İstanbul Yaklaşımı çerçeve anlaşması

Zor durumdaki firmaların kurtarılmasına yönelik İstanbul Yaklaşımı'na ilişkin çerçeve anlaşması açıklandı.Türkiye Bankalar Birliği'nin web sitesinde yayınlanan anlaşmaya, bankalar, özel finans kurumları (ÖFK), Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), Tasfiye Halindeki Türkiye Emlak Bankası ve diğer mali kurumlar imza koydu. Reel sektörü temsilen Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) ile anlaşmada belirtilen diğer yükümlülüklerine ek olarak ve mali sektörü temsilen Türkiye Bankalar Birliği (TBB) ve Özel Finans Kurumları (ÖFK) Birliği çerçeve anlaşmasını destekleyen kuruluşlar oldu. Anlaşmanın amacı ise şöyle açıklandı: ''Finansal darboğaz yaşamakta olup, yeniden yapılandırılmaları halinde yaşaması mümkün olan ve katma değer yaratma kabiliyetini haiz mal ve hizmet üreten gerçek ve tüzel kişi borçlulara (firmalar), faaliyetlerini verimli bir şekilde sürdürebilecekleri bir ortamın sağlanması, bu şekilde anılan firmaların ticari faaliyetlerinin genişlemesi yoluyla, tedarikçi ve alıcı durumunda olan diğer işletmelere iş ortamı yaratılması, bunların sonucu olarak da istihdamın ve üretimde kapasite kullanımının artırılması,      -Gerek reel sektör, gerekse mali sektör kuruluşlarının, bu anlaşmaya dayalı düzenlemelerin yapılması yoluyla bilançolarına düzen, sağlık ve şeffaflık kazandırılması, -Gerek reel kesimin katma değer yaratma kabiliyetini haiz firmalarının ekonomiye kazandırılması, gerekse ilgili mali sektör kuruluşlarının daha sağlıklı bir bilanço yapısına kavuşturulmalarının sonucu olarak vergi tahsilatının artırılmasının sağlanması.'' Bu çerçevede taraflar, ekonomiye katma değer yarattığına inanılan ve en az iki alacaklı kuruluş ile kredi ilişkisi bulunup finansal darboğaz yaşayan üretici firmaların fon yaratma kabiliyetleri de dikkate alınarak alacaklı kuruluşlarca uygun görülecek makul bir süreç içinde ve makul koşullarla, gerek katma değer yaratmaya devam etmeleri, gerekse öngörülen süre içerisinde mali kesime olan geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerini sağlayacaklar.     Bunu teminen ilgili firmanın yanı sıra, bağlantılı diğer kuruluşlar ile hakim hissedarlarının özverilerini ortaya koymaları ve bu suretle bir uzlaşı platformunun oluşturulması öngörüldü. AĞIR HÜKÜMLERFinansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşması, anlaşmaya taraf olacak zor durumdaki firmalar için ağır hükümler de içeriyor. Alacaklı Bankalar Konsorsiyumu'nun (ABK) uygun görmesi halinde, mevcut riskin yeniden ve firma bazında belirlenecek koşullarla vadeye bağlanması ve ilave finansman sağlanmasının yanı sıra, firmanın ana faaliyeti ile doğrudan ilgili olmayan faaliyetlerinin tasfiyesi, sermaye artırımı, yönetim değişikliği, halka açılma, iştirak ve gayrimenkul satışı, ortaklık yapısının değiştirilmesi, şirket hisse senetleri üzerinde ABK lehine intifa hakkı tesis edilmesi dahil ilgili firmanın ekonomiye kazandırılmasını teminen gerekli görülen düzenlemeler yapılabilecek. Anlaşmayaa göre, yeniden yapılandırma kapsamına alınacak firmaların, mali durumlarının ve bu kapsamda borçlarının yeniden yapılandırılması veya yeni bir itfa planına bağlanması sonucunda borçlarını geri ödeme kabiliyeti kazanacağının tespiti, Alacaklı Bankalar Konsorsiyumu'nun (ABK) kararıyla bir bankaya, bankalardan oluşan bir heyete ya da bağımsız bir denetim firmasına yaptırılacak. Öncelikle ilgili firmanın, ABK'nın benimseyeceği bir tarih itibariyle mali durumu belirlenecek. Bunun yanı sıra ilgili firmanın