Savaş sona eriyor: ABD ve İran arasında imzalar atıldı

İran Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhammed Ekreminiya, devlet televizyonuna, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat ile ilgili değerlendirmelerde bulundu.

Mutabakat döneminde askeri savunma gücünü artıracakları mesajını veren Ekreminiya, “İran, halkının çıkarlarını sağlayan her türlü mutabakat ve anlaşmayı destekleyeceğiz. Eğer düşman taahhütlerini yerine getirmez ise bölgedeki askeri durumu hızlı bir şekilde anlaşma öncesi haline döndürürüz.” ifadelerini kullandı.

Ekreminiya, askeri hazırlık düzeyini önceki döneme nazaran daha iyi bir seviyeye taşıyacaklarını ve bunun “düşmanın” taahhütlerine bağlı kalması noktasında mecburiyet meydana getireceğini dile getirdi.

Lübnan Meclis Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, arasında telefon görüşmesi gerçekleştirildi.

Lübnan ve bölgedeki son gelişmeler ile İran ile ABD arasında varılan anlaşmanın maddelerini ele alan alındığı görüşmede, söz konusu anlaşmanın temel maddelerinden birinin İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının durdurulması olduğu belirtildi.

Erakçi'nin görüşmede, anlaşmanın ayrıntıları hakkında Berri'ye bilgi verdiği, özellikle Lübnan'daki savaşın sona erdirilmesine ilişkin maddenin eksiksiz ve gecikmeksizin uygulanması gerektiğini vurguladığı ifade edildi.

İranlı Bakanın, bu hükmün anlaşmanın yürürlüğe girdiği ilk günden itibaren ve öngörülen 60 günlük müzakere süreci boyunca tam olarak uygulanmasının zorunlu olduğunu belirttiği aktarıldı.

Erakçi ayrıca, anlaşmaya uyulmasının sağlanmasından ABD ile mutabakat zaptının garantörü olan tarafların sorumlu olduğunu kaydetti.

Lübnan Meclis Başkanı Berri ise İran'a ve Lübnan'a mevcut süreçte destek veren bölgesel ve uluslararası taraflara teşekkürlerini yineledi.

ABD ile görüşmelerde İran’ın başmüzakerecisi olan Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ve İran’ın mutabakat zaptı üzerinde anlaşma sağlaması sonrası açıklamada bulundu. Galibaf, "İran halkı, sevgili ve onurlu milletimiz. Sizin tarihi direnişiniz ve bu milleti hedef alarak ülkeyi yok etmek ve teslim almak isteyenlere karşı silahlı kuvvetlerimizin gösterdiği kahramanlık sayesinde İran, nihai zafere doğru büyük bir adım attı. İstediler ama başaramadılar. Ayaktayız ve sonunda Allah’ın izniyle İran'ımız zafer kazanacaktır" dedi.

Hizbullah'tan yapılan yazılı açıklamada, İsrail ordusuna ait 1 buldozer ve 2 Merkava tankından oluşan bir birliğin, bugün saat 18.15'te Lübnan'ın güneyindeki Arnun-Kammaşe bölgesinden Kefertebnit beldesinin dış kesimlerindeki el-Maaber bölgesine doğru ilerlediğinin tespit edildiği belirtildi.

Açıklamada, ateşkes ihlaline karşılık Hizbullah unsurlarının söz konusu birliği güdümlü füzeler ve "Ababil" tipi kamikaze insansız hava araçlarıyla hedef aldığı, saldırı sonucu İsrail güçlerinin geri çekilmek zorunda kaldığı ifade edildi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakata ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mutabakata ilişkin yoğun görüşmeler gerçekleştirdiklerini ve İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi üyelerinin büyük çoğunluğunun mutabakat zaptına destek verdiğini belirten Pezeşkiyan, “Mutabakatın tüm hükümleri doğru şekilde uygulanırsa, ülke için gurur verici bir belge olarak değerlendirilebilir.” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başta olmak üzere, mutabakatta emeği geçen tüm yetkililere teşekkür etti.

Mutabakatta varılan hususların savaşın durdurulması ve müzakere başlanılması noktasında önemli bir adım olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, nihai anlaşmanın henüz şekillenmediğini kaydetti.​​​​​​​

Lübnan Cumhurbaşkanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Avn, İran Dışişleri Bakanı Erakçi ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Görüşmede bölgedeki son gelişmeler ve iki ülkeyi ilgilendiren çeşitli konular ele alındı.

Avn, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatı memnuniyetle karşıladığını belirterek, bunun, bölgedeki gerilimin azaltılmasına katkı sağlamasını ve güvenlik ile istikrarı güçlendirecek diplomatik çözümlerin önünü açmasını temenni etti.

Görüşmede ayrıca, bölgede kalıcı istikrarın sağlanması amacıyla siyasi ve diplomatik çabaların sürdürülmesinin önemine vurgu yapıldı.

Cumhurbaşkanı Avn, Lübnan'ın istikrarı, güvenliği ve egemenliğinin ülkenin öncelikleri arasında yer aldığını ifade etti.

