CANLI Son dakika... İran: Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemiler donanmadan izin almalı, müdahale eden askeri gemiler vurulacak

Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile BAE Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayid Al Nahyan telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Görüşmede, bölgesel gelişmelerin yanı sıra ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelerdeki son durum masaya yatırıldı.

Ayrıntılarına dair detay verilmeyen görüşmede ayrıca iki Bakan, çeşitli alanlarda ikili işbirliğinin artırılmasına yönelik ortak kararlılığı vurguladı.

Durum hakkında bilgi sahibi olan bir ABD yetkilisi, bugün Associated Press'e (AP) yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’a yönelik ablukasının sürdüğünü belirtti.

Söz konusu yetkili, ABD ordusunun, bugün, İran limanlarına uygulanan ABD ablukasını kırmaya çalışan Gambiya bayraklı "Lian Star" adlı dökme yük gemisine müdahalede bulunarak durdurduğu bilgisini paylaştı.

İlgili ticari geminin, gece boyunca İran limanına girmeye çalışırken ABD güçlerinin yaptığı çok sayıda uyarıyı dikkate almadığı, bunun üzerine Umman Körfezi'nde ABD uçaklarınca etkisiz hale getirildiği aktarıldı.

ABD güçlerinin gemiye çıkmadığı ve geminin sürüklenmeye devam ettiği kaydedildi.

Son müdahaleyle birlikte, ABD ordusunun şu ana kadar abluka ihlalini gerçekleştirmeye çalışan 6 gemiyi hedef alarak durdurduğu bilgisine yer verildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD'nin İran'a yönelik 13 Nisan'da başlayan deniz ablukası kapsamında rotası değiştirilen gemi sayısının en son 26 Mayıs’ta 108 olduğunu bildirmişti.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşın idaresinden sorumlu birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı tarafından yapılan yazılı açıklamada, "Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin İran Silahlı Kuvvetleri tarafından tam yetkiyle yürütüldüğü" belirtildi.

Hürmüz Boğazı'ndan geçecek tüm gemilerin yalnızca belirlenmiş güzergahları kullanmasının ve Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri'nden izin almalarının zorunlu olduğu vurgulanan açıklamada, "Bu düzenlemelerin ihlali, onların geçiş güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atacaktır." ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın yönetimine müdahale etme veya trafiği aksatma girişiminde bulunan askeri gemilerin İran Silahlı Kuvvetleri tarafından hedef alınacağı konusunda uyarıda bulunulmaktadır."

Rus haber ajansı RİA'ya konuşan İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Hürmüz Boğazı'ndaki durumla ilgili açıklamalarda bulundu.

Boğazın İran için özel jeopolitik öneme sahip olduğunu belirten Azizi, "Hürmüz Boğazı, karasularımızın ve coğrafyamızın bir parçası. Bu nedenle İran, boğazla ilgili uygun gördüğü kararı alma hakkına sahip. Kimse bu hakkı sorgulayamaz." dedi.

Rusya ile Çin'in her zaman İran'ı desteklediğini dile getiren Azizi, "Çin ve Rusya dahil bizim için stratejik öneme sahip devletler, Hürmüz Boğazı konusunda özel muamele görecek ve elverişli koşullardan yararlanmaya devam edecek." ifadesini kullandı.

Azizi, zenginleştirilmiş uranyumun İran'dan çıkarılması konusunun ABD ile müzakerelerde ele alınmadığını kaydetti.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran’a yönelik savaş boyunca ABD ve İsrail ile koordinasyon içinde onlarca gizli hava saldırısı düzenledi. Haberde, saldırıların savaşın ilk günlerinde başladığı ve nisan ayında ilan edilen ateşkesten bir gün sonrasına kadar sürdüğü öne sürüldü.

İDDİA: ABD VE İSRAİL DESTEK VERDİ

Gazeteye konuşan kaynaklara göre operasyonlarda ABD ve İsrail istihbarat desteği sağladı. Hedefler arasında Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm ve Ebu Musa adaları, Bender Abbas, Basra Körfezi’ndeki Lavan Adası petrol rafinerisi ve Asaluyeh petrokimya kompleksi yer aldı.

Haberde, bazı saldırıların İran’ın BAE’deki petrol ve doğalgaz altyapılarına yönelik füze ve İHA saldırılarına karşılık gerçekleştirildiği belirtildi. İsrail ile birlikte düzenlenen Asaluyeh saldırısının ise uluslararası tepki çektiği, bunun üzerine ABD’nin İsrail’den enerji tesislerini hedef almamasını istediği aktarıldı.