ileriki dönemlere ilişkin nakit akış projeksiyonları yapılacak. Gerek bu projeksiyon ve tespitler, gerekse firmanın bilanço içi ve dışı varlık ve imkanlarının bir arada irdelenmesi sonucunda, ilgili firmanın öngörülen süre içerisinde borçlarını ödeme kabiliyetini kazanıp kazanamayacağı yönünde değerlendirme sonrasında ABK tarafından olumlu görüşe varılan firmalar için Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi (FYYS) bağıtlanabilecek. HANGİ ÖLÇEKTEKİ FİRMALARI KAPSIYOR Finansal Yeniden Yapılandırma Programı'na (FYYP) konu firmalar, yarattıkları katma değer dikkate alınarak bu çerçeve anlaşmasının sadece uygulama süreci yönünden ''Büyük Ölçekli Firmalar'' ve ''Orta ve Küçük Ölçekli Firmalar'' olmak üzere iki ayrı kategoride değerlendirilecek. 4743 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılan kredilerle ilgili olarak 31 Aralık 2000 tarihi itibariyle; bünyesinde en az 100 kişiyi bordrolu olarak istihdam eden, toplam yıllık ihracatı 15 milyon ABD Doları'nı, toplam yıllık cirosu 25 trilyon lirayı aşan ve denetlenmiş bilançosu en az 15 trilyon lira aktif büyüklüğüne sahip olan firmalardan söz konusu kriterlerden en az ikisine sahip olan, yapılandırılmalarının gündeme geldiği tarihte en az 2 alacaklı kuruluşta toplam 10 milyon Amerikan Doları'nı aşan nakit ya da gayri nakdi (akreditif, kabul kredisi, kredi teminine yönelik teminat mektubu, vb.) riski bulunan firmalar Büyük Ölçekli Firmalar olarak değerlendirilecek. Tanımlamanın dışında kalanlar ise Orta ve Küçük Ölçekli Firmalar olarak değerlendirilecek ve bu anlaşmanın ilgili hükümlerinden yararlandırılacaklar. ORGANİZASYON YAPISI Çerçeve anlaşması kapsamında öngörülen uzlaşı sürecinin gerçekleştirilebilmesini teminen ve sürecin uygulanması aşamalarında görev yapmak üzere Koordinasyon Sekreteryası (KS) ve Hakem Kurulu'ndan (HK) oluşan bir organizasyon yapısı oluşturuldu.     Bankalar Birliği Yönetim Kurulu'nun atayacağı bir koordinatör ve yeteri kadar teknik ve idari personelden oluşan icra organı statüsünde bir Koordinasyon Sekreteryası (KS) kurulacak.  Hakem Kurulu, iktisat, maliye, bankacılık, işletme, hukuk, kamu yönetimi ve dengi dallardan birinde en az lisans düzeyinde eğitim görmüş olmak üzere, bankacılık alanında en az 10 yıl yönetici konumunda deneyime sahip kişiler arasından TBB Yönetim Kurulu'nca görevlendirilecek 3 kişiden oluşacak. Tarafsız ve görevini etkili bir şekilde yapabilecek, bilgi ve tecrübe birikimine sahip kişilerden oluşmasına özen gösterilecek kurul, kararlarını tercihen oy birliği ile, oybirliğinin sağlanamaması halinde ise en az 2 üyenin aynı yöndeki oyu ile alacak. Hakem Kurulu toplantılarına, kararlarda oy hakkı olmamak kaydıyla BDDK'nın uygun göreceği bir temsilci de gözlemci sıfatı ile katılabilecek. Hakem Kurulu, büyük ölçekli firmalara özgü olmak üzere, ABK üyelerinin, toplam alacak itibariyle asgari yüzde 55 oranında bir çoğunluk kararını oluşturmalarına rağmen yüzde 75'lik bir çoğunluk kararını sağlayamadıkları durumlarda hakemlik yapacaklar. Hakem Kurulu, Koordinasyon Sekreteryası aracılığıyla kendisine yapılan başvuruları en geç 5 işgünü içerisinde sonuçlandıracak. Kurul'un, kesin ve tarafları bağlayıcı nitelikteki verdiği kararlar tüm ABK üyelerince uygulanacak.  