Depremin yaraları bilimle sarıldı

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yapılan açıklamaya göre; “Asrın felaketi” olarak nitelendirilen depremlerin ardından eğitim öğretime kesintisiz devam eden deprem bölgesindeki üniversiteler, örnek teşkil eden çalışmalarıyla dikkat çekti. Deprem bölgesinde 11 ildeki 18 devlet ve vakıf üniversitesi, 2025 yılında toplam 13 bin 364 ulusal ve uluslararası yayına imza attı. Söz konusu üniversiteler, 2024 yılında da 11 bin 734 bilimsel yayın üretmişti. Üniversiteler bilimsel yayınların yanı sıra ilk yardım eğitimlerinden deprem farkındalığına, hijyen ve gıda güvenliğinden anne ve çocuk destek programlarına, yapay zekadan dijital oyunlara pek çok alanda sosyal sorumluluk projelerini de hayata geçirdi. YÖK öncülüğünde kurulan Bilim İletişimi Ofisleri kapsamında bölgede 79 “Bilim Kafe” etkinliği düzenlenerek binlerce kişiye ulaşıldı. Bölgedeki üniversitelerin öne çıkan çalışmaları ve etkinliklerinden bazıları şöyle

ERKEN UYARI VE YAPAY ZEKÂ PROJELERİ
Harran Üniversitesi, yer altındaki elektriksel değişimleri izleyerek deprem öncüllerini tespit etmeyi amaçlayan erken uyarı sistemi projesi geliştirdi ve son bir yılda 2 bin 718 yayın üretti. Adıyaman Üniversitesi, lazer ve ses sinyalleriyle görüş alanı dışındaki canlı ve nesneleri yapay zekâ ile algılamaya yönelik sistem üzerinde çalışıyor. Fırat Üniversitesi koordinasyonunda yürütülen araştırmada depremlerin Organize Sanayi Bölgelerinde istihdam ve üretime etkileri incelendi. 2025’te 1778 yayın ve 71 patent alındı.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, belediye iş birliğiyle “Aile Üniversitesi”ni kurarak anne-baba ve çocuklara yönelik eğitimler başlattı. Üniversitede deprem sonrası travma, umut düzeyi, göç ve öğretmen kaygısı gibi başlıklarda çok sayıda akademik tez hazırlandı.

İskenderun Teknik Üniversitesi, afet sonrası rehabilitasyon çalışmaları kapsamında tarım alanlarının iyileştirilmesi, konteyner atıklarının geri dönüşümü ve çocuklara yönelik yeşil öğrenme alanları tasarımı gerçekleştirdi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi, “Gençlik Gelişim Akademisi” ve “Dijital Oyun Geliştirme Akademisi” ile gençlere yönelik programlar başlattı.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE TEKNOLOJİ ÇALIŞMALARI
Gaziantep Üniversitesi, hasarlı tarım makinelerini yenileyerek eğitime kazandırdı, antep fıstığı kabuğundan biyoaktif ambalaj malzemesi üretimine yönelik patent aldı. Üniversite öğrencileri köy okullarında çocuklarla buluştu. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, dokuz “Bilim Kafe” etkinliği düzenledi ve su yönetimi çalışmalarıyla “Dünya’nın İlk Su Ayak İzi Belgeli Üniversitesi” unvanını aldı. Hasan Kalyoncu Üniversitesi, arama kurtarmada uzun süreli görev yapabilen yapay zekâ tabanlı kablolu drone sistemi geliştirdi.

BİLİMSEL YAYINLAR ARTTI
Çukurova Üniversitesi 24 bilimsel etkinlikle yaklaşık 18 bin kişiye ulaştı. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, deprem atıklarını yapı malzemesine dönüştürmeye yönelik projeler yürüttü.
İnönü Üniversitesi, geri dönüştürülmüş beton yol elemanları geliştirdi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi ile iş birliğinde “Anne Çocuk Destek Programı” uygulandı. Sanko Üniversitesi, depremden etkilenen çocuklara yönelik psikososyal destek projesi başlattı. Dicle Üniversitesi ise 2025’te bin 331 bilimsel yayın gerçekleştirdi.