KÖRFEZ ÜLKELERİ TUTUM DEĞİŞTİRDİ İDDİASI

Savaş öncesinde Körfez ülkeleri, hava sahalarının saldırılar için kullandırılmasına izin vermeyeceklerini açıklamıştı. Ancak habere göre savaşın başlamasının ardından İran’ın enerji tesislerini hedef alan füze ve dron saldırıları nedeniyle bazı ülkeler pozisyon değiştirdi.

Wall Street Journal, İran’ın savaş boyunca BAE’ye 2 bin 800’den fazla füze ve dron saldırısı düzenlediğini öne sürdü. Haberde, bu sayının İsrail dahil olmak üzere diğer tüm ülkelere yönelik saldırıların üzerinde olduğu iddia edildi.

SUUDİ ARABİSTAN RAHATSIZ OLDU

Habere göre BAE’nin sert askeri tutumu, Körfez ülkeleri arasındaki görüş ayrılıklarını da derinleştirdi.

Kaynaklar, Suudi Arabistan’ın kapalı kapılar ardında Washington ile temas kurduğunu ve BAE’nin saldırılarının bölgedeki enerji altyapılarını daha büyük risk altına soktuğunu savunduğunu aktardı. Riyad yönetiminin, ABD’den Abu Dabi üzerindeki baskıyı artırmasını ve BAE’yi diplomatik çözüm arayışlarına yönlendirmesini istediği ileri sürüldü.

BAE Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada yaşanan gelişmelerden İran’ı sorumlu tuttu. Suudi Arabistan ve İsrail Başbakanlık Ofisi konuya ilişkin yorum yapmazken, Beyaz Saray da açıklama yapmayı reddetti.

İKİ KÖRFEZ GÜCÜ ARASINDA GERİLİM

Haberde, Suudi Arabistan’ın İran’dan daha sınırlı saldırılar aldığı için diplomasi odaklı ve daha temkinli bir politika izlediği belirtildi.

BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed’in, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın İran’a karşı ortak saldırılara katılmayı reddetmesinden rahatsızlık duyduğu da öne sürüldü.

İki ülke arasındaki gerilimin Sudan ve Yemen’deki nüfuz mücadelesi nedeniyle zaten yükseldiğine dikkat çekilen haberde, BAE’nin nisan ayında Suudi Arabistan öncülüğündeki OPEC yapılanmasından ayrıldığı ve ABD ile İsrail’le güvenlik ilişkilerini daha da güçlendirme kararı aldığı iddia edildi.

İRAN’A KARŞI DİPLOMATİK VE EKONOMİK HAMLELER

Wall Street Journal’a göre BAE, İran’a karşı yalnızca askeri değil, diplomatik ve ekonomik adımlar da attı.

Abu Dabi yönetiminin Birleşmiş Milletler’de Hürmüz Boğazı’nda gerektiğinde güç kullanımına izin verebilecek karar taslaklarını desteklediği öne sürüldü. Ayrıca Dubai’de İran bağlantılı bazı okul ve kulüplerin kapatıldığı, İran vatandaşlarına yönelik vize ve transit geçiş kısıtlamaları getirildiği iddia edildi.

Haberde, bu adımların Batı yaptırımları altındaki İran için önemli ekonomik çıkış kapılarından birini daralttığı değerlendirmesine yer verildi. İran ise BAE’yi defalarca ABD ve İsrail’in savaş kampanyasına katılmakla suçladı.

“BAE DAHA BÜYÜK HEDEF HALİNE GELEBİLİR”

Wall Street Journal, BAE’nin son yıllarda bölgesel çıkarlarını korumak amacıyla daha yüksek riskli dış politika hamlelerine yöneldiğini yazdı.

Haberde, Abu Dabi yönetiminin Sudan ve Libya’daki bazı silahlı gruplara destek verdiği, Yemen’de ise paralı asker kullandığı yönündeki iddialara da yer verildi.

Bununla birlikte, BAE’nin İran gibi büyük bir rakibi caydırabilecek kapasiteye sahip olup olmadığının belirsizliğini koruduğu vurgulandı. Emirliklerin gerçekleştirdiği iddia edilen saldırıların, ABD ve İsrail’in yürüttüğü 20 binden fazla hava operasyonuyla kıyaslandığında daha sınırlı kaldığı ifade edildi.

İSRAİL-BAE İTTİFAKI DAHA MI GÜÇLENDİ?

Haberde dikkat çeken bir diğer iddia ise İsrail ile BAE arasındaki güvenlik iş birliğinin savaş sırasında daha da derinleştiği yönünde oldu.

İsrailli yetkililerin BAE’nin savaş dönemindeki tutumundan memnun olduğu belirtilirken, iki ülkenin ilişkilerini uzun vadeli stratejik ortaklık olarak gördüğü aktarıldı.