Alacaklı Bankalar Konsorsiyumu (ABK), yeniden yapılandırma programı uygulanacak her firma bazında ayrı ayrı olmak üzere, alacaklı kuruluşlar ve ABK'nın kabulü halinde diğer alacaklılardan oluşan bir konsorsiyum olarak düzenlendi. ABK, sürecin hızlı çalışmasını teminen, borçlu firmalar ile yapılacak müzakereleri lider bankanın önderliğinde ya da ABK üyeleri arasından yeterli görülen sayıda üyeden oluşan bir heyet ile sürdürmeyi kararlaştırabilecek. Konsorsiyumda kararlar tercihen oybirliği ile alınacak. Oybirliği sağlanamayan durumlarda, toplam alacak miktarının yüzde 75'ini temsil eden ABK üyelerinin aynı yöndeki kararı yeterli olacak. ABK içinde en büyük alacaklı konumundaki banka, ilgili müzakerelerin yönetilmesi, sonuçlandırılması ve uygulamanın izlenmesi konusunda Lider Banka (LB) olarak görev yapacak. FİRMANIN ORTAKLIK YAPISI DEĞİŞEBİLECEK Anlaşmanın, ''Genel prensipler'' başlığı altındaki bölümünde, anlaşmaya muhatap olacak zor durumdaki firmaların gerekli görülürse ortaklık yapısını da değiştirebilecek hükümler yer alıyor. Firma bazında gündeme gelen finansal yeniden yapılandırma programlarının, bu anlaşma kapsamında en geniş şekliyle ele alınacağı belirtiliyor. İlk prensip şöyle: ''Bu kapsamda, Alacaklı Bankalar Konsorsiyumu'nun uygun görmesi halinde;mevcut riskin yeniden ve firma bazında belirlenecek koşullarla vadeye bağlanması, ilave finansman sağlanması, (işletme sermayesi amaçlı ve/veya gerek duyulduğunda yarım kalmış yatırımın veya yeni yatırımın finansmanı amacıyla), firmanın ana faaliyeti ile doğrudan ilgili olmayan faaliyetlerinin tasfiyesi, sermaye artırımı, yönetim değişikliği, halka açılma, iştirak ve gayrimenkul satışı, ortaklık yapısının değiştirilmesi, şirket hisse senetleri üzerinde ABK lehine intifa hakkı tesis edilmesi dahil, burada sayılmayan ancak ilgili firmanın ekonomiye kazandırılmasını teminen gerekli görülen düzenlemeler (tek başına veya bir kısmı ya da tamamı bir arada olmak üzere) yapılabilir.'' Anlaşmayı imzalayan alacaklı kuruluşlar, anlaşmanın amaçlarına odaklanarak, gündeme gelen firmaların finansal yeniden yapılandırılmalarına ilişkin süreçte uzlaşmanın sağlanması için azami çabayı gösterecekler. Yeniden yapılandırılacak her firma kendi özel koşulları içinde ele alınacak. İlgili firmanın sorunu ve bu sorunu doğuran nedenler ortaya konarak, çözüm yolları tartışılarak, en uygun çözüm üretilmeye çalışılacak. Bir diğer prensip ise, sürecin hızlı bir şekilde sonuçlandırılması olarak belirlendi. Anlaşma çerçevesinde ilgili firmaların borçlarının yeniden yapılandırılmaları bankacılık usul ve esasları doğrultusunda gerçekleştirilecek.  ABK üyeleri tarafından sürecin başlamasından önce alınmış bulunan mevcut teminatlar korunacak. Bu amaçla, ilgili firma ile yapılacak finansal yeniden yapılandırma sözleşmesine ve gerek duyulması halinde alacaklı kuruluşların kendi aralarında yapacakları sözleşmelere, teminatlı alacakların tahsili, dağıtımı ve teminatların paraya çevrilmesi konularında hükümler konulacak. İlgili tüm kuruluşlar, yapılandırmaya konu firmanın finansal yeniden yapılandırılmasına ilişkin olarak tüm süreç boyunca gizlilik ilkesine tam olarak uyacaklar.  Uygulama süreci içinde finansal yeniden yapılandırma programında başlangıçta öngörülen temel prensiplerden uzaklaşılmadan revizyon yapılabilecek. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ve Tasfiye Halinde Emlak Bankası tarafından karşılanmamak kaydıyla, Finansal Yeniden Yapılandırma Programı'nda gerek duyulması halinde firmaya ek kredi sağlanılabilecek. Ek krediye ABK üyelerinin alacakları oranında katılımı esas olacak.      VADE ABK toplantılarında, firmanın ABK üyeleri bazındaki borçlarını tespiti öncelikle ele alınması gereken bir konu olacak. ABK tarafından FYYS'de borçların tespitine esas teşkil edecek bir tarih belirlenerek bu tarih itibariyle borç tutarları tespit edilecek.     