Erakçi de tüm tarafların Lübnan'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesinin önemini vurgulayarak, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın oluşturduğu olumlu atmosferin Lübnan'da istikrarın güçlenmesine, toparlanma sürecinin desteklenmesine ve refahın artırılmasına katkı sağlamasını umduğunu dile getirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 Liderler Zirvesi kapsamında ikili görüşme için bir araya geldi.

Emmanuel Macron, görüşmenin başında yaptığı konuşmada, Trump’a zirve kapsamında Evian-les-Bains kentine gelmesinden ötürü teşekkür ederek, “İran ile varılan önemli anlaşmanın ardından G7 (Liderler Zirvesinin) olması önemli.” dedi.

Zirve kapsamında İran meselesi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve farklı ekonomiler arası işbirliği gibi konuların görüşüleceğini kaydeden Macron, Trump’ın Fransa ziyareti vesilesiyle ABD’nin bağımsızlığının 250. yıl dönümünü de kutlayacaklarını dile getirdi.

Macron, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat hakkında “Anlaşmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum. Önemli bir anlaşma çünkü her şeyden önce nükleer meselesini belirleyecek. Bu barış için ve tüm dünya için önemli bir konu. Bu Hürmüz'ün açılması ve Lübnan’da barışı sağlayacak.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Macron, mutabakatın barış için olduğu kadar küresel ekonomi için de önemli olduğuna dikkati çekti.

Bir gazetecinin Fransa’nın ABD-İran mutabakatı sonrası üstleneceği role ilişkin sorusunu yanıtlayan Macron yarından itibaren Hürmüz Boğazı’nda gözlem misyonuna yardımcı olabilecek savaş uçaklarını bölgeye sevk etmeye hazır olduklarını ve 48 saat içinde fırkateynlerin, 2-3 gün içinde de Fransız amiral gemisi Charles de Gaulle ve beraberindeki grubun Boğaz'ın güvenliği için konuşlandırılabileceğini kaydetti.

Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün sağlanmasına yönelik İngiltere ile kurdukları geçici misyona bugüne kadar yaklaşık 20 ülkenin somut katkı sunduğunu dile getiren Macron, ihtiyaç olması halinde harekete geçmeye hazır olduklarını söyledi.

Macron, “(Bu misyon) Bu bir teklif, biz hazırız. Bu uluslararası toplumun (Hürmüz) Boğaz'ın yeniden açılması için istekliliğini gösteriyor ve Başkan'ın (Donald Trump) da dediği gibi bu belki istenmeyecek, belki buna gerek kalmayacak ancak bu her durumda yardım etmeye ve desteklemeye hazır olduğumuzun göstergesi.” diye konuştu.

Washington'dan anlaşmanın detaylarına ilişkin açıklamalar gelmeye devam ediyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada "ABD ordusu bölgede kalacak. İsrail'in Lübnan'dan çekilmesi anlaşmada yok. Yaptırımların kaldırılması İran'a bağlıç İran'a para ödenmedi ama İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolar masada." ifadelerine yer verildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran parlamentosunun Ekonomi Komisyonu üyeleriyle yapılan toplantının ardından İran-ABD arasındaki anlaşmaya ilişkin açıklamalarda bulundu. Arakçi, İsviçre'de İran ve ABD heyetleri arasında "muhtemelen" bir toplantı yapılacağını belirterek, bu toplantıda mutabakat zaptının imzalanacağını ve ardından ilk müzakere turunun başlayacağını söyledi. İran’ın ABD’nin herhangi bir anlaşmaya bağlılığı konusunda derin şüpheleri olduğunu belirten Arakçi, "Geçmişte verilen sözlerin tutulmaması, anlaşmaların uygulanmaması ve yırtılıp atılması gibi örnekler var" ifadelerini kullandı.

Mutabakat zaptının İran için "ekonomik fırsatlar oluşturabileceğini" aktaran Arakçi, İran'ın herhangi bir anlaşmanın ekonomik faydalarını en üst düzeye çıkarmaya çalışacağını ancak anlaşmaya aşırı bağımlılıktan kaçınacağını ifade etti.

"ANLAŞMAYI DÜN DİJİTAL OLARAK İMZALADIK"

Öte yandan İsviçre’de cuma günü düzenlenmesi beklenen imza töreni öncesi konuşan ABD Başkan Yardımcısı James David Vance ise, ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptının dün elektronik ortamda "dijital olarak" imzalandığını söyledi.

Adı açıklanmayan ABD’li bir yetkili de, ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptının ABD Başkanı Donald Trump, ABD Başkan Yardımcısı Vance ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf tarafından imzalandığını söyledi.

