Gençlerin çoğu onu ‘basit’ işler için kullanıyor... Yapay zekâ arkadaşınız değil
Güncelleme Tarihi:
Bilişime ve Eğitime Erişimi Vakfı (BEEV) ile Veri Enstitüsü ortaklığında yapılan araştırmaya göre, Türkiye’deki 18-30 yaş aralığındaki gençlerin çoğu yapay zekayı merak ettiği konularda araştırma yapmak ya da günlük tavsiyeler almak için kullanıyor. Bu araçları kodlama ya da teknik sorunlar çözmek için kullananlar ise yalnızca yüzde 10’luk bir grubu oluşturuyor. Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şahin Gökçearslan bu durumla ilgili, “Gençler yalnızlıklarını gidermek için yapay zekaya yönelmeye başladı. Ancak yapay zekayı arkadaş olarak kullanmak doğru değil” dedi.
Bilişim araç ve yaklaşımlarına ulaşmakta güçlük çeken gençlere destek sağlayarak Türkiye’de eğitim seviyesinin yükselmesine ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasına katkıda bulunmayı amaçlayan Bilişime ve Eğitime Erişimi Vakfı (BEEV), ‘Bilişim Hakkı ve Erişim: Gençlerin Erişim, Algı ve Yeterlilik Görünümü’ araştırmasının bulgularını paylaştı. 18-30 yaş aralığındaki 819 kişiyle yapılan araştırmanın ilginç bulgularından biri gençlerin yapay zekayı hangi amaçlarla kullandığı oldu. Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 70’i yapay zekayı merak ettiği konularda araştırma yapmak, yüzde 44’ü günlük tavsiyeler almak için kullanıyor. Gençlerin yalnızca yüzde 10’u bu araçları kodlama ya da teknik sorun çözmek için tercih ediyor. Araştırma verilerini paylaşan Veri Enstitüsü Direktörü Erman Bakırcı, “Yapay zeka gençler için bir gündelik asistan konumunda, onlar için bir öğretici değil. Yani yapay zekayı kendi dertlerine cevap almak için kullanıyorlar” dedi.
YALNIZLIKLARINI GİDERMEK İÇİN KULLANIYORLAR
Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şahin Gökçearslan ise araştırma bulgularını şöyle değerlendirdi:
“TÜİK’in yaptığı araştırmaya göre ülkemizde yalnızlık oldukça arttı. Bu nedenle gençler yalnızlıklarını gidermek için yapay zekaya yönelmeye başladı. Sorunlarını ya da günlük hayatta yaşadıklarını etrafındaki kişilerle paylaştığında eleştirilmekten endişe ediyorlar ve karar alma süreçlerinde dahi bu aracı kullanıyorlar. Biz de 18-22 yaş aralığındaki üniversite öğrencileriyle bir araştırma yaptık. Orada da gençler yapay zekayı ödev yapmak ve günlük hayat tavsiyesi almak için kullandığını dile getirdi. Yüzde 17,5’i dertleşmek, yüzde 23’ü sohbet, yüzde 11’i de arkadaşlık için kullanıyor. Yapay zekayı bir arkadaş gibi görenlerin oranı hiç azımsanacak düzeyde değil.
BİLİŞSEL YETENEKLER ZAYIFLAYABİLİR
Ancak yapay zekayı arkadaş olarak kullanmak doğru değil. Bu araçlar kullanıcılarını manipülatif bir şekilde yönlendirebiliyor. Ticari bir metaya arkadaş gibi yaklaşmak ve karar alma süreçlerinde yer almasını sağlamamak gerekiyor. Bunun önüne geçmek için yapay zeka okuryazarlığı şart. Çünkü yapay zeka bizim arkadaşımız değil. Yapay zeka kullanımında ‘Cognitive Outsourcing’ yani ‘Düşünmeyi Dış Kaynağa Yaptırma’ süreci yaşanıyor. Burada kişi, düşünme eyleminin kendisini yapay zekaya devrediyor. Bu çok tehlikeli. Düşünmeyi arkadaş gibi gördüğümüz yapay zekaya devretmemeliyiz. Bu durum bilişsel yeteneklerin zayıflamasına yol açabilir.”
DİJİTAL BECERİLER KARİYERDE BİR EŞİK
BEEV ve Veri Enstitüsü’nün paylaştığı araştırma sonuçlarına göre katılımcıların yüzde 52’si en önemli dijital cihazını kısa sürede yenileyebileceğini belirtirken, yüzde 42’lik bir kesim için bu durum uzun vadeli bir planlama gerektiriyor. Özellikle 18-24 yaş grubunda, kadınlarda ve düşük gelir seviyesinde cihaz yenileme imkânları belirgin biçimde azalıyor. Ayrıca bozulan cihazını uzun vadede zorlanarak alabileceklerin veya hiç alamayacakların yüzde 80’i İstanbul dışındaki bölgelerde yaşıyor. Dijitale erişimin güçlü biçimde bir hak olarak algılandığının belirtildiği araştırmaya göre, katılımcıların yüzde 83’ü bilişim teknolojilerine eşit erişimi eğitimde fırsat eşitliğinin temel unsurlarından biri olarak görüyor. Bunun yanı sıra gençlerde dijital becerilerin büyük ölçüde bireysel çabayla kazanıldığı dikkat çekiyor. Gençlerin yüzde 64’ü dijital yetkinliklerini kendi kendine öğreniyor. Araştırmaya göre gençler için artık yalnızca diploma alıp mezun olmak da yeterli değil. Dijital beceriler kariyerin yeni eşiği olarak görülüyor.
Soldan sağa: Erman Bakırcı, Erol Bilecik, Neyran Akyıldız, Bekir Ağırdır
‘CİHAZA SAHİP OLMAK EŞİTLİK YARATMIYOR’
Etkinlikte konuşan BEEV Yönetim Kurulu Başkanı Erol Bilecik, “Teknoloji doğru kullanıldığında hayatın yönünü değiştiren gerçekten eşitleyici bir güç. Ama bilişime ve eğitime erişim hâlâ herkes için eşit değil” dedi. Veri Enstitüsü Yönetim Kurulu Başkanı Bekir Ağırdır ise, “Araştırma bize gençlerin teknolojiye yüksek erişimine rağmen ekonomik kırılganlığın ve beceri eşitsizliğinin dijital fırsatları sınırladığını gösteriyor. Kamuoyuna anlatmamız gereken en kritik mesele, cihaza sahip olmanın eşitlik yaratmadığı, gerçek fırsat eşitliğinin ancak sürdürülebilir erişim, güçlü altyapı ve sistematik beceri geliştirme ekosistemiyle mümkün olduğu” diye konuştu.