Talepleri halinde, her biri yüzde 5 ve altında olan alacaklılar için ve en küçük alacaklıdan başlamak kaydıyla, FYYS'nde öngörülen azami vadenin 2/3'ünü, her halukarda ödemesiz dönem dahil 4 yılı aşmamak üzere ayrı bir vadelendirme yapılacak. Bu tür alacakların toplamı, toplam alacağın yüzde 25'ini geçemeyecektir. 31 Ocak 2002 tarihi itibariyle tüm bankalarda 1 ve 2'inci grupta sınıflandırılan firmalar için vadeye ilişkin yapılan oylamada olumsuz yönde oy kullanan alacaklılar için azami vade 2 yılı aşamayacak. Bu grupların ana para ve faiz geri ödemeleri 6 aylık taksitler halinde yapılacak. UYGULAMA PRENSİPLERİAnlaşmada uygulama süreci prensiplerine de yer verildi. Buna göre, uygulama süreci Büyük Ölçekli Firmalar için, ilgili firmanın sürece yaklaşımını ve kendisine düşen yükümlülükleri yerine getireceğini teyit eden ve Türkiye Bankalar Birliği tarafından uygun görülecek içerikte bir başvuru ve taahhüt mektubunu en büyük alacaklı üç bankadan birinin talebi üzerine vermesi ile başlayacak.  En büyük 3 alacaklı banka dışındaki alacaklı kuruluşlar, alacaklı kuruluşların toplam alacaklarının en az yüzde 25'ini temsil edebilecek bir çoğunluğu sağlamaları halinde, içlerinden herhangi birinin, en büyük üç alacaklı bankadan herhangi birine başvurarak ilgili firmadan başvuru ve taahhüt mektubunu istemesini talep edebilecek.    Alacaklı kuruluşların içinde banka bulunmaması halinde süreç, en büyük alacaklı 3 kuruluştan herhangi birisi tarafından başlatılabilecek.  Orta ve Küçük Ölçekli Firmalar için ise süreç, en az ikisi banka ve/veya özel finans kurumu (ÖFK) olmak kaydıyla ve nakit ve/veya gayrinakdi risklerden oluşan toplam alacak miktarının en az yüzde 51'ini temsil eden alacaklı kuruluşların biraraya gelerek önermesi ve bunlar içinde en büyük alacaklı olan kuruluşa ilgili firmanın başvuru ve taahhüt mektubunu vermesi ile başlayacak. İlk ABK toplantısında lider banka belirlenecek. Lider banka tarafından firmaya süreç hakkında genel bir bilgilendirme yapılıp, izleyen aşamadaki hak ve sorumlulukları açıklanacak.  Çağrı dışı kalan ya da çağrılmasında yarar görülen alacaklılar belirlenecek ve bir sonraki toplantıya çağrılacaklar. HAKİM ORTAKLARDAN MAL BEYANI İSTENECEK Yeniden yapılandırma sürecine alınan firmayla birlikte ele alınması gerekli görülen ve alacaklılar ile aynı risk grubu içinde yeralan firmalar ve hakim ortaklar belirlenecek, gerek görülmesi halinde bu kişilerden de başvuru ve taahhüt mektubu istenecek. Hakim ortaklardan mal beyanı istenecek. Anlaşma'da yer alan ''Durumun korunması'', tarafların gerek kendi aralarındaki gerekse firma ile olan mevcut hukuki statünün, ilişki düzeyinin ve borçlu firma ile hakim oklarının varlıklarının, öngörülen makul bir müzakere süresi boyunca korunmasını içeren bir süreç. İlk ABK toplantısında ya da en geç 2 işgününü geçmemek üzere yapılacak ikinci toplantıda ''durumun korunması'' sürecine gerek bulunup bulunmadığına karar verilecek. "Durumun korunması'' sürecine karar verilen hallerde; ABK üyelerini sınırlayan konular şöyle:  ''ABK üyeleri bu süreç içerisinde alacaklarının tahsili için herhangi bir adım atamazlar ya da firmaya açılan krediyi azaltamaz, busüreç içerisinde birbirlerine karşı göreli pozisyonlarında öne geçme gibi bir girişimde bulunamazlar. Bu çerçevede; vadesi gelen miktarların ödenmesi konusunda baskı yapılamaz. Ek mali kazançlar veyaayrıcalıklı muamele veya güvence elde etme veya bu arayış içerisinde baskı yapılarak diğer kreditörlere karşı göreli pozisyonun iyileştirilmesine çalışılamaz, diğer alacaklılara karşı avantaj sağlayacak teminatlar alınamaz.  