Başkentin mimari yapılarında nostalji yolculuğu
Güncelleme Tarihi:
Türkiye Cumhuriyeti’nin 1932’ye kadar ilk Cumhurbaşkanlığı Köşkü olarak kullanılan Atatürk Köşkü... Bugün Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Küçük Tiyatro ve Oda Tiyatrosu olarak hizmet veren Evkaf Apartmanı... Hürriyet Ankara, okurlarını mimari yapılarda fotoğraflarla tarihi bir yolculuğa çıkarıyor. Hürriyet Ankara, ‘Cumhuriyet Dönemi’nin ilk yıllarında başkentin sivil mimarisi ve kentin eski mahallelerinde tarihi yolculuğa çıkıyor. Ankara ile ilgili görsel ve yazılı belgeleri 1994’ten beri derleyerek araştırmacıların hizmetine sunan Koç Üniversitesi Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (VEKAM), 1926-1932 yılları arasında fotoğraf arşivinde yer alan mimari yapıları ve bu yapılara ilişkin notları Hürriyet Ankara okurlarıyla paylaştı:
Cumhurbaşkanlığı Köşkü bahçesi içerisinde yer alan Atatürk Köşkü-1926
Atatürk, 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geldikten sonra, 1921 yılına kadar Keçiören’de Çubuk Çayı’nın önündeki bir tepede bulunan Ankara Ziraat Mektebi olan binada kaldı. Kurtuluş Savaşı’nın sürdüğü yıllarda ise Genelkurmay olarak kullanılan Meteoroloji Enstitüsü binasına yerleşti. Bulgurlu Tevfik Efendi’den Çankaya’daki bağ evini satın alındıktan sonra Atatürk, 1921 Haziran ayında bu bağ evine taşındı. Atatürk hayattayken bağ evini Türk Ordusu’na bağışladı. 1932 yılına kadar Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanlığı Köşkü olarak kullanılmış olan bu yapı, 1950 yılından itibaren müze olarak kullanılmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı Köşkü-1932
Çankaya’daki bağ evi köşke dönüştürülüp yetersiz kalınca, 1930 yılında Mimar Clemens Holzmeister’e köşkün hemen sağındaki araziye bodrum üzerine iki katlı yeni Cumhurbaşkanlığı Köşkü yaptırıldı. Ekim 1932’de tamamlanan yapının birinci katı çalışmalara ve konukların kabulüne, ikinci kat ise konuta ayrılmıştır.
BAKMADAN GEÇME!
Yenişehir’de yapılaşma-1926
1925’de İstasyon-Cebeci demiryolunun güneyi Yenişehir olarak şekillenmeye başladı. Buralarda tek katlı memurin evleri yapılmaya başlandı. Böylece Sıhhiye’den sonra Yenişehir, modern Ankara’nın bir mahallesi olarak gelişti
Hacıbayram Mahallesi’ndeki evler-1932
BAKMADAN GEÇME!
Cebeci’de eski Ankara evleri-1928
Uybadin Köşkü-1930
BAKMADAN GEÇME!
Bentderesi Mahallesi-1929
İdris Dağı’ndan gelen Hatip Çayı, Ankara Kalesi ile Hıdırlık Tepesi arasındaki vadiden kıvrılarak Dışkapı’dan ovaya açılıyordu. Bentderesi Vadisi, kentin sayılı yeşil alanlarından ve ağaçlık semtlerinden biri olduğu için mesire yeri olarak kullanıldı. Ayrıca eski Roma bendinin yeniden kazanımı düşünülerek Hatip Çayı üzerine beton takviyeli mini bir baraj yapıldı. Daha sonra bu baraj kaldırıldı, 1957’de Ankara’da meydana gelen yağışlardan sonra oluşan su baskınından sonra, Hatip Çayı’nın üzeri tümüyle kapatılarak, Dışkapı’yı Cebeci’ye bağlayan günümüzdeki yol yapıldı.
İstiklal Caddesi üzerinde bulunan Evkaf evleri ve Evkaf Apartmanı-1930
İstiklal Caddesi’nde (Baruthane) bulunan villa tipi Evkaf evleri ve Evkaf apartmanı görülüyor. İstasyon ve Bankalar Caddesi ile üçgen oluşturan İstiklal (Baruthane) Caddesi, Cumhuriyet’in ilk yıllarında oluşan bir caddedir. II. Evkaf Apartmanı (1929), Ankara’nın ilk büyük otellerinden olan Belle Vue (Belvü) Palas, Vakıf Memurin Evleri caddenin bir tarafını oluştururken, caddenin diğer yanında 1940’lı yıllarda yapımına başlanan Gençlik Parkı bulunuyor.
BAKMADAN GEÇME!
Şengül Hamamı, Anafartalar Kız Ortaokulu, Çocuk Esirgeme Kurumu-1928
Ön planda sağda Şengül Hamamı, solda Anafartalar Kız Ortaokulu, orta planda Çocuk Esirgeme Kurumu binası ve apartmanının arkadan görünüşü ile Anafartalar Caddesi üzerindeki eski Ankara Evleri görülüyor. İlk modern kentleşme ve betonarme yapılar Anafartalar Caddesi ve çevresindeki sokaklarda yapıldı. İlk kez çok katlı apartman ve konut örnekleri bu bölgede inşa edildi. Şehremaneti (Belediye Başkanlığı) binası da burada bulunmaktaydı. Caddenin ileri kesimlerinde birçok kamu yapısı vardı. Ankara Adliyesi, Çocuk Esirgeme Kurumu binası ve Kira Apartmanı, Gazi ve Latife Okulları bunlardan birkaçı...
Evkaf Apartmanı-1930
Evkaf (II. Vakıf) Apartmanı, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kira yoluyla gelir sağlaması amacıyla yaptırıldı. Mimar A. Kemalettin Bey’in 1928-1930 yıllarında yaptığı apartman altı katlıdır. Birinci katında bir tiyatro ve dükkânlar yer almaktadır. 1947 yılında Küçük Tiyatro olarak hizmete girmiştir. Bu yapı günümüzde Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, Küçük Tiyatro ve Oda Tiyatrosu olarak hizmet veriyor.
BAKMADAN GEÇME!
Gazi Köşkü ve havuz-1930
Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ), Atatürk tarafından modern tarım yöntemlerinin uygulanması için örnek bir çiftlik olarak 1925 yılında kuruldu. Parkları, hayvanat bahçesi, restoranları, havuzları ve yeşilliği ile kentin önde gelen eğlennme ve dinlenme mekânlarından biriydi. Genişliği 102 bin dönüm olan AOÇ, bizzat Atatürk tarafından 11 Haziran 1937 yılına kadar yönetildi.
Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün teraslı girişi-1931
BAKMADAN GEÇME!
Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün kütüphane ve çalışma bölümleri-1931