Meslek liselerinde ‘dijital ikiz’ dönemi

Milli Eğitim Bakanlığı, meslek liselerindeki her bir makineyi, tezgahı ve iş sürecini dijital ortama taşıyarak öğrencilere risksiz, hızlı bir öğrenme ve tecrübe kazanma imkanı sunan Dijital İkiz Atölyeleri’ni tanıttı. İlk olarak 10 pilot okulda başlayacak uygulamanın Haydarpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde düzenlenen tanıtım toplantısına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve ilgili yöneticiler katıldı. Mesleki eğitimin dönüşümüne ve Dijital İkiz Projesi’ne ilişkin konuşan Bakan Tekin şunları söyledi:

YENİ ÜRETİM EVRELERİNE HAZIRLAYACAK
Çok kısa sayılabilecek bir zaman dilimi içinde klasik tezgâh düzeninden, sensörlerle izlenen, anlık verilerle yönetilen, bütün süreçleri dijital ağlarla birbirine bağlanan bir sanayi yapısına geçildi. Tasarım, üretim, bakım, lojistik ve kalite kontrol, eskiden olduğu gibi birbirinden kopuk safhalar değil; tek bir veri akışının içinde birbirine eklemlenen halkalar hâlinde işliyor. Böyle bir manzara karşısında mesleki eğitimi alışageldiğimiz yöntemlerle sürdürme imkânımız da kalmadı. Gençlerimizi Sanayi 4.0 tartışmalarının merkezinde yer alan ve her gün yeni boyutlar kazanan bu yeni üretim evrelerine hazırlayacak, güncel bir bakışa ihtiyaç var.

4 YILLIK KAZANIM 6 AYDA
Dijital İkiz Atölyeleri Projesini tam da bu ihtiyacın somut bir cevabı olarak kurguladık. 10 pilot okulumuzda hayata geçirdiğimiz dijital ikiz altyapısı sayesinde her bir makineyi, tezgâhı ve iş sürecini bire bir dijital ortama taşıyor; öğrencilerimize gerçek bir makinede yapabilecekleri bütün işlemleri, ortaya çıkabilecek bütün hata ihtimalleriyle birlikte tamamen güvenli bir zeminde tecrübe etme imkânı sunuyoruz. Klasik simülasyon programlarından farklı olarak dijital ikiz, tekil senaryoların ötesine geçerek sürecin bütün davranışını ve olasılıklarını gerçek zamanlı olarak görünür kılıyor. Böylece normal şartlarda 4 yıla yayılan mesleki beceri kazanımlarının, yoğunlaştırılmış bir programla 4-6 ay içinde pekiştirilebildiğini görüyoruz. Pilot uygulamalarda CNC, elektrik-elektronik ve motorlu araçlar alanlarında öğrencilerimizin ilk bir haftada, klasik uygulama düzeninde 2–3 ayda ulaşılan beceri seviyesine erişebildiğini tespit ettik. Hata yapma endişesi azaldığı için uygulama iştahı belirgin biçimde artıyor, öğretmenlerimiz de sınıf içi uygulamayı çok daha etkin biçimde yönetebiliyor.

AYNI ALTYAPI OKUL DIŞINDA DA KULLANILACAK
Bu teknolojinin bir başka boyutu da ölçme ve izleme kapasitesinde ortaya çıkıyor. Dijital ikiz altyapısı, her bir öğrencinin hangi beceriyi hangi düzeyde gerçekleştirdiğini, hangi aşamada zorlandığını, hangi senaryoda gelişme gösterdiğini anlık olarak kaydedebiliyor. Bu altyapıyı okul çağındaki gençlerimizin yanı sıra, halk eğitim merkezleri ve belediyeler üzerinden yürütülecek yetişkin eğitimlerinde yeniden beceri kazandırma ve beceri geliştirme süreçlerinde de kullanmayı planlıyoruz.

ARTIK MECBURİYETTEN GİDİLEN YER DEĞİL
2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla 3 bin 408 mesleki ve teknik ortaöğretim kurumunda 1 milyon 625 bin 673 öğrencimiz eğitim görüyor. Bu öğrenciler, mesleki ve teknik Anadolu liselerinde 56 alanda 119 dalda, mesleki eğitim merkezlerinde ise 39 alanda 193 dalda yollarına devam ediyor. Mesleki eğitim, toplumda “mecbur kalınca gidilen yer” algısından uzaklaşıp bilerek ve isteyerek tercih edilen bir yola dönüyor. 2025 LGS verileri, başarı sıralamasında ilk yüzde beşlik dilimde yer alan öğrencilerimizin mesleki eğitime ilgisinin belirgin biçimde arttığını gösteriyor.

EĞİTİME BÜTÇEDEN 1 TRİLYON 944 MİLYAR TL
Programda konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise şunları söyledi: İçinde bulunduğumuz çağda dönüşümün merkezinde eğitim siteminiz yer alıyor. Hükümete geldiğimizden beri her zaman en yüksek payı eğitime ayırdık. Şu anda da görüşmeleri devam eden 2026 yılı bütçesinde eğitime 1 trilyon 944 milyar TL kaynak ayırdık

GELECEĞİN FABRİKALARINA OKULDAYKEN ADIM
Genç nüfusumuzun maalesef giderek azalması eğitim politikalarında niceliğin korunması kadar niteliğin arttırılmasını da zorunlu kılıyor. Dijital İkiz Atölyeleri tam da bu noktada mesleki ve teknik eğitimin standartlaştırılması ve nitelikli iş gücünün yetiştirilmesi noktasında önemi fırsatlar sunuyor. Buralarda kırmak dökmek serbest. Gençlerimiz bu atölyelerde istedikleri kadar uğraşsınlar. Bir defa olmuyorsa tekrar denesinler. İş sağlığı ve güvenliği açısından çok daha steril bir ortam. Bir anlamda gençlerimiz daha okul sıralarındayken geleceğin fabrikalarına adım atmış oluyorlar.

FIRSAT EŞİTLİĞİ SUNUYOR
Yapay zeka, diğer teknolojiler bunlar çok güzel. Ama biz bunları bütün topluma yayamazsak
teknolojiler sosyal eşitsizlikleri arttırabilir. İşte eğitim sistemine bu teknolojilerin entegrasyonu bu anlamda çok kıymetli. İstanbul Haydarpaşa Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’yle, Ankara, Antalya, Bursa, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kocaeli, Sakarya ve Samsun’daki okullarımız proje için pilot iller olarak seçilmiş durumda. Sonuçlarını gördükten sonra tüm illerimizde bu projeyi yaygınlaştıracağız. Bu çalışma dezavantajlı bölgelerdeki öğrencilerimiz için fırsat eşitliği konusunda önemli fırsatlar sunuyor.