CANLI Son dakika... Trump duyurdu! İran'a saldırılar durdu... İşte anlaşmanın şartları

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, ABD'nin İran'a yönelik saldırı tehdidinin ardından bölgedeki durumu ele aldı.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bu hafta sonu İran'a yönelik olası saldırıları askıya aldığını açıkladı.

Trump, İran ve bu ülkeyle görüşen diğer Orta Doğu ülkelerinin "bir anlaşmanın ana hatları üzerinde" mutabakata vardığını ve ABD'nin yeni saldırı yapmamasını talep ettiklerini belirtti.

Söz konusu anlaşmanın "Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması" ve "İran'ın nükleer tehdidinin tamamen sona ermesini" içerdiğini vurgulayan Trump, şöyle devam etti:

"Bu talebe dayanarak dünyanın yararı ve İran’ın hayatta kalması için, hızlı bir şekilde bir anlaşma yapılması şartıyla saldırıları durdurmayı kabul ettim."

Trump, İsrail'in de bu noktada kendisiyle aynı çizgide olduğunu kaydetti.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemileri askeri personel ve teçhizat taşıma amacıyla kullandığını ve söz konusu gemilerin bu nedenle radar sistemlerini kapatarak boğazdaki güney rotasını takip ettiğini iddia etti. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran'a yönelik saldırıları hakkında bildiri yayımladı. Bildiride, ABD'ye ait savaş gemilerinin, Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerinin serbest olduğu 26 Haziran ile 8 Temmuz arasında boğazdan geçen petrol ve gaz taşıyan tankerlere eşlik ettiği hatırlatılarak, ABD'nin ticari gemilerle askeri personel ve savaş ekipmanı taşıdığı öne sürüldü.

İsrail ordusunun, İran'ın enerji tesisleri ve altyapısına yönelik olası ABD saldırıları öncesi yüksek alarm durumuna geçtiği ifade edildi. Yedioth Ahronot gazetesinin haberinde, İsrail ordusunda hareketlilik olduğu belirtilerek, bunun ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın altyapı ve enerji tesislerine yönelik saldırı emri vermeye hazırlandığına dair son 24 saatte çıkan haberlerin ardından geldiği değerlendirmesinde bulunuldu.

Haberde, İsrail ordusunun "savunma hazırlıklarını" en üst seviyeye çıkardığı ancak İç Cephe Komutanlığından halka yönelik güvenlik talimatlarında henüz değişiklik yapılmadığı belirtildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre, İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, ülkesinin çeşitli senaryolara karşı hazırlıkları hakkında açıklamalarda bulundu.

Şu anda halk ve piyasanın uyumu sayesinde hiçbir ürünün temininde sorun yaşanmadığını kaydeden Arif, “Hükümet, iki yıl içinde olası tüm kötü senaryolara karşı gerekli planlamaları yaptı. Halkın huzurunun korunması öncelikli hedef olmayı sürdürecek.” dedi.​​​​​​​

Washington Post'un haberine göre, isminin açıklanmasını istemeyen yetkililer, ABD'li komutan Grynkewich'in bu hafta Pentagon'a yazılı bildirimde bulunduğunu iddia etti.

Söz konusu bildirimde Grynkewich, İsrail'i balistik füzelerden korumaya devam etmek için yeterli deniz kuvvetlerine sahip olmadıklarını ifade etti.

Grynkewich, kendisine bir donanma muhribinin daha sağlanmaması halinde, İsrail'in savunması yerine ABD'nin "anavatanı"nın savunmasını tercih etmek zorunda kalacağını belirtti.

Yetkililer, söz konusu bildirimin, ABD'nin İran savaşında kaynaklarını nasıl tükettiğine dair bir gösterge olduğunu savundu.

ABD’nin Mısır, Ürdün, Irak, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Lübnan, Bahreyn, Katar ve Umman'daki büyükelçilikleri, İran’a yönelik saldırılar nedeniyle bölgesel gerilimin daha da artabileceğine işaret ederek Amerikan vatandaşlarına güvenlik uyarısında bulundu.

Büyükelçiliklerin yazılı açıklamalarında, Orta Doğu'daki güvenlik durumunun "karmaşıklığını koruduğu" belirtildi. Açıklamalarda bölgede bulunan ABD vatandaşlarından dikkatli ve teyakkuz halinde olmaları istenirken ABD vatandaşlarından olası uçuş iptalleri, hava sahalarının geçici olarak kapatılması ve seyahatlerde yaşanabilecek aksamalara karşı hazırlıklı olmaları istendi. Ayrıca Orta Doğu’ya seyahat etmeyi planlayan ABD vatandaşlarına seyahat planlarını yeniden gözden geçirmeleri çağrısında bulunuldu.

ABD gazetesi Washington Post (WP), İran yakınlarına geniş çaplı bir Amerikan deniz filosunun konuşlandığını aktardı.

WP'nin bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı habere göre, söz konusu filo iki uçak gemisi ve en az 15 savaş gemisinden oluşuyor.