ABD Başkanı Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile basın mensuplarının İran ile anlaşma konusunda sorularını yanıtladı. Trump, "Anlaşma yapmayı başardık. Tekrar saldırmak çok üzücüydü ama çok güzel şeyler olacağını zannediyorum. Petrol düşüyor, borsa rekor kırıyor. Petrol fiyatları eski değerlerine henüz ulaşmadı ama düşmeye devam ediyor. En önemlisi İran nükleer silahlara erişemeyecek. Hürmüz Boğazı cuma günü komple açılacak" dedi.

ABD ile İran'ın gece mutabakata vardığı ve "Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiği" ilan edildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'dan Lübnan'a saldırıları durdurmasını istediği bildirilirken, Tel Aviv yönetimi ise Lübnan'daki işgalin süreceğini savunuyor.

İsrailliler, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakat ve İsrail ordusunun Lübnan'a yönelik saldırılarına ilişkin Anadolu Ajansının sorularını yanıtladı.

"TRUMP HİÇBİR ŞEYİNE GÜVENEMEYECEĞİN BİR ADAM"

İsrail vatandaşı Yair Forer, Trump'ın İsrail ile birlikte İran'a karşı saldırılara girişmekle iyi bir karar verdiğini ancak bir mutabakata vararak "aptalca" hareket ettiğini iddia etti.

ABD-İran mutabakatıyla Trump'ın İsrail'i yalnız bıraktığını vurgulayan Forer, "Trump hiçbir şeyine güvenemeyeceğin bir adam. Hiçbir şeyine güvenemezsin." ifadelerini kullandı.

ABD'nin Tel Aviv yönetimine Lübnan'a yönelik saldırıları durdurması için baskı yaptığı yönündeki haberlere ilişkin Forer, Trump'ın kendilerine ne yapacağını söyleyemeyeceğini savundu.

Netanyahu'yu sevmediğini ancak İran ve Lübnan'da ne gerekiyorsa onu yaptığını ileri süren Forer, İsrail'in daha fazlasını yapacak güce sahip olduğunu ancak yapmadığını ileri sürdü.

ABD-İran mutabakatının İsrail'in çıkarlarına ters düştüğü düşüncesine sahip olduğunu söyleyen Jana Şimonov ise İran'ın dondurulmuş fonlarına erişebileceğini, nükleer programını ve balistik füze gücünü koruyacağını ancak İsrail'in hiçbir şey elde edemediğini ve "yapayalnız" kaldığını söyledi.

"İSRAİL, LÜBNAN VE GAZZE'DE ATEŞKESİ DEFALARCA İHLAL ETTİ"

Washington ile Tahran yönetimleri arasında sağlanan mutabakat nedeniyle "savaşa susamış" İsraillilerin aksine sevinçli olduğunu söyleyen Tal Marom ise İsrail ordusunun Lübnan'a yönelik saldırılarına karşı çıktığını ifade etti.

Marom, duyurulan mutabakatın Lübnan'ı kapsamasının harika olacağını ancak İsrail ordusunun saldırıları bağlamında bunun çok uzun süre geçerli olacağını düşünmediğini söyledi.

İsrail'de diplomasinin bir anlaşma yöntemi olarak görülmediğini vurgulayan Marom, "İsrail'in daha önce Lübnan ve Gazze Şeridi'nde yaptığı çok sayıda ateşkesi defalarca ihlal ettiğinin" altını çizdi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, CNBC televizyonuna verdiği röportajda, "Bence en iyi sonuç, Amerikan halkı için iyi bir anlaşmadır ve biz de esasen buna sahibiz." dedi.

Haftanın son günü yapılması beklenen görüşmeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Vance, "Esasen burada tüm kozlar bizim elimizde. Nükleer program konusunda uzun vadede istediğimiz taahhütleri vermezlerse İranlılara herhangi bir şey vermek zorunda değiliz." ifadelerini kullandı.

Vance, İran'la anlaşmanın iki temel unsurunun "Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin uzun vadeli taahhüt vermesi" olduğunu belirterek, Tahran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde ekonomik yaptırımların ve diğer kısıtlamaların gevşetilebileceğini söyledi.

ABD Başkan Yardımcısı, İran ile müzakerelerin artık doğrudan yürütüldüğünü vurgulayarak, muhataplarıyla doğrudan görüştüklerini ve bu sayede "neyin gerçek neyin sahte olduğunu" anlayabildiklerini ifade etti.

Vance, bu çerçevede cuma günü yapılacak görüşmenin başarılı geçeceğine inandığını belirtti.

Washington'ın Tahran ile ilişkileri geliştirmeye açık olduğunu kaydeden Vance, "Eğer bizimle görüşmek, ABD ile olan ilişkilerinizi değiştirmek isterseniz, biz de İran ile olan ilişkimizi değiştiririz. Teklifimiz bu. Bu noktada bize karşılık verip vermeyeceklerini göreceğiz." ifadelerini kullandı.

Vance, İsrail'in olası bir anlaşmaya vereceği tepkiye ilişkin soruya, "Her şeyden önce, İsrail içinde bu anlaşmayı oldukça olumlu karşılayan kesimler olduğunu düşünüyorum. Ayrıca anlaşmaya ilişkin bazı yanlış haberlerin yapıldığı kanaatindeyim." yanıtını verdi.

