önemli eksikliklerimizden birinin ise “KARARSIZLARI KAZANMAK” olduğu anlaşılıyor. Bunun en etkili yollarından biri toplumun sevdiği, saydığı, güvendiği, değer verdiği, sözüne, tavrına inandığı kişileri kampanya sürecinde “AŞI DESTEKÇİSİ” olarak dahil etmek. Şener Şen ve Ezgi Mola işte bunu yaptılar, gönüllü aşı destekçisi oldular. İkisi de “KOLLARI SIVIYORUZ” sloganıyla yürütülen “ULUSAL AŞILAMA KAMPANYASINA” yaptıkları toplumsal çağrıyla destek verdiler. Bu iki değerli sanatçımızın altını ısrarla çizdikleri gibi, “Normal hayatımıza yeniden geri dönebilmemiz için, hayatımıza kaldığımız yerden ve sağlıkla devam edebilmemiz için” hepimiz istisnasız ve samimi birer “AŞI GÖNÜLLÜSÜ” olmalıyız.

BİR UYARI

Yazının Devamını Oku

Sağlıkçılar 3. doz bekletisinde

Aşılamada ulaştığımız hız mükemmel. Sadece geçtiğimiz haftada aşılanan kişi sayısı 5 milyondan fazla.

Önce yarım milyona razıydık, 1-1.5 milyon derken neredeyse “günde 2 milyon aşılama” hedefine ulaşacağız. Başta Sağlık Bakanı, ekibi ve sağlık ordumuz olmak üzere bu olağanüstü başarıda emeği geçen herkese teşekkürler. Bu arada önemli bir hatırlatmayı da kayda geçirmekte fayda var: Daha önceden Sinovac ile aşılanan sağlık ordumuzun değerli mensuplarına 3. aşının yapılma vakti sanırım geldi. Sağlık ordusundaki genel beklenti 3. dozun BioNTech ile yapılması ve uygulamada biraz hızlı hareket edilmesi. Bir küçük hatırlatma daha: Bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullandıkları için Sinovac aşısıyla yeteri kadar güçlü bir bağışıklık üretemeyen kişilere de 3. doz aşılama bir an önce yapılmalı, onlar da güvence altına alınmalıdır. Tabii ki onlarda da 3. doz tercihi BioNTech aşısı olmalıdır.

OKUR SORULARI
BİR GIDA NE ZAMAN ‘İŞLENMİŞ’ SAYILIR

İŞLENMİŞ gıdaların tamamı değilse de çoğu sağlık için ya “zararlı” kabul ediliyor ya da “etkinliği azalmış” bir gıda muamelesi görüyor. İşlemden geçirince “zararlı”, en azından “faydası sınırlı” hale geldiği kabul edilen gıdaların en meşhurları şunlar:

1. Öğütülüp beyaz un haline getirilen tahıllar

2.

Yazının Devamını Oku

Karar sizin ya aşı ya Covid

Başka çaremiz, başka seçeneğimiz yok.

COVID’den korunmak için aşı olmak zorundayız. Çünkü mevcut gelişmeler de, bilimsel veriler de şu bilgiyi net ve açık olarak doğruluyor: YA AŞI OLACAĞIZ, YA COVID. Nedenine gelince...

Aşıdan sonraki yolculuk belli: B lenfositlerimiz bol bol antikor üretecek. T lenfositlerimiz ise virüsün bütün kodlarını belleğine kaydedecek. Neticede muhtemel bir bulaşla yapacağımız savaşı biz değil virüs kaybedecek. Aşılanmaz da COVID’e yakalanırsak eğer sonrası bir hayli endişe verici.

1- COVID-19’u evde geçirmek de var, hastaneye yatmak zorunda kalmak da...



2-  

Yazının Devamını Oku

Güzel günler yakındır

Biz “Her gün en az 500 bin aşılama şart!” derken Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca aşılamada hedefi daha da büyüttü, “500 bin yetmez bize her gün 1 milyon aşılama lazım” dedi.