Haberde ayrıca, filoda 11 muhribin de bulunduğu belirtildi.

İsrail'in Kanal 12 televizyonu, üst düzey bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde, İran'ın son günlerdeki saldırılarında "çok agresif" bir tutum sergilediğini ve bu tırmanışın Washington'daki birçok üst düzey yetkiliyi şaşırttığını öne sürdü.

Habere göre yetkili, Çarşamba günü Ürdün'deki bir ABD üssünü hedef alan sürpriz füze saldırısının ardından İran'ın ilave saldırılar düzenlediğini, bunun da gerilimin giderek genişlediğinin göstergesi olduğunu ifade etti.

Yetkili, birçok üst düzey ABD'li ismin, İran'ın son günlerde ulaştığı gerilim seviyesini beklemediğini belirtti.

İRAN'DAN "GENİŞ KAPSAMLI MİSİLLEME PLANI" MESAJI

Öte yandan İranlı üst düzey bir güvenlik yetkilisi, ABD ve İsrail'in İran'daki enerji tesislerine saldırı hazırlığında olduğuna ilişkin Amerikan basınında yer alan haberlerin ardından açıklamalarda bulundu.

Tasnim Haber Ajansı'na konuşan yetkili, Tahran'ın "Amerika Birleşik Devletleri'nin olası herhangi bir aptallığına karşılık vermek için geniş kapsamlı bir plan" hazırladığını söyledi.

Yetkili, "Amerikan medyasının İran altyapısına yönelik olası Amerikan-İsrail saldırıları hakkında yaydığı şeyler aptallık olarak değerlendirilmektedir." ifadelerini kullandı.

"İSRAİL'İN VE ABD'NİN KRİTİK ALTYAPISI HEDEFTE"

İranlı yetkili, İsrail'in hayati öneme sahip altyapısını ve bölgedeki ABD enerji altyapısını hedef alan geniş kapsamlı bir misilleme planının hazır olduğunu belirterek, Tahran'ın bu planı uygulamaya hazır olduğunu ifade etti.

Yetkili ayrıca, İran'ın ABD'den gelebilecek herhangi bir saldırıya bölgedeki Amerikan askeri üsleri ve stratejik noktaları hedef alarak karşılık vereceğini savundu.

Açıklamada, Washington'ın kışkırtmaları nedeniyle kapalı olduğu öne sürülen Hürmüz Boğazı'ndan yapılacak "yasa dışı geçiş girişimlerine" de karşılık verileceği iddia edildi.

İran'daki Hatem el-Enbiya Merkez Karargahı Komutanı Tümgeneral Ali Abdollahi, ABD'nin kapsamlı bir bölgesel savaşı başlatma yolunda hızla ilerlediğini öne sürerek, bunun bölgeye yayılmayı ve tüm Ortadoğu üzerinde "gayrimeşru bir hegemonya" kurmayı amaçlayan tehlikeli bir stratejinin parçası olduğunu söyledi.

Abdollahi, ABD'nin İran'a yönelik son saldırılarını sert sözlerle eleştirerek, "Suçlu Amerika Birleşik Devletleri, İran'a karşı yürüttüğü son savaşta, şeytani amaç ve hedeflerine ulaşmak için her türlü kötülük veya yıkım eylemini gerçekleştirmekten çekinmeyeceğini kanıtlamıştır." ifadelerini kullandı.

"BÖLGE ÜLKELERİNİ KALKAN OLARAK KULLANIYOR"

İranlı komutan, ABD'nin bölgedeki politikalarının yalnızca İran'ı değil, diğer İslam ülkelerini de hedef aldığını savundu.

Abdollahi, "İslam bölgesindeki ülkeler, Amerika Birleşik Devletleri'nin tükenmiş ordusu için bir savunma kalkanı olarak sermayelerini, zenginliklerini, hayati altyapılarını ve stratejik kaynaklarını kullandığını ve aynı zamanda çocukları öldüren terörist İsrail oluşumunun savaş ve güvenlik makinesini güçlendirdiğini bilmelidir." dedi.

ABD'nin İsrail Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, Orta Doğu’ya gelmeyi planlayan ve bölgedeki havalimanlarını kullanarak farklı noktalara gidecek Amerikan vatandaşlarının seyahatlerini "yeniden gözden geçirmesi" istendi.

Açıklamada, "Halihazırda Orta Doğu'da bulunan Amerikan vatandaşlarının azami ihtiyat ve dikkat göstermesi, ayrıca uçuş iptallerine, dönemsel hava sahası kısıtlamalarına ve olası seyahat aksamalarına karşı hazırlıklı olması tavsiye edilir." ifadelerine yer verildi.

ABD'nin Amman Büyükelçiliği internet sitesinde yayımlanan açıklamada, Orta Doğu'daki güvenlik durumunun "karmaşık ve değişken" olmaya devam ettiği, beklenmedik gelişmelerin yaşanabileceği belirtildi.

