Atatürk ve Türk Gençliği

Atatürk, Türk gençliğine duyduğu güveni düşünce, söz ve davranışlarıyla da her fırsatta göstermiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Anadolu topraklarının işgal edilmesiyle başlayan karanlık günlerde, Atatürk için en büyük umut kaynağı Türk gençliği olmuştur. Bu inancını “Her şeye rağmen muhakkak bir nûra doğru yürümekteyiz. Bende bu imanı yaşatan kuvvet, yalnız, aziz memleket ve milletim hakkındaki sonsuz sevgim değil, bugünün karanlıkları, ahlâksızlıkları, şarlatanlıkları içinde sırf vatan ve hakikat aşkıyla ışık serpmeye ve aramaya çalışan bir gençlik gördüğümdendir.” sözleriyle dile getirmiştir.

“Ya istiklâl, ya ölüm!” parolasıyla başlayan Kurtuluş Savaşı yıllarında Türk gençliği, vatanın bağımsızlığı için büyük bir fedakârlıkla mücadele etmiştir. Atatürk, bu mücadele ruhunu görmüş, Türk milletini ileriye taşıyacak ve köhnemiş fikirlere karşı gelecek olanların genç fikirler olduğunu sık sık dile getirmiştir. Bu nedenle “En büyük eserim” dediği Türkiye Cumhuriyeti’ni, Türk gençliğine emanet etmiştir.

Atatürk’e göre gençlik, yalnızca biyolojik bir dönem değil; fikirde, ruhta ve ideallerde anlam kazanan bir kavramdır. Yani “Genç” yaş sınırının ötesinde fikri olarak gençliği, fikirde yeniliği ifade etmektedir. “Genç fikirli demek, doğruyu gören ve anlayan gerçek fikirli demektir.” ifadesi de bu düşüncesinin dışa yansımasıdır.

“Ey yükselen yeni nesil, gelecek sizindir. Cumhuriyeti biz kurduk; onu yükseltecek ve sürdürecek sizsiniz” diyen Atatürk, çağdaş düşünce ve anlayışla yetişecek nesillerin, gelecekte Cumhuriyet ideallerini daha da geliştirip, onu her türlü tehlikeden koruyarak kalıcı hale getireceğinden emindi. Atatürk, gençliğe duyduğu bu sarsılmaz inancı, onların eğitimine verdiği önemle de göstermiştir. Ona göre gençlerin sağlam bir karaktere sahip olmalarının temelinde eğitim vardır. Bu nedenle gençlik, millî şuura sahip ve çağdaş düşünce anlayışıyla yetişmiş bireylerden oluşmalıdır. Gençler, almakta oldukları eğitim kazanımları ile insanlığın, vatan sevgisinin ve fikir hürriyetinin en kıymetli sembolü olacaklardır. Zira Cumhuriyet, ancak aklın, bilimin ve ilerlemenin ışığında yükselen, düşünen, sorgulayan, üreten ve değerlerine sahip çıkan gençlerle yaşayacaktır.

“Türk İstiklâl ve Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa edecek” olan Türk gençliğine büyük bir önem veren Atatürk, gençliğin bu sorumluluğu başarıyla yerine getirebilmesi için millî kültür bilinciyle donatılması gerektiğine inanmıştır. O, “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” diyerek kültürün bir toplumun kimliğini, bağımsızlığını ve sürekliliğini sağlayan en güçlü yapı taşı olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda Atatürk, gençlik ile millî kültürü birbirini tamamlayan iki temel unsur olarak değerlendirmiştir. Çünkü kültürünü özümseyen, onu yaşatan ve yenileyen bir gençlik; geçmişin mirasını koruduğu gibi geleceğini de güvence altına alacaktır. Gençlik, kültürden beslenerek güçlenirken kültür ise gençliğin enerjisiyle yenilenip gelişecektir. Bu nedenle Atatürk, Türk gençliğini yalnızca Cumhuriyet’in değil, Türk kültür ve medeniyetinin de koruyucusu olarak görmüştür.

Atatürk’ün, Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceğini güvence altına alacak en önemli unsur olarak gördüğü kesim Türk gençliğidir. Cumhuriyeti kurduktan ve büyük devrimleri gerçekleştirdikten sonra gençliğe duyduğu sarsılmaz güvenin bir ifadesi olarak Millî Mücadele’yi başlatmak üzere Samsun’a çıktığı 19 Mayıs Gününü “Gençlik Bayramı” olarak Türk gençliğine armağan etmiştir. Onun gençliğe verdiği değeri en açık şekilde ortaya koyan belge ise hiç şüphesiz “Ey Türk Gençliği!” diye başlayan Gençliğe Hitabe’sidir. Atatürk, bu hitabeye, 1919’dan 1927’ye kadar geçen süreçte Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini anlattığı Nutuk adlı eserinde yer vermiştir. Dolayısıyla Hitabe sadece bir konuşma değil; Türk milletinin tarihsel süreçte mücadelesinin, geleceğe yönelik kaygılarının ve umutlarının ifadesidir. Atatürk, bir vasiyetname olarak da görülebilecek Gençliğe Hitabe’de Türk gençliğine bıraktığı emanetin önemini dile getirmektedir. Bırakılan bu emanet, ortaya konulan onurlu vatan mücadelesinin sonucunda büyük bedellerle kazanılmış bir emanettir.