Bana sorarsanız son günlerin en önemli haberi, en mühim hedefi, en güzel cümlesidir bu. Çünkü aşılama meselesinde hedeflenen bu başarı, sürdürülebilir bir noktaya ulaşırsa eğer önümüzdeki sonbaharın bir sağlık ilkbaharına dönüşmesi hiç de zor olmayacaktır. Tebrikler Sağlık Bakanı Dr. Koca, tebrikler bakanlık yöneticileri ve teşekkürler aşılama kampanyasına emek veren sağlık emekçileri.

İYİ HABER
İSTANBUL’DA RAKAMLAR DÜŞÜYOR
BUGÜNÜN iyi haberi, başarılı çalışmalarıyla İstanbul’daki salgın rakamlarını hızla düşüren önemli bir isimden İstanbul İl Sağlık Müdürü’nden geliyor: İstanbul İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, “Aşılamada da yeni vaka sayılarını azaltmada da tedavi başarısında da önemli bir noktada olduğumuzu” açıkladı. Kısacası sayfanın başında da belirtiğimiz gibi sağlıklı ve güzel günlere bir hayli yaklaştık. Yolumuz açık olsun.

BİR TAHMİN
ÖNÜMÜZDEKİ KIŞ NASIL GEÇECEK

BİZDE

Yazının Devamını Oku

Hedef her gün en az 500 bin aşı

Toplumsal bir aşılanma çabası içine girdiğimiz bugünlerde günlük aşı rakamlarında “en az 500 bin” hedefini tutturmak zorundayız.

Eğer önümüzdeki sonbaharı bir ilkbahar gibi kutlamak istiyorsak, eğer okullarımızı açmak, işimize gücümüze dönmek, ekonomimizi yeniden zıplatmak arzusundaysak bu rakamda ısrara mecburuz. Bunu başarabilirsek aylık ortalamada 15 milyon insanımızı tek dozda etkinliği oldukça yüksek (yüzde 85) ve koruması bir hayli uzun süreli olan (8-12 hafta) “tek doz BioNTech” aşısı ile bağışıklama hedefini yakalarız. Bu yöndeki vefakâr çabaları nedeniyle başta hemşire kardeşlerimiz ve aile hekimlerimiz olmak üzere tüm sağlık çalışanlarına şimdiden teşekkür borçluyuz.




ÖNEMLİ
BAĞIRSAKLARINIZI STRES TORBASI YAPMAYIN

Yazının Devamını Oku

İçimizdeki müsilaja dikkat

Bilelim ki müsilaj tehdidi sadece çevremizi kirletmiyor, o tehdit yıllardır ruh ve bedenlerimiz için de zaten var, ruh ve bedenlerimiz de o tehditten payını alıyor.

Kısacası “çevresel müsilaj” ile “bedensel ve ruhsal müsilaj” meselelerini aynı sepete koymak gerekiyor. Bu nedenle gelin isterseniz müsilaj sorununa “damardan”, yani “bedenden ve ruhtan” girelim. Hazırsanız buyurun...

ÖNEMLİ BİLGİ
MÜSİLAJ BİZİ DE KİRLETTİ

MÜSİLAJ meselesi yalnızca Marmara’yı değil yaşadığımız çevrenin tamamını, neticede de ruh ve bedenlerimizi de kirletiyor. Sağlık pratiğinde kısaca “kronik hastalıklar” olarak tanımladığımız pek çok sağlık sorununun ardında da çoğu zaman az ya da çok “müsilaj problemi” yatıyor. Bedensel ve ruhsal müsilajın akla gelen ilk sonuçlarını da bu satırların yazarı şöyle sıralıyor...

Yazının Devamını Oku

Alzheimer'ın sonu geldi mi

Hepimiz olabilecek en iyi hayatı yaşamak isteriz ve bu bizim en doğal haklarımızdan biridir. Hayatımızı istediğimiz gibi yaşamak, canlı, formda, fit ve enerjik, keyifli ve mutlu biri olarak sürdürmek, olağan sona “AKIL SAĞLIĞI” ile ulaşmak her insanın değişmez arzusudur. İstisnasız herkes “mükemmel bir sağlık” peşinde koşar ve “üstün bir sağlık hali”ni hedefler, hak eder.