ABD ile İran arasında yapılacak anlaşma metninin bu hafta açıklanmasının beklendiğini belirten Vance, barışı sağlayacak imzaların atılmasının "sadece önümüzdeki birkaç yıl için değil, gelecek nesiller için de yeni bir Orta Doğu" oluşturulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.

Vance, ABD ile İran arasında varılan ön anlaşmanın, iki ülke arasındaki ateşkesi 60 gün daha uzatacağını ve Tahran'ın nükleer programı ile diğer önemli konulara ilişkin gelecekteki müzakereler için çerçeve oluşturacağını söyledi.

Lübnan resmi ajansı NNA'da yer alan habere göre, İsrail ordusu, ülkenin güneyindeki Nebatiye kentine bağlı Kefr Tebnit kavşağı yakınlarında bir aracı insansız hava aracıyla (İHA) hedef aldı.

Saldırıda aracın şoförü hayatını kaybetti.

İsrail ordusu, 17 Nisan'da yürürlüğe giren ve 17 Mayıs itibarıyla 45 gün uzatılan ateşkese rağmen Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Sağlık Bakanlığı, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana düzenlediği saldırılara ilişkin ölü ve yaralı sayısına dair son verileri paylaştı.

Buna göre, söz konusu dönemde İsrail saldırılarında yaşamını yitirenlerin sayısı 3 bin 798'e yükseldi, 11 bin 781 kişi de yaralandı.

Sağlık Bakanlığı, dünkü açıklamasında, İsrail'in 2 Mart'tan itibaren Lübnan'a düzenlediği saldırılarda 3 bin 783 kişinin öldüğünü bildirmişti.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Fransa'da düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında düzenlediği basın toplantısında, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın ardından İran'a yönelik yaptırımların halihazırda kaldırılmayacağını belirtti. AB'nin İran'a yönelik yaptırımlarının iki temel unsuru bulunduğunu kaydeden von der Leyen, bunun birinin insan hakları ihlalleri, diğerinin ise kitle imha silahları olduğunu kaydetti.

Ursula von der Leyen, "Yaptırımların temel ilkesi, kaldırılmalarını değerlendirebilmemiz için sahada gerçek bir değişimin olması gerektiğidir. Yaptırımlar, davranış değişikliği sağlamak için uygulanır. Dolayısıyla, eğer davranış güvenilir ve doğrulanabilir biçimde değişiyorsa yaptırımlar kaldırılabilir." dedi.

Bunun tersinin de geçerli olduğuna dikkati çeken von der Leyen, "Davranışta bir değişiklik olmadığı sürece, insan hakları ihlalleri ve kitle imha silahları nedeniyle yaptırımlar kaldırılamaz." ifadelerini kullandı.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İçişleri Bakanlığı'nda düzenlenen toplantıda, ülkesiyle ABD arasındaki mutabakata ilişkin açıklamalarda bulundu. Pezeşkiyan, “Gerçekleştirilen koordinasyonla birlikte İran-ABD mutabakat zaptı cuma günü imzalanacak.” ifadelerini kullandı.

Savaş döneminde ülkesinde herhangi bir kargaşanın ve ayaklanmanın meydana gelmediğine vurgu yapan Pezeşkiyan, hükümetin savaş süreci boyunca iyi bir yönetim sergilediğini dile getirdi.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, güney Lübnan'a yönelik saldırıların sürmesini talep etti. İsrail ordusunun bölgedeki evleri yok etmesini isteyen Ben-Gvir, "Güney Lübnan'daki halkı bölgeden uzaklaştırmaya devam etmeliyiz. Hizbullah teröristlerini ortadan kaldırmaya devam etmeliyiz" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki son durumla ilgili Truth Social platformunda bulunan kişisel hesabından bir mesaj paylaştı. Trump, "Gemiler Hürmüz Boğazı'ndan çıkarak hareket etmeye başlıyor, birçoğu petrol yüklü. Tamamen emniyetli, güvenli ve tertemiz olan Güney 'Otoyolu' boyunca ilerliyorlar. Seyahat edilebilecek başka bölgeler de var!!!" ifadelerini kullandı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'ın İran ile iletişim yönteminde değişikliğe gittiğini belirterek, Tahran yönetimiyle artık doğrudan temas kurduklarını belirtti. Vance, "Artık İran sistemine doğrudan hitap ediyoruz. Orada bazı iyi ilişkilerimiz var" dedi.

Doğrudan görüşmelerin tarafların tutumunu daha iyi anlamaya imkan sağladığını belirten ABD Başkan Yardımcısı, "Artık karşılıklı mesajların arka kanallardan iletmiyoruz, onlarla konuşuyoruz. Onlarla konuştuğunuzda, gerçek olanı, sahte olanı, ciddiye aldıklarını ve ciddiye almadıklarını ayırt edersiniz" açıklamasını yaptı.

