Dilatasyon nedir ve nerelerde uygulanır? Dilatasyon önemi

Dilatasyon; esasında bir terimdir ve farklı alanlarda ve bilim dallarında yer almaktadır. Türkçe' ye Fransızca'dan geçmiş bir sözcüktür.

 Dilatasyon Nedir Ve Nerelerde Uygulanır?

 Türkç' ye Fransızca'dan geçmiş olan dilatasyon kelimesinin Fransızcası " dilatation" olup Türkçe anlamı ise " genişleme, genişleme, genleşme"dir. Dilatasyon terim olarak tıp dünyasında da kullanılır, inşaat ve mimarlık sektöründe de. Fakat başka alanlarda ve bilim dallarında da dilatasyon terimi o alandaki konu ile ilişkili olarak " genişleme veya genleşme" manasında kullanılır.

 İnşaat sektöründe dilatasyona, birbirine sınır olan aynı tipte ya da farklı tipteki imalatları birbirinden ayırmak gayesi ile bırakılan boşluklara denir. Mimarlıkta dilatasyon, yüksek katlı ve oturma alanı geniş yapılar tasarlanırken, yapının oturduğu zemindeki farklılıklar ve sıcaklık değişimlerinden dolayı meydana gelen genleşme ve kısalma hareketlerinin yapıya zarar vermesini engellemek gayesiyle yapılarda bırakılan boşluklara verilen isimdir.

 İnşaat sektörünün mevzuatında da dilatasyon konusu düzenlenmiş olup yapıların bu aranan şartlara uygun yapılması yasal zorunluluktur. Dilitasyonlu çözümleri doğru ve yerinde kullanmak mühendise fayda ve kazanç sağladığı gibi yanlış ve bilinçsiz dilitasyon yapmak da yapıya zarar dahi verebilir. İnşaat sektöründe dilatasyon uygulama biçimi ise şu şekilde olmaktadır:

Oturma ve genleşme derzleri

Deprem derzleri

Hareket derzleri

Titreşim derzleri

Dilatasyon teriminin önemli bir yer işgal ettiği diğer bir alan ise tıp bilimidir. Tıp alanında dilatasyon, genişleme anlamına gelmektedir. Bir organın normal hacminin artması o organın dilatasyonu demek olur. Kavram tıp dilinde "dilate olmak yahut dilatasyona uğramak" şeklinde de kullanılır.

 Örneğin en sık böbrekte görülen dilate olma halinde böbrek içi yapılarda ya da böbreğin bir bütün olarak büyümesi ve genişlemesi böbrek dilatasyonu olarak isimlendirilir. Diğer bir örnek ise özofagus dilatasyonudur. Yani yemek borusunun daralma gösterme haline de dilatasyon adı verilmektedir. Kadınlarda görülen başka bir dilate olma hali de servikal dilatasyondur. Tıp alanındaki dilatasyon pek geniş bir yelpazedir ve ayrı bir başlık altında incelenmelidir.

 Dilatasyon Önemi

 Mimarlıkta proje tasarlanırken mutlaka dikkate alınması gereken bir konudur dilatasyon. İnşaat sektöründe ise katiyen göz ardı edilecek bir mesele değildir. Çünkü yapılar, yapıldıkları malzemelerin cinsine göre sıcaklıklardan etkilenmektedir. Elbette bütün cisimlerin uydukları fizik kanunlarına tabi bulunmaktalar. Bu sebeple sıcaklık arttığı zaman genleşme ve sıcaklık azaldığı zaman büzülme meydana gelmektedir. Bu ise bina ve yapılarda istenmeyen bir durumdur. İşte yatay ve düşey hareketlerde en az etkilenmek ve yapının tamamının hasar görmesinin önüne geçebilmek adına belli uzunluktan sonra yapı bir bütün olmaktan çıkarılarak ayrı bir yapı şeklinde inşa edilmelidir. Böylece yan yana yapılan ve birbirinden bağımsız olan yapıların arasında oluşturulan boşluklara dilatasyon derzi adı verilmektedir.

 Örneğin inşaat sektöründe betonarme binalarda dilatasyon derzi için baz alınan azami uzunluk 30 metre olarak kabul edilmektedir. Bu uzunluktan sonra binalara dilatasyon derz koyulması gerekmektedir. İnşaat sektöründe dilatasyon mutlaka birçok farklı yapıda değişik noktalarda zorunlu bir uygulamadır.

 Bu noktalar temel ve döşemeler olduğu gibi bloklarda da uygulaması mecburidir. Bunun yanında çatı sistemleri ve benzer daha pek çok inşaat uygulamalarında tatbiki zorunludur. İnşaatta dlatasyon konusu ihmal edilecek ya da ikinci plana atılacak bir konu değildir. Sağlam ve başarılı bir yapı için mutlaka dilatasyon konusuna gereken önem verilerek özen gösterilmelidir.