Ama bu hedeflere nasıl ulaşılacağı konusu sözkonusu olduğunda işler maalesef bir hayli karışır. Karışır çünkü böyle bir hedefe ulaşmak bize bedensel ve ruhsal anlamda birçok sorumluluk yükler. Diğer taraftan özellikle son yüzyılın beyinlerimizi, neticede de belleklerimizi olumsuz yönde etkilediği kesindir. İtiraf edelim, çoğumuzun beyni arızalıdır. Ve bu “arızalı beyin sorunu” günümüzün en mühim sağlık sorunlarından biridir.

Ve yine bilelim ki “arızalı beyin meselesi”nin zirve noktasında hepimizin korktuğu çok ağır bir sağlık sorunu var: ALZHEIMER HASTALIĞI. İsterseniz gelin güne bu tatsız ve kesin tedavisi şimdilik mümkünsüz gibi görünen belalı hastalıkla ilgili güzel bir müjdeyle başlayalım: ALZHEIMER’DA FAYDALI OLABİLECEĞİ ANLAŞILAN YENİ BİR İLAÇ 7 HAZİRAN 2021’DE KULLANIM İZNİ ALDI. Detaylar için buyurun...

İYİ HABER
ADUCANUMAB İŞE YARAYABİLİR
ALZHEIMER hastalığı özellikle 70-80’li yaşlar sonrasının en korkulan sağlık problemlerinden biridir. Belleği içten içe ve sinsice tahrip eden bu kronik hastalık, yaşlanma sürecine giren herkesin bir numaralı korkusudur. Yarattığı hafıza ve düşünme sorunlarıyla sadece hastalanan kişilerde değil, aileler ve sosyal yaşamda da önemli tahribatlara yol açar. Hastalığın kesin çözümü üzerinde her yıl binlerce araştırma yapılıyor. Ne var ki henüz bir arpa boyu bile yol gidilebildiğini söylemek pek mümkün değil. Daha doğrusu yakın zamana kadar durum böyleydi, muhtemelen 7 Haziran 2021 tarihi itibarıyla bu bilgi değişti. Gelişmeler şöyle...

KISA BİLGİ

Yazının Devamını Oku

Virüs laboratuvarda mı üretildi

Başlıktaki soru aslında bugünün sorusu falan değil salgının başından bu yana hep gündemde.

Bir grup biliminsanı virüsün genetik yapısına ve biraz da kötü ve farklı marifetlerine (!) bakarak yeni koronavirüsün “laboratuvar üretimi” yani “çakma bir virüs” olduğunu ileri sürerken, bir başka grup da “Olmaz öyle şey!” deyip soruyu cevaplamaya bile değer bulmuyor. Peki, doğrusu ne? Elimizde net ve açık bir bilgi yok. Yok ama son günlerde bu belalı virüsün “yapma” veya “çakma” olabileceğini düşünenlerin sayısı bir hayli arttı. İtiraf edeyim bu düşünce daha doğrusu şüphe bende de var. Nedenine gelince...




KUŞKUM VAR ÇÜNKÜ... (1)
CDC ESKİ DİREKTÖRÜ ROBERT REDFIELD BAKIN NE DİYOR 

CDC/HASTALIK

Yazının Devamını Oku

İpin ucunu bırakmayalım

Bildik bir cümle ama yine de tekrarlamakta fayda var: SAĞLIĞIMIZ EN ÖNEMLİ VARLIĞIMIZ.

Sağlıklı olmak ve kalmak bir seçim değil, bir gereklilik. Ne var ki o çok güvendiğimiz aklımız “sağlıklı olma hali”nin değerini maalesef bilmiyor, daha doğrusu fark edemiyor. Sağlığın kıymetini sadece hastalanınca anlıyoruz. Diğer taraftan, bilelim ki pandemi sürecinden de iyi haberler geliyor. Çok şükür pandemide de yolun sonu yaklaşıyor. Tünelin ucunda görünen ışık kesinlikle üstümüze doğru hızla gelen tehlikeli bir trenin ışığı filan değil artık. Bu ışık kesinlikle eski ve güzel günlerin yeniden geri geleceğine işaret eden “AŞI IŞIĞI”dır. Ve yine bilelim ki salgını bitirecek, son noktayı koyacak, üzerine kocaman bir çarpı atacak, yani pandemi ile yürüttüğümüz savaşın bitiş düdüğünü çalacak olan da yine o ışık yani aşı ışığıdır. Özeti şudur: BİR, aşılardan korkmayın. İKİ, toplumsal bağışıklık sağlanana kadar da ipin ucunu bırakmayın.