Vance, dondurulmuş fonlarla ilgili 24 milyar dolarlık rakamın ABD'nin İranlılarla görüştüğü metinde 'hiçbir yerde geçmediğini' vurgulayarak, iddiayı "İran'daki sertlik yanlılarının yanlış bilgilendirmesi" diye niteledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Lübnan'da ateşkesin ABD ile imzalanan mutabakat zaptının temel direklerinden biri olduğunu ve Tahran yönetiminin bölgedeki gelişmeleri yakından izleyeceğini kaydetti.

İsmail Bekayi, İsrail saldırılarında yaşanan can kayıpları nedeniyle Lübnan halkına başsağlığı dileklerini de ileterek, "Siyonist varlığın Lübnan'a yönelik terör saldırılarını" kınadı.

"ABD'NİN ÖNÜNDE UZUN BİR YOL VAR"

Bekayi, Tahran ile Washington arasındaki güvensizliğin kökeninin onlarca yıl öncesine dayandığını belirtti. Bekayi, Batılı ülkelerin 1953 yılında demokratik yollarla seçilmiş hükümeti devirmeye yönelik ortak girişimine işaret etti.

İranlı sözcü, ABD ile İran arasındaki güven ilişkisinin o dönemden itibaren zarar gördüğünü savunarak, “ABD ile İran arasındaki güvensizlik köklü. ABD'nin önünde İran'ın güvenini kazanmak için uzun bir yol var” ifadelerini kullandı.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Yemen'in güney kıyılarından yaklaşık 26 kilometre açıkta seyreden bir konteyner gemisine küçük bir teknenin yaklaşarak ateş açtığını duyurdu. UKMTO'dan yapılan açıklamada, saldırının gemiye çıkma girişimi sırasında gerçekleştiği belirtildi. Yetkililer olayla ilgili soruşturma başlatırken, bölgedeki tüm gemilere dikkatli seyretmeleri ve şüpheli herhangi bir faaliyeti derhal UKMTO'ya bildirmeleri tavsiyesinde bulunuldu.

Lübnan ordusu, ABD ile Tahran yönetimi arasında varılan ön anlaşmanın Lübnan'daki askeri operasyonların derhal sona erdirilmesini içerdiği açıklamasının ardından, yerinden edilmiş vatandaşları güneydeki sınır köylerine geri dönerken dikkatli olmaları konusunda uyardı.

Ordu, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı çağrıda, halkı "İsrail'in ihlal ve saldırı riskine karşı güvenliklerini korumak için görevlendirilen ordu birliklerinin talimatlarına uymaya" davet etti.

Fars Haber Ajansı'nın ismi açıklanmayan İranlı bir kaynağa dayandırdığı haberinde, müzakerelerin son aşamasında mutabakat metninde bazı değişiklikler yapıldığı kaydedildi. Yeni metinde, Hürmüz Boğazı'ndaki denizcilik hizmetlerinin gelecekteki yönetiminin İran ve Umman tarafından belirleneceğine dair ifadelerin yer aldığı iddia edildi.

"Denizcilik hizmetleri" ifadesinin açıkça kullanılmasının, ABD tarafından İran'ın ücret tahsil etme hakkının kabul edilmesi anlamına geldiği yorumunda bulunuldu. Söz konusu ifadenin metnin başka bir bölümünde de tekrarlandığı, buna göre İran'ın gemilerin ücretsiz geçişini yalnızca 60 gün boyunca kabul edeceği savunuldu. Bu kapsamda ABD'nin ücretlendirme ilkesini kabul ettiği, İran'a ise 60 günlük muafiyet tanındığı ifade edildi.

İran'ın güvenlik, denizcilik, çevre koruma ve sigorta hizmetleri sunarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerden gelir elde etmeyi ve bu gelirleri ekonomik kalkınmada kullanmayı planladığı da söz konusu kaynağın ifadeleri arasında yer aldı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, X hesabından yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında ulaşılan anlaşmasına destek vererek, "Türkiye, Pakistan, Katar ve diğer ülkeler tarafından üstlenilen arabuluculuk rolünü yürekten takdir ediyoruz. Bu önemli gelişmenin, Orta Doğu genelinde kapsamlı ve kalıcı bir barışa giden yolu açmasını umuyoruz." dedi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, İran ile ABD arasındaki anlaşmayı memnuniyetle karşıladı.

X hesabından açıklama yapan Sanchez, "7 bin 400'den fazla ölü, çoğunlukla siviller... Yüzlerce ev, okul ve hastane yok edildi. Fiyatlarda genel bir artış ve milyarlarca avro kayıp yaşandı, Avrupa da dahil. Bu, İran'daki çatışmanın bilançosu. Bugün duyurulan barış anlaşmasının bu saçmalığa son vermesini, tüm taraflarca saygı görmesini ve böylece Orta Doğu'da yeni bir dönem başlatmasını umuyoruz. Kutlayalım ama unutmayalım ve bir kez olsun şunu öğrenelim; savaş bir başarısızlıktır, diyalog ve diplomasi tek yoldur." ifadelerini kullandı.

İran ordusunun Hatem ül-Enbiya Merkez Karargahı, Tahran ve Washington arasında varılan anlaşmaya ilişkin bir açıklama yayınladı. "İran'ın dirençli ve gururlu halkı ile ülkenin güçlü silahlı kuvvetlerindeki cesur ve yiğit evlatlarına" teşekkür edilen açıklamada, "ABD'li ve Siyonist düşmanların yenilgiyi kabul etmek ve teslim olmaktan başka çarelerinin olmadığı güçlü bir şekilde kanıtlandı" denildi.

İran ile ABD arasında ateşkes anlaşmasının duyurulmasının ardından ilk ticari geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği bildirildi.

İran resmi haber ajansı IRNA'nın bildirdiğine göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile varılan mutabakatın ardından Washington yönetiminin anlaşmanın uygulanmasından sorumlu olduğunu belirterek, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının tamamen durdurulması gerektiğini belirtti. Bölgesel gelişmelerde yakın istişare ve işbirliğinin sürdürülmesinin önemine değinen Arakçi, barış ve istikrarın korunması için diplomatik çabaların güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

İsrailli Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, ABD ile İran arasında varılan ateşkes mutabakatına ilişkin, "İran ile yapılan anlaşma İsrail ve tüm özgür dünya için kötüdür. Nokta. Ortak savaş, İran'ı zayıflatmada pek çok başarı elde etti ve bunlar boşa gitmeyecek. Rejimi devirmek için savaşı kendimiz yaratıcı yollarla sürdürmek zorunda kalacağız ve İran'ın asla nükleer silaha sahip olmamasını sağlayacağız." dedi.

İsrail ordusu, ateşkese ve ABD ile İran arasında sağlanan mutabakata rağmen Lübnan'ın güneyindeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenledi.

ABD ile İran arasında mutabakata varıldığının ilan edilmesinden kısa süre sonra Avrupa ülkeleri ortak yazılı açıklama yaptı. Almanya, İngiltere ve İtalya, ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla varılan mutabakatı memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.

İtalya Başbakanlığının paylaştığı ortak açıklamada, "ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat zaptının ilanını büyük bir memnuniyetle karşılıyoruz. Bu diplomatik atılım için ABD ve İran hükümeti ile Pakistan, Katar ve diğer arabulucular dahil tüm ilgili tarafları tebrik ediyoruz." ifadeleri kullanıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ASKERİ YARDIM TEKLİFİ

Hürmüz Boğazı’nın acilen yeniden açılmasının ve seyrüsefer serbestisinin hiçbir koşul ve kısıtlamaya tabi olmaksızın sağlanmasının büyük önem taşıdığı vurgulanan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Biz de bu hedefe ulaşılması için üzerimize düşeni yapmaya kararlıyız. Buna, kendi anayasal gerekliliklerimiz doğrultusunda, ticari deniz taşımacılığına güvence sağlamak ve mayın temizleme faaliyetleri yürütmek amacıyla tamamen savunma amaçlı ve bağımsız bir görev dahil olabilir."

LÜBNAN'A DESTEK

Ortak açıklamada, Avrupa'nın Lübnan'a olan desteği teyit edilerek, şunlar kaydedildi:

"Bu hedef doğrultusunda ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile çalışmaya hazırız. İran’ın nükleer programına ilişkin açık ve doğrulanabilir adımlar atması halinde, ilgili yaptırımları kaldırmaya da hazırız. Bu fırsatı değerlendirmek, sürecin ivmesini korumak ve uzun vadeli diplomatik çözüme ulaşmak için ABD, İran ve bölgedeki ortaklarımızla yoğun şekilde çalışacağız. Ayrıca Lübnan'ın istikrarına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne olan tam desteğimizi ve güçlü bir ateşkesin önemini yeniden teyit ediyoruz."

İsrail Savunma Bakanı Katz, ABD ile İran arasında varılan mutabakata rağmen İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini belirtti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakattan memnuniyet duyduğunu belirtti. Macron, bu mutabakatın tüm taraflarca hızlıca ve tam anlamıyla uygulanması beklentisine işaret ederek, “Bu anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın acilen ve koşulsuz şekilde yeniden açılmasını sağlamalı; İngiltere ile oluşturulan uluslararası misyon, buna eşlik etmeye hazır.” ifadelerini kullandı.

Bu misyon için gerekli imkanların seferber edilmeye hazır olduğunun altını çizen Macron, “Deniz trafiğinin, geçiş ücreti sınırlaması olmadan yeniden sağlanması, bölgesel istikrar ve dünya ekonomisi için vazgeçilmez.” değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, cuma günü İran anlaşmasının imza töreni için Cenevre'ye gitmeyi planladığını belirtti. Trump'ın da imza törenine muhtemelen katılacağını ifade eden Vance, 'lojistik' detaylar üzerinde hala çalışıldığını kaydetti.

