İskenderun’dan Silikon Vadisi’ne

İskenderun’da ilkokul öğrencisiyken mühendis olan babası Can’a, “ameliyatları artık robotlar yapacakmış” demişti. Çocukluğundan beri teknoloji alanındaki gelişmelere ilgi duyan Can’ın bu ilgisi lise yıllarında tıbbi inovasyona yöneldi ve daha o zamandan başlayarak babasının öngörüsünü gerçekleştirecek çalışmaların içinde yer aldı. Mesela 2017 yılında günlerce gündem olan Kuyu köpeğin kurtarılışına Can ve arkadaşlarının geliştirdikleri bir robotik kol çok önemli katkı sağlamıştı. Kuyu köpek olayının üzerinden 8 yıl geçti, Can dünyanın en seçkin üniversitelerinden biri olan Rice’ı tam burslu olarak bitirdi ve şimdi Silikon Vadisi’nde yer alan dünyanın önde gelen medikal teknoloji şirketlerinden biri olan Intuitive Surgical’da ameliyat yapan cerrah robotların üretiminde görev alıyor. 71 ülkede her 13.8 saniyede bir yeni bir ameliyat yapan Da Vinci robotlarının arkasındaki veri bilimi uygulamalarıyla üretim süreçlerinin sorunsuz ilerlemesine katkı sağlayan Can Erdoğan, babasının yıllar önceki sözlerini günümüzde gerçekleştiren insanlardan biri olmanın gururunu yaşıyor.

Can Erdoğan, İskenderun Demirçelik İlkokulu’nda okudu. 8’inci sınıfta Bahçeşehir Kolejine girdi. Lise sınavında başarılı bir sonuç elde ederek Bahçeşehir Fen ve Teknoloji Lisesini burslu kazandı. Can’ın tıbbi inovasyona olan ilgisi lise yıllarında başladı. Lise döneminde, koroner arter bypass ameliyatlarında kalp-akciğer makinesinin gerekliliğini ortadan kaldırmayı hedefleyen mikrorobot üzerinde çalışırken MIT’den kabul alarak bir yaz programına devam etti. Daha lise yıllarında tüm ülkenin gündemi olan bir olayın da kahramanlarından biri oldu. 2017 yılında İstanbul Beykoz’da bir sondaj kuyusuna düşen ve burada12 gün boyunca mahsur kalan yavru köpek günlerce gazetelerin manşetlerinde, televizyonların haber bültenlerinde yer almıştı. O zaman lise öğrencisi olan Can, sonradan ‘Kuyu’ adı verilen yavru köpeği kurtarmak için robotik kol geliştiren INTEGRA takımının üyelerinden biriydi. Lise yıllarındaki performansı ve çalışmaları, Can’ı Rice Üniversitesi’ne tam bursla taşıdı. Araştırma düzeyinde üstün başarıyla mezun olduktan sonra klinik tıp, mühendislik, veri bilimi ve robotik alanlarındaki çalışmaları medikal inovasyonda öncü bir şirket olan Intuitive Surgical’ın dikkatini çekti. Can Erdoğan başarı hikayesini şöyle anlatıyor:

İLKOKULDAYKEN BABAMDAN DUYMUŞTUM
Eğitimimle yakından ilgilenen bir ailede büyüdüm ve babamın teknolojiye olan ilgisi hep ufuk açıcı oldu. Ben ilkokuldayken babam, şu an çalıştığım şirketin çalışmalarından haberdar olup, ‘ABD’de bir şirket ameliyat yapan robotlar üzerine çalışıyormuş’ demişti ve ben de çocuk aklımla bu gelişmeden çok etkilenmiştim. Yıllar sonra o şirkette ameliyat robotlarının üretimindeki verimi artırmak için çalışmaya başladım.

RICE ÜNİVERSİTESİNDE TAM BURSLU
Lisedeyken, Koç Üniversitesi’nde kalp ameliyatlarında kullanılan birçok yan etkisi olan kalp-akciğer pompasının gereksinimin ortadan kaldıran manyetik kontrüllü bir prototip üzerine çalıştım. MIT’de katıldığım yaz kampında; insanların fobilerine karşı sanal gerçeklik gözlüklerini kullanarak kademeli maruziyet uygulamasını daha pratik hale getirmek için çalıştım. Kuyu köpeğin kurtarılması için çalışan robot takımında, robot kolun geliştirilmesine katkıda bulundum. ABD’nin tıbbi teknolojiler alanında en önde gelen üniversitelerinden biri olan Rice Üniversitesi’nde biyomedikal mühendisliğinde yüzde yüz burslu okudum. Üniversite yıllarında istatistik alanına ilgi duymaya başladım ve bu alana kaydım.

EN PRESTİJLİ KANSER MERKEZİ’NDE ARAŞTIRMA
Bu dönemde, 106 binden fazla çalışanıyla yılda 1 milyon 700 bin kişiye sağlık hizmeti veren ve bünyesindeki 60’dan fazla kurumla dünyanın en büyük tıp merkezlerinden biri olanTexas Medical Center’da baş ve boyun cerrahisi bölüm başkanı Prof. John Heymach ve araştırmacı Prof. Alexandre Reuben ile birlikte çalıştım. Ölümcül kanser türleriyle mücadelede T hücrelerinin genetik dizilimlerini analiz eden istatistiksel modeller geliştirdim, akciğer kanserlerinin genetik dizilimini istatistiksel olarak modellemek üzere çalıştım ve bu çalışmam ABD’nin en prestijli kanser dergilerinden biri olan AACR Clinical Cancer Research’te yayınlandı. 2023 Mayıs’ta Rice Üniversitesi’nden üstün başarıyla mezun olduktan hemen sonra Intuitive Surgical’dan teklif aldım. Burada robotların üretimini daha verimli hale getirmek için kritik yazılımlar geliştiriyorum. Bunu hem istatistik hem de yazılım tekniklerinden faydalanarak yapıyorum.

SİZE MENTOR OLACAK KİŞİLERE ULAŞIN
Silikon Vadisi’ne çalışmak için çok fazla çaba gösterdim ve buradaki yaşam bana farklı perspektifler kazandırdı. İlkokuldan bu güne kadar başarılı olmak için verdiğim emeğin yanında pek çok insanın da benim üzerinde emeği olduğunu biliyorum. Hiçbir başarının tek başına olmadığını söyleyebilirim. Bu nedenle gençlere; kendilerine mentor olabilecek kişilere ulaşmalarını önemle tavsiye ederim. Başarı merdivenini biz çıksak da her basamakta pek çok insanın emeği oluyor. En çok zaman geçirdiğiniz 5 kişinin ortalaması olduğunuz sözüne çok inanıyorum. Arkadaş çevresini hayallerini destekleyecek ve benzer hayaller kurabilen insanlardan oluşturmak çok değerli. İlgi ve yeteneğin doğru analiz edilmesi de başarının anahtarlarından diye düşünüyorum. Erken yaşta dil öğrenmek kulağa klişe gelebilir ama pek çok kapıyı açan önemli bir anahtar.

DÜNYA GENELİNDE 14 MİLYON ROBOTİK AMELİYAT
Şirketin geliştirdiği Da Vinci robotik cerrahi sistemleri, 71 ülkede her 13.8 saniyede bir yeni bir ameliyatın başlamasına olanak tanıyor. japonya’dan Amerika’ya, Türkiye’den İngiltere’Ye dünyada 8 bin 600’den fazla robotik sistemi kurulu. Bu sistemlerle dünya genelinde bugüne kadar 14 milyondan fazla ameliyat gerçekleştirilmiş durumda.