HATIRLATMA
BAĞIŞIKLIĞA ZARAR VEREN 4 HATA

Yazının Devamını Oku

3 iyi haber

Tam 1 yıl önce, yani 2020 haziranında mutsuz ve umutsuzduk. Karşımızda ne olduğunu, nereden geldiğini ve ne ölçüde tahribat yapacağını bilmediğimiz “belalı bir virüs” vardı.

Bize gelince... Her şeyden önce “o virüsle nasıl savaşacağımızı, etkisini nasıl azaltacağımızı” yeteri kadar bilmiyorduk. Daha da önemlisi korunmak için “maske, mesafe, temizlik” 3’lüsünden başka elimizde hiçbir savunma silahı da yoktu. Ama şimdi, 2021 haziranında durumumuz geçen yıldan çok daha iyi. Çok daha güçlü ve organizeyiz. Elimizde hâlâ net olarak etkili bir ilacımız yok ama etkili pek çok destek tedavisi geliştirmiş durumdayız. Çok daha önemlisi “AŞIMIZ” var. Başlıkta belirttiğim umut vurgusunun nedeni de esasen bundan kaynaklı. Durun, bitmedi! Bu hafta beni memnun eden, umutlandıran 3 iyi haber daha var. İşte o haberler...

İYİ HABER 1
DİYANET’TEN DESTEK GELDİ

Diyanet İşleri Yüksek Kurulu biraz gecikerek de olsa önemli hem de çok önemli bir açıklama yaptı. O açıklama şöyle: “Toplum sağlığını tehlikeye atacağı konusunda galip zan bulunan durumlarda gerekli tedbirlere uymamak, ‘kul ve kamu hakkı ihlali’ olur. Bu itibarla bilimsel usullere uygun üretilen, alanında uzman hekimlerce salgın hastalıklara karşı koruyucu olduğu belirtilen aşıların kullanımı dinen de uygundur.”

Bu yerinde ve doğru açıklamanın aşılama sürecine hız kazandıracağı şüphe götürmez.

İYİ HABER 2

Yazının Devamını Oku

Bekle bizi sonbahar

Anlaşılan o ki elimizdeki bu yeni ve son fırsatı iyi değerlendirebilir, BioNTech aşısını hızlıca ve akıllıca uygulamaya geçirebilirsek ağustos sonlarına doğru, en geç eylül ortalarında toplumsal bağışıklığa yetecek aşılama rakamlarına ulaşabileceğiz.

Bunda BioNTech aşısının gücü ve ilk doz etkinliğinin önemli bir payı var. Elimizdeki veriler BioNTech ile yürütülen aşılama kampanyalarında sadece ilk doz ile bile yüzde 80’leri geçen bir bağışıklık düzeyine ulaşılabileceğini gösteriyor. Daha da dönemlisi yine elimizdeki veriler BioNtech uygulamasında iki doz arasındaki süreyi neredeyse 8 hatta 10-12 haftaya kadar çıkarabileceğimizi düşündürüyor. Özetle aşıyı geliştiren sevgili Dr. Uğur Şahin Hoca, Dr. Özlem Türeci ve ekibi bize taahhüt ettikleri miktardaki aşıyı verebilirlerse rahatlıkla “BEKLE BİZİ SONBAHAR” diyebiliriz. Ve sonbaharı pandemiyle mücadele bakımından bir “ilkbahar gibi” de karşılayabiliriz.




OKUR SORULARI
BİRİNCİ VE İKİNCİ DOZLARI FARKLI AŞILARLA YAPTIRABİLİR MİYİM

Yazının Devamını Oku