Al Jazeera'nın haberine göre, Katarlı arabulucular, ABD ile İran arasında bir mutabakat zaptının sağlanmasına yardımcı olduktan sonra Tahran'daki diplomatik temaslarını tamamlayarak ülkeden ayrıldı. Katar heyetinin anlaşmaya son şeklini vermek amacıyla 17 saat süren müzakereler yürüttüğü belirtildi.

Haberde, 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanması planlanan anlaşma öncesinde hazırlık toplantılarının Katar'ın başkenti Doha'da gerçekleştirileceği ifade edildi.

ABD ve İran, savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için bir kez daha anlaşmaya yakın görünüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, nükleer programla ilgili müzakerelerin şartlarının ilk anlaşmanın imzalanmasından sonraki "60 günlük bir süre içinde kesinleştirileceğini" ve tarafların bu süreyi uzatmaya karar verebileceklerini açıkladı. Üst düzey bir ABD'li yetkili, anlaşmanın Tahran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun imha edilmesi sürecini başlatacağını öne sürdü. Yetkili, 60 günlük sürenin uranyumun çıkarılmasına ilişkin teknik detayların görüşülmesi için kullanılacağını, uranyumun geçen yıl ABD saldırılarıyla tahrip edilen üç nükleer tesiste gömülü olduğuna inandıklarını belirtti.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE YAPTIRIMLAR

Associated Press'in (AP) haberine göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunu da içerecek. ABD'li yetkili, ortaya çıkan anlaşmanın boğazın yeniden açılmasına yönelik hükümler içerdiğini söylerken Arakçi, İran'ın gemilerin geçişi sırasında verilen hizmetler karşılığında ücret almasına izin veren bir anlaşma istediğini belirtti.

Anlaşmaya İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılması da dahil olacak. Bölge ülkelerinin yetkilileri, anlaşmanın yaptırımların aşamalı olarak kaldırılmasını ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını kapsamasının beklendiğini, Washington ve Tahran'daki onayların ardından önümüzdeki günlerde imza töreni yapılmasını öngördüklerini kaydetti.

LÜBNAN GELECEĞİ

Lübnan'ın geleceği belirsizliğini koruyor. İran, herhangi bir anlaşmanın İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını sonlandırmasını içermesi gerektiğinde ısrar ediyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail'in İran'a karşı hala bağımsız hareket edebileceğini ve Lübnan, Suriye ve Gazze'deki bölgelerden çekilmeyeceğini belirtirken, Lübnan'ın güneyinde çatışmalar sürüyor.

Trump'ın ilk döneminde ABD başkan yardımcılığı yapan Mike Pence, News Nation'a verdiği demeçte "Hiç anlaşma yapmamak, kötü bir anlaşmadan iyidir" dedi. Pence, Tahran yönetiminin nükleer programından vazgeçip tamamen sökmediği, füze programını dağıtmadığı, boğazları derhal açmadığı ve bölgedeki terör gruplarına verdiği desteği kesmediği sürece ABD ordusunun “işi bitirmesi” gerektiğini söyledi.

Pence, "Şu anki endişem Başkan'ın niyetleriyle ilgili değil. Başkan'ın burada ABD halkı nezdinde büyük bir itibar kazandığını düşünüyorum. Sadece İranlılara güvenmiyorum." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşmayı duyurması, 80. doğum gününe denk geldi. Anlaşmanın açıklanması, Trump açısından önemli bir siyasi dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Belirlediği son tarihe yetişme baskısı altında olan Trump, müzakere sürecini ABD ara seçimlerinden önce büyük oranda dsonuca ulaştırmayı başardı.

ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi'nin eski başkanı Joe Kent, Tahran yönetimi ile varılan ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşıladı.

İran'a karar savaş konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle daha önce Trump yönetiminden istifa eden Kent, X platformunda yaptığı açıklamada, "İsrail'e tüm askeri ve istihbarat yardımlarını keserek bu anlaşmanın hayata geçirilmesi şansımızı güçlendirebiliriz. Onlar bu anlaşmayı baltalamak için her fırsatı kullandılar ve biz harekete geçmediğimiz sürece muhtemelen bunu tekrar yapacaklar. Ayrıca, İran'ın ulaşabileceği Körfez'deki üslerimizden sessizce askerlerimizi çekmeliyiz. Bu, İran'daki radikallerin bizi tekrar savaşa sürüklemek için saldıramamalarını sağlar. İsrail ya da İran'ın şartlarına göre bizi savaşa geri sürükleyebilecek, kontrol edebileceğimiz her faktörü ortadan kaldırmalıyız. Kontrol edebileceğimiz tüm koşulları kendi lehimize ayarlamalıyız." ifadelerini kullandı.

The New York Times’a konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'ın nükleer anlaşmaya yanaşmaması halinde İran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatacağını belirtti. Trump, eğer İran ABD ile nükleer mutabakata varamazsa ya da ABD’ye “Orta Doğu’nun koruyucusu” olarak bölge gelirlerinin yüzde 20’si verilmezse harekete geçeceğini kaydetti. Trump ayrıca, İran’la vardığı anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nı “süresiz olarak ücretsiz” hale getireceğini ifade etti.