İddiaya göre İsrail, savaş sırasında BAE’yi korumak amacıyla Demir Kubbe sistemleri ve asker gönderdi. Ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Mossad Direktörü, Shin Bet Başkanı ve İsrail Genelkurmay Başkanı dahil üst düzey isimlerin savaş boyunca gizlice BAE’ye giderek İran konusunda koordinasyon sağladığı öne sürüldü.

DİPLOMASİ ÖNE ÇIKTI

Kaynaklara göre son haftalarda Abu Dabi yönetimi daha temkinli bir çizgiye yöneldi ve diplomatik çözüm arayışlarını ön plana çıkarmaya başladı.

Haberde, BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed’in mayıs ayında ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan görüşmede İran’la bir barış anlaşmasını destekleyen bölge liderleri arasında yer aldığı da iddia edildi.

İsminin açıklanmasını istemeyen Lübnanlı askeri kaynak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun Yahmur beldesi üzerinden Litani Nehri'nin kuzeyindeki Doğu Zavtar ve Şakif Ernun beldelerine kadar ilerleyerek işgalini genişlettiğini belirtti.

Kaynak, "İsrail, Litani Nehri'ni aşarak Nebatiye kent merkezinin yakınlarına kadar ulaştı." dedi.

İsrail'in son dönemde saldırılarını ve kara ihlallerini artırdığına dikkati çeken kaynak, "İsrail ordusunun ilerlediği bölgelerde Lübnan ordusu, askerlerin güvenliğini korumak amacıyla mevzilerini boşalttı. Güç dengesizliği ve İsrail'in askeri nokta ve personeli hedef alan saldırılarının sürmesi nedeniyle bu adım atıldı." ifadelerini kullandı.

Kaynak, boşaltılan askeri noktaların sayısına ilişkin bilgi vermekten kaçınırken, "İsrail güçlerinin bulunduğu bölgelerde Lübnan ordusunun varlığı bulunmuyor." diye konuştu.

Lübnan ordusunun mevcut önceliğinin ülke içindeki istikrarı korumak olduğunu vurgulayan kaynak, İsrail ile yürütülen müzakerelere ilişkin iç siyasi tartışmaların da sürdüğünü kaydetti.

Kaynak, sahadaki askeri tırmanış ile dün ABD'nin başkenti Washington'da gerçekleştirilen Lübnan-İsrail askeri heyetleri arasındaki görüşmeler arasında doğrudan bir bağlantı bulunmadığını belirterek, İsrail'in saldırı ve ihlallerinin son günlerde artarak devam ettiğini söyledi.

İran dini lideri Mücteba Hamaney'in askeri danışmanı Muhsin Rızai sosyal medya hesabından ABD ile müzakere sürecine dair değerlendirmelerde bulundu.

Rızai, "Beklendiği gibi ABD Başkanı, üçüncü kez diplomasiye ihanet ediyor. Trump'ın deniz ablukasını sürdürmesi ve müzakerelerde aşırı taleplerde bulunması, müzakerelere yanaşmadığını ve başka hedefler peşinde olduğunu bir kez daha kanıtladı" ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet televizyonuna ABD ile devam eden müzakere sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Bekayi, ABD ile henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığını ve iki ülke arasındaki mesaj alışverişinin sürdüğünü bildirdi.

İran'ın müzakerelerdeki mevcut odağının 'savaşı sona erdirmek' olduğunu yineleyen Bekayi, şu aşamada İran'ın uranyum zenginleştirmesi veya zenginleştirilmiş uranyumuna ilişkin detayların görüşülmediğini belirtti.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ihtimaline ilişkin de konuşan Bekayi, boğazın gelecekteki yönetiminin sadece İran ve Umman'ı ilgilendiren bir konu olduğunu dile getirdi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Singapur’da düzenlenen Shangri-La Diyaloğu Güvenlik Forumu’nda konuştu.

Orta Doğu'daki duruma değinen Hegseth, bir anlaşmaya varılamaması durumunda ABD'nin İran'a yönelik saldırılara yeniden başlamaya hazır olduğunu söyledi. Hegseth, "Gerekirse yeniden başlama kabiliyetimiz fazlasıyla mevcut" dedi.

Hegseth, Trump'ın "sabırlı" olduğunu ve İran'ın nükleer silah elde etmemesini sağlamak için "güçlü bir anlaşma" aradığını vurguladı.

Hegseth ayrıca ABD'nin İran'la çatışma içinde olmasına rağmen Asya-Pasifik bölgesine sırtını dönmediğini belirterek, "Aynı anda iki şey yapabiliriz. Savunma sanayimizi hızlandırıyoruz, böylece çok yakında 2 kat, 3 kat, 4 kat daha fazla mühimmat üreteceğiz ve böylece dünyanın dört bir yanındaki tüm (operasyon) planlarımızın düzgün bir şekilde finanse edilmesini sağlayacağız" dedi.

İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı'na hakim stratejik bir bölge olan Keşm Adası yakınlarında düşmana ait bir insansız hava aracının (İHA) düşürüldüğünü duyurdu.

"Düşman Amerikan-Siyonist İHA’sının" hava savunma birimleri tarafından tespit edildikten sonra başarılı bir şekilde imha edildiği aktarıldı. Düşürülen İHA’nın enkazına ait olduğu belirtilen görüntüler yayınlanırken, ABD ordusundan konuyla ilgili bir açıklama henüz yapılmadı.

Hizbullah, İsrail’i çok sayıda roket saldırısı ile hedef aldı. İsrail Savunma Kuvvetleri’nden (IDF) yapılan açıklamaya göre; gece boyunca İsrail’in sınır bölgelerine Lübnan topraklarından en az 4 saldırı dalgası düzenlendi. Birçok bölgede sirenlerin devreye girdiği açıklanırken, en az 2 roketin engellendiği bildirildi. Bir roketin Kiryat Shmona bölgesine isabet ettiği ve maddi hasara yol açtığı ancak kimsenin yaralanmadığı aktarıldı. Öte yandan IDF, Hizbullah’ın gece boyunca gerçekleştirdiği saldırılarda kullandığı roket rampasının vurulduğunu açıklayarak o anların görüntülerini yayınladı.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) binasında iki ülkeden askeri heyetlerin katılımıyla gerçekleşen görüşme 9 saatten fazla sürdü.

Lübnan basınında, gece geç saatlerde sona eren toplantıya ilişkin haberler yer aldı.

Haberlerde, söz konusu toplantıda İsrail tarafının, Hizbullah ile bağlantılı olduğunu iddia ettiği yerlerle ilgili haritalar ve istihbarat bilgileri sunduğu ve Hizbullah'ın kullandığı dronları gündeme getirdiği bilgisine yer verildi.

İsrail'in güvenlik konusunda normalleşme talep ettiği, Lübnan tarafının ise bunun askeri değil siyasi bir karar olması dolayısıyla reddettiği ifade edildi.

Yine basında, Lübnan'ın Washington Büyükelçiliğinde askeri görüşmelerle ilgili bugün bir değerlendirme toplantısı yapılacağı bilgisine yer verildi.

Beyaz Saray, dün gerçekleştirilen İran toplantısına ilişkin, Başkan Donald Trump'ın "yalnızca ABD için iyi olan" ve "ABD'nin kırmızı çizgilerini karşılayan" bir anlaşma yapacağını bildirdi.

AA muhabirinin sorusuna yanıt veren bir Beyaz Saray yetkilisi, dün Durum Odası'nda gerçekleştirilen ve olası ABD-İran anlaşmasının masaya yatırıldığı ulusal güvenlik toplantısını değerlendirdi.

Yetkili, açıklamasında, "Durum Odası'ndaki toplantı yaklaşık iki saat sürdü. Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz." ifadelerini kullandı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent katıldığı Reagan Ulusal Ekonomi Forumu’nda ABD-İran arasındaki gelişmelere ilişkin açıklama yaptı. Bessent, İran’a yönelik yaptırımların ve İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soruyu cevapladı. Bessent, İran’a uygulanan yaptırımların geri çekilmesinin kademeli bir şekilde gerçekleşeceğini kaydetti. Bessent, söz konusu ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soru üzerine, "Kaldırılacak herhangi bir yaptırım yavaş bir şekilde kaldırılacak" ifadelerini kullandı.

Bessent ayrıca, ABD’nin Başkan Donald Trump öncülüğünde İran’a karşı başlattığı ekonomik kampanya kapsamında İran ile bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el koyulduğunu açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump bugün yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılmasına yönelik planlara ilişkin, "Kaldırılacak olan deniz ablukamız nedeniyle boğazda mahsur kalan gemiler artık ‘evlerine dönme' sürecine başlayabilir" ifadelerini kullanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakere sürecine ilişkin nihai kararı değerlendirmek üzere Beyaz Saray’da danışmanlarıyla bir araya geldi. Ancak ABD basınında yer alan haberlere göre toplantıda herhangi bir sonuca ulaşılmadı. ABD merkezli The New York Times gazetesinin üst düzey bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre Trump, Beyaz Saray’daki Durum Odası’nda yaklaşık iki saat süren görüşmeden, İran ile üzerinde mutabakata varılması beklenen anlaşma taslağına ilişkin herhangi bir karar almadan ayrıldı.