Durumun korunması süreci boyunca çerçeve anlaşmasına imza koyan alacaklı kuruluşlar, sürecin başlamasından önce başlatılmış olan yasalişlemlere, sadece hak kaybının önlenmesi bakımından zorunlu olanlarla sınırlı olmak üzere devam edebilir, yeni dava ve takip açamaz, diğer yasal yollara başvuramazlar.  ABK üyeleri durumun korunması süreci boyunca ilgili firmanın hayatiyetini sürdürecek kolaylıkları göstermeye azami özeni gösterirler. Firma, bu süreç içerisinde sürecin başladığı günkü duruma kıyasla ABK üyeleri (tek tek ya da grup halinde) arasında farklılık yaratacak girişimlerde bulunamaz. Bu kısıtlama, ilgili firmanın bağlantılı bulunduğu diğer kişi ve kuruluşlar ile hakim hissedarlarını da kapsar.'' LİDER BANKA BASİRETLİ ŞEKİLDE HAREKET EDECEK Çerçeve Anlaşması'nda lider bankanın yükümlülükleri de şöyle sıralandı:  ''Bir firmaya ilişkin finansal yeniden yapılandırma programının müzakere ve/veya durumun korunması sürecinde; hızlı, sağlıklı ve verimli bir sonuca ulaşılabilmesini teminen lider banka bu sözleşmenin genel prensipleri çerçevesinde ve gerek kendisinin gerekse organizasyonun tüm kaynaklarını en etkin şekilde harekete geçirmek, basiretli bir şekilde hareket etmek, olayın kendine özgü kritik başarı faktörlerini saptamak ve yönetmek, çabası içinde bulunur.     Lider Banka, sürecin takvimini oluşturmak ve bu takvimi Koordinasyon Sekreteryası'na bildirmekle yükümlüdür. Lider Banka, tüm müzakere sürecinin sonucunda oluşturulan finansal yeniden yapılandırma programının izlenmesi ile ilgili olarak öngörülen izleme kriterlerini dikkate alarak sürecin takibi ile uyarı yükümlülüklerini yerine getirir.''      SÖZLEŞME Finansal Yeniden Yapılandırma Programı, borçlu firma ile ABK üyeleri ve varsa ABK üyelerinin uygun göreceği diğer alacaklılar arasında yapılacak Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi ile bağıtlanacak. Sözleşmede, firmadan olan alacaklar, firmanın yapacağı geri ödeme yükümlülüklerinin vade yapısı ile tutarları, sözleşmeye aykırılık halleri ve buna ilişkin yaptırımlar, program süresince uygulanacak fiyatlandırma (faiz, komisyon vb.), izleme kriterleri, borçlu firmanın tüm hesaplarını, belgelerini inceleme yetkisi, alacağın süreç içindeki teminat yapısı ve tarafların diğer yükümlülükleri yer alacak. Sürecin belirlenecek aşamalarında, tarafların üzerinde mutabık kalacakları içerik, yöntem ve sıklıkta analiz ve periyodik denetim çalışmaları yapılacak. Çerçeve anlaşması BDDK'nın onayından itibaren en geç 3 yıl içinde yapılacak olan finansal yeniden yapılandırma sözleşmeleri için geçerli olacak. Anlaşmada öngörülen sürelerle ilgili olarak, uygulamada karşılaşılabilecek sorunlar vaka bazında ya da genel olarak dikkate alınarak Lider Banka, gerekli görmesi halinde süreleri iki kat artırmaya yetkili olacak.     TBB Yönetim Kurulu'nun uygun görmesi ile süreler genel olarak üç katına kadar arttırılabilecek. 4743 sayılı Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Kanun) hükmü gereğince, Bankacılık Düzenleme Kurumu (BDDK) tarafından 11 Nisan 2002 tarih ve 24723 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının Onaylanması, Kabulü ve Uygulanmasına İlişkin Genel Şartlar Hakkında Yönetmelik doğrultusunda Bankalar Birliği tarafından hazırlanan anlaşma, BDDK'nın onayı ile yürürlüğe girecek.     Kanun'la sağlanan hak ve mükellefiyetler, anlaşmayı BDDK'nın onayından sonra imzalayan kuruluşlar için de geçerli olacak.  
Haberle ilgili daha fazlası: