Sömestr öncesi uzmanlardan velilere karne uyarıları

2025-2026 eğitim öğretim yılının birinci dönemi 16 Ocak 2026 Cuma günü sona eriyor. Milli Eğitim Bakanlığı takvimine göre Türkiye genelindeki yaklaşık 19 milyon öğrenci karne ve gelişim raporlarını alarak yarıyıl tatiline girecek. MEB, tarafından yapılan duyuruya göre; İlkokul birinci ve ikinci sınıflarda gelişim raporu uygulaması devam edecek. Ortaokul 5, 6, lise hazırlık sınıfı, 9 ve 10. sınıf öğrencilerine ise ikinci dönem sonunda gelişim raporu verilecek. Millî Eğitim Bakanlığı’ndan illere gönderilen ‘Gelişim Raporu’ yazısında bu yıl “Genel Müdürlüklerce belirlenen tarihlerde öğretmenler tarafından sisteme işlenmesi ve ikinci dönem sonunda “Karne” ile birlikte “Gelişim Raporu” verilmesi hususunda gereğini rica ederim” denildi. Peki uzmanlar çocuklarının karnesiyle karşılaşan ebeveynlere neler öneriyor?

BAŞARILI EBEVEYN İMAJI SARSILIRSA...
Ege Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Ulu, karneye yüklenen anlamın çoğu zaman çocuğun akademik performansının çok ötesine geçtiğini belirterek şöyle konuştu:

“Bu dönem karneye sadece bir başarı belgesi olarak değil, bir ayna olarak bakalım. Bu ayna çocuğa değil, bizim yetişkinlikteki beklentilerimize tutulsun. O rakamlar çocuğun emeğini mi gösteriyor, yoksa ebeveynin hayallerini mi? Düşük not karşısında yaşanan hayal kırıklığı çoğu zaman çocuktan değil, ‘başarılı ebeveyn’ imajının sarsılmasından kaynaklanıyor.

BEN YETERLİ MİYİM?
Çocukların zihninde karne çoğu zaman tek bir soruya dönüşür: Ben yeterli miyim? Bu soru her yaş için ağırdır ama ergenlikte kimlik gelişiminin tam ortasına düşer. Çünkü notlar kimliğimize değil, sadece o dönemki performansımıza ayna tutar. Düşük not alan çocuk çoğu zaman tembel değildir. Kaygılıdır, dikkati dağınıktır, kararsızdır ya da o derste kendini yetersiz hissediyordur. Yani sorun çoğu zaman defterde değil, zihnin içindedir.”

İLK TEPKİ HAYAT BOYU HATIRLANIYOR
Karne günü ebeveynin yüz ifadesi bile çocuk için belirleyici olabiliyor. Karne elinize geçtiğinde verdiğiniz ilk yüz ifadesi çocuk tarafından hayat boyu hatırlanır. O ilk bakış, çocuğun başarıyla mı yoksa sevgiyle mi kabul edildiğini öğretir. Çocuğa şunu hissettirmeliyiz: Bu rakamlar ne kadar çalıştığını gösterir ama ne kadar değerli olduğunu asla belirlemez.”

SONUÇ DEĞİL YOL HARİTASI
Karnelere daha soğukkanlı ve süreç odaklı bakılması gerektiğini söyleyen Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği eski Genel Başkanı Uzman Psikolog Mesut Yıldırım ise şöyle konuştu:

“Karneler, uzun soluklu bir eğitim öğretim sürecinin sonunda öğrencilerin sorumluluklarını yerine getirme düzeylerini ve kat ettikleri gelişimi nicel olarak ortaya koyan sonuç raporlarıdır. Doğru okunup yorumlandığında, öğrencinin eğitim yolculuğunda yol gösterici olur. Bu nedenle ebeveynlerin karneleri çocuklarıyla birlikte, süreç odaklı değerlendirmesi çok önemlidir. Değerlendirme yapılırken öğrencinin yaşı ve içinde bulunduğu gelişim dönemi mutlaka dikkate alınmalı.

YAŞA GÖRE YAKLAŞIM ŞART
Karneye tepki verirken çocuğun yaşı da göz önünde bulundurulmalı. Okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarla daha destekleyici, şefkatli ve yol gösterici bir iletişim kurulmalı. Ortaokul ve lise çağındaki çocuklara ise duygularını rahatça paylaşabilecekleri bir ortam sağlanmalı, sorunların tespitine onların da katılması teşvik edilmeli. Amaç sonucu yargılamak değil, çocuğun kendi öğrenme sürecini fark etmesine yardım etmek olmalı.”

KARNEYE YAKLAŞIMIN ON ADIMI
1.Karneleri kişilik değil, dönemsel performans göstergesi olarak değerlendirin.
2.Karne anındaki ilk tepkinizin kalıcı etkisini unutmayın.
3. Düşük notları cezaya değil, anlamaya dönüştürün.
4. Kıyaslamaktan kaçının.
5. “Neden böyle oldu?” yerine “Nasıl ilerleriz?” sorusunu sorun.
6. Sonuçtan çok çabanın altını çizin.
7. Tatili tehdit ya da ödül değil, dinlenme ve toparlanma süreci olarak sunun.
8.Küçük yaşlarda yönlendirin, ergenlikte dinleyin.
9.Karnenin bir son değil, ara durak olduğunu anlatın.
10.Çocuğa her koşulda şu mesajı verin: “Notlar değişir, desteğim değişmez.”

DÖNEM 26 HAZİRAN’DA SONA ERECEK
Yarıyıl tatili 19 Ocak Pazartesi günü başlayacak, 30 Ocak Cuma günü sona erecek. Öğrenciler 2 Şubat Pazartesi günü ikinci dönem için yeniden ders başı yapacak. Eğitim öğretim yılı ise 26 Haziran 2026 Cuma günü tamamlanacak.