ATATÜRK VE İDEAL TÜRK GENÇLİĞİ

Atatürk’ün gençlik anlayışı, “fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür” bireylerden oluşan bir toplum idealine dayanır. Bu toplum yapısında Atatürk’ün, “Ey Türk Gençliği!” diyerek seslendiği gençlerden temel beklentisi neydi?

Atatürk, “Gençliğe Hitabe”de, “Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir” sözleriyle gençliğe en temel görevini hatırlatır; bu görev, büyük fedakârlıklarla kazanılmış Türk istiklâlini ve Türkiye Cumhuriyeti’ni sürekli olarak korumak ve bu bilinci nesiller boyunca yaşatmaktır. Bu nedenle Atatürk’ün idealindeki gençlik, geçmişten ders almış, kendisine yüklenen tarihî sorumluluğun farkında, kararlı ve bilinçli bireylerden oluşmalıdır.

Atatürk, ülkenin ümit ve istikbalini genç kuşakların azminde, çalışkanlığında ve enerjisinde görmüştür. “Gençler! Benim gelecekteki emellerimi gerçekleştirmeyi üstlenen gençler! Bir gün bu memleketi sizin gibi beni anlamış bir gençliğe bırakacağımdan dolayı çok memnun ve mesudum” sözleri, onun gençliğe duyduğu güvenin ve inancın en güçlü ifadelerindendir. Ona göre gençliğin görevi yalnızca geçmişin mirasını taşımak değil; bu mirası geliştirerek çağın gereklerine uygun biçimde yaşatmaktır.

Cumhuriyet ilkelerine bağlı, vatansever, çağdaş bilgilerle donatılmış, çalışkan, aklın ve bilimin rehberliğinde ilerleyen, gelişmeye ve yeniliklere açık, özgür düşünebilen ve görev bilincine sahip bir gençlik, Atatürk’ün en büyük ideali idi. Ayrıca o gençlik, Türk milletinin ortak değerlerini temsil etmeli ve ideallerini gerçekleştirme azmine de sahip olmalıydı. Cumhuriyet’in devamı için Atatürk’ün arzuladığı gençlik, farklı ideallerin peşinde bölünmüş bir kitle değil, ulusal birlik ve beraberlik duygusunu benimsemiş, milletin çıkarlarını her şeyin üstünde tutan bir gençliktir. Böyle bir gençlik, sadece bugünün sorunlarını çözmekle kalmayacak, yarının Türkiye’sini de inşa edecektir. Bu nedenle Atatürk’ün hedeflediği gençlik; bir fikir, inanç ve ideal gençliğidir.

Atatürk’ün düşünce dünyasında gençlik, yeniliğin, ilerlemenin ve toplumsal dinamizmin sembolüdür. “Bütün ümidim gençliktedir” diyerek dile getirdiği bu inanç, gençliği ulusun yeniden doğuşunun ve sürekliliğinin teminatı olarak gördüğünü açıkça ortaya koymaktadır.

Bugün dijitalleşen, hızla değişen bir dünyada Türk gençliği; Atatürk’ün işaret ettiği akıl, bilim, özgür düşünce ve çağdaşlık ilkelerini rehber edindiği sürece, hem ulusal kimliğini koruyacak hem de uluslararası düzeyde söz sahibi olabilecektir. Böylelikle Atatürk’ün “fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür” gençlik ideali, yalnızca geçmişin bir ülküsü olarak kalmayacak; çağdaş Türkiye’nin geleceğini inşa eden güçlü bir yol gösterici olarak varlığını sürdürecektir.

PROF. DR. FİRDES TEMİZGÜNEY KİMDİR?
Akademik hayatına 2006 yılında Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Türkiye Cumhuriyeti Tarihi kürsüsünde araştırma görevlisi olarak başladı. 2008 yılında Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Türkiye Cumhuriyeti Anabilim Dalında Yüksek Lisansını tamamladı. Aynı Enstitüde 2014 yılında “Emval-i Metruke Meselesi (Ermenilerden Kalan Mallar 1915-1923)” başlıklı tezi ile Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Doktoru unvanını aldı. 2015 yılından beri aynı üniversite ve bölümde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yapmaktadır; 2019’dan itibaren Doçent, 2025 yılından itibaren ise Profesör unvanıyla çalışmaya devam etmektedir.