Sosyal medya hesabından ayrı bir açıklamada bulunan Trump anlaşmayı doğrulayarak, “Tebrikler! Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz açılmasını onaylıyor ve ABD deniz ablukasını derhal kaldırıyorum. Dünyanın gemileri, motorları çalıştırın. Petrol aksın.” dedi.

'NETANYAHU MİNNETTAR OLMALI'

Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun itirazlarına rağmen anlaşmanın sağlandığını dile getirdi.

Ateşkes devam ederken İsrail savaş uçaklarının Beyrut’un güney banliyölerini bombalaması sonucu 3 kişi öldü, 15 kişi yaralandı.

Trump, ABD ile İran barış anlaşmasına yaklaşırken bu saldırının “olmaması gerektiğini” belirterek Netanyahu için şu ifadeleri kullandı:

“Kendisi çok zor biri. Açıkçası bize minnettar olmalı. Çünkü İran nükleer silaha sahip olsaydı, İsrail iki saat bile var olmazdı.”

Anlaşmaya ilişkin açıklama yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "ABD ve İran arasında varılan mutabakatı, bölgemizde sulh-u sükunun hakim kılınması adına önemli bir gelişme olarak görüyor, memnuniyetle karşılıyorum." dedi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD ile İran arasında varılan barış anlaşmasından dolayı memnuniyetini ifade etti.

İran'ın Tesnim Haber Ajansına göre, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD ile varılan anlaşma hakkında açıklama yaptı.

Garibabadi, "Mutabakat zaptının metni tamamlandı ve İslamabad mutabakat zaptının resmi imza töreni cuma günü İsviçre'de gerçekleşecek. İki heyetin başkanları, görüşmelerin gelecekteki düzenlemelerini belirlemek için müzakereler yürütecek. O zamana kadar, ABD tarafının savaşı sona erdirmek, ablukayı kaldırmak ve varlıkları serbest bırakmak konusundaki taahhütleri doğrulanacak. 60 günlük görüşmeler, ABD'nin bu taahhütleri yerine getirmesine bağlıdır." ifadeleri kullandı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Garibabadi, anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini kaydetti.

Anlaşmanın Lübnan'ı da kapsadığını belirten Garibabadi, "Lübnan da dahil olmak üzere çeşitli cephelerdeki savaş ve askeri operasyonlara derhal ve kalıcı olarak son verileceği bu gece açıklanacak." dedi.

Anlaşma metninde "İran'ın tüm önemli görüşlerinin" yer aldığını aktaran Garibabadi, 19 Haziran'daki imza töreninden önce anlaşma metninin kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

İsrail'in Lübnan'a saldırısının ardından İran Silahlı Kuvvetleri'nin karşı saldırıya hazırlandığını ifade eden Garibabadi, bu kararlılığın ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail'e karşı pozisyon almasına ve anlaşma metninde bazı konuların ilerlemesine yardımcı olduğunu aktardı.

Garibabadi, İran Silahlı Kuvvetleri'nin anlaşmaya rağmen "düşmanın planlarına karşı koymak için her zaman hazır olduğunu" belirtti.

İran devlet televizyonu, silahlı kuvvetlerin ve halkın düşman karşısındaki direncinin, ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmek zorunda bıraktığını belirtti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in "ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz." açıklamasının ardından, İran devlet televizyonunda konuya ilişkin verilen haberde, “Silahlı kuvvetlerin ve halkın cani düşman karşısındaki direnci, ABD’yi savaşın sona erdiğini kabul etmek zorunda bıraktı.” ifadesine yer verildi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.

İran İslam Cumhuriyeti ile yapılan anlaşmanın tamamlandığını belirten Trump, "Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum." dedi.

SOSYAL MEDYADAN İKİNCİSİ AÇIKLAMA

Sosyal medya hesabından yaptığı ikinci paylaşımda Trump, İran ile yapılan anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini belirterek, "Birçok başkan İran'la barış yapmaya çalıştı ve benden önce hepsi başarısız oldu. Bölge liderleri, ilk kez gerçek barışı sağlamalarına yardımcı olabilecek bir başkan buldular." değerlendirmesinde bulundu.

Trump, 19 Haziran’da anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nın açılacağını, mayınların temizlenerek petrolün hem bölge hem de dünya için tekrar akmaya başlayacağını belirtti.

Pakistan Başbakanı Şerif, ABD-İran'ın anlaştığını duyurdu. Şerif, anlaşmanın imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacağını açıkladı. Anlaşma kapsamında taraflar, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sona erdirecek.

TÜRKİYE'YE TEŞEKKÜR

Pakistan Başbakanı Şerif yaptığı açıklamada, "ABD ve İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurmaktan memnuniyet duyuyoruz. Resmi imza töreni Cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilecek. Arabuluculuk çabaları için Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye teşekkür ederim" dedi.