Bölgede seyahatlerde aksama yaşanabileceğine, uçuşların iptal edilebileceğine ve hava sahalarının dönemsel olarak kapanabileceğine dikkat çekilen açıklamada, bölgedeki ABD vatandaşlarına güvenlik durumunun kötüleşmesi ihtimaline karşı ülkeden ayrılmayı değerlendirmeleri veya buna hazırlıklı olmaları tavsiye edildi.

Açıklamada, ABD vatandaşlarına Ürdün makamlarının yayımladığı güvenlik uyarıları ve talimatlarını takip etmeleri, gösterilerden, büyük kalabalıklardan ve yoğun güvenlik konuşlanmasının bulunduğu bölgelerden uzak durmaları çağrısında bulunuldu.

ABD'nin diplomatik misyonları da dahil olmak üzere ABD çıkarlarına yönelik saldırı riskinin bulunduğu belirtilen açıklamada, İran ve müttefiki grupların dünya genelinde ABD'nin çıkarlarını, ABD ile bağlantılı noktaları ve vatandaşlarını hedef alabileceği uyarısı yapıldı.

İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, İsrail hapishanesinde alıkoydukları Filistinli kadın esirle "Burası otel değil." ifadeleriyle alay etti.

Bakan Ben-Gvir, dün Telegram hesabından bir İsrail hapishanesinde alıkonulan Filistinli kadın esirin tutulduğu hücreyi bastığı anların videosunu paylaştı.

Filistinli esirin tutulduğu koşulların son derece kötü olduğunu, temiz su ve iyi yemeğe erişemediklerini, tıbbi tedaviden mahrum olduklarını söylemesi üzerine Ben-Gvir, hücredeki su şişesine işaret ederek hak ihlallerini tehditkar bir dille inkar etti.

Filistinli kadın esire, "Su var aslında, görüyorum. Ama yemeklerin iyi olması gerekmiyor. Burası otel değil. Eskiden burası bir oteldi. Bugün otel değil." ifadelerini kullanan Ben-Gvir, hapishanelerde alıkoydukları Filistinli esirlerin temel insan haklarını ihlal ettiklerini açıkça söyledi.

İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaşı yürüten birimi Hatemül Enbiya Merkez Karargahı Komutanı Ali Abdullahi, ABD’den İran’a yönelik yapılan açıklamalar hakkında, “ABD, bölgesel savaşı tırmandıracak bir savaş kışkırtıcılığı politikası takip ediyor.” dedi.

İran basınına yansıyan haberlere göre, Abdullahi, ABD’den İran’a ilişkin gelen açıklamalar hakkında konuştu.

“ABD, bölgesel savaşı tırmandıracak bir savaş kışkırtıcılığı politikası takip ediyor.” diyen Abdullahi, ABD’nin bu politikasını, bölgede meşru olmayacak şekilde hakimiyet kurma stratejisinin tehlikeli bir sonucu olarak nitelendirdi.

Abdullahi, ABD’nin İran’a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı saldırıyla birlikte, “şeytani” hedeflerine ulaşmak için Müslümanların çıkarlarına ve kaynaklarına yönelik yıkım temelli saldırılarından kaçınmayacağını gösterdiğini söyledi.

Bölge ülkelerine de uyarılarda bulunan Abdullahi, ABD’nin bölgedeki ülkelerin zenginliğini ve altyapısını “çürümüş ordusuna” siper yaptığını ve ayrıca İsrail’in güvenliğini sağlamak için kullandığını öne sürdü.

Abdullahi ayrıca, ABD’nin savaşın maliyetini bölge ülkelerinin üzerine yıkmaya çalıştığını söyleyerek, bölge ülkelerinin ABD ile olan iş birliklerini gözden geçirmesi gerektiğini aksi halde ABD’ye “kalkan” görevi gören ülkelerin de savaştan olumsuz yönde etkileneceğini söyledi.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları'na bağlı insansız hava aracı (İHA) üretim ağına ilişkin kritik bilgileri paylaşacak kişilere 15 milyon dolara kadar ödül verileceğini açıkladı.

HEDEFTE DEVRİM MUHAFIZLARI'NIN İHA AĞI VAR

ABD Dışişleri Bakanlığı'na bağlı "Adalet İçin Ödüller" programı, ödül teklifinin İran merkezli Kimia Part Sivan (KIPAS) şirketini hedef aldığını duyurdu.

ABD'li yetkililer, KIPAS'ı Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlarından sorumlu Kudüs Gücü'nün İHA üretim kolu olarak nitelendirdi.

İHA'LARA TEKNİK DESTEK SAĞLADIĞI İDDİASI

Bakanlık açıklamasında, şirketin İHA uçuş testleri gerçekleştirdiği, Kudüs Gücü tarafından Irak'a gönderilen İHA'lara teknik destek sağladığı ve bu araçlarda kullanılan özel parçaları İran dışındaki şirketlerden temin ettiği öne sürüldü.

YAPTIRIM LİSTESİNDEKİ İSİMLER AÇIKLANDI

ABD Dışişleri Bakanlığı, Nisan 2024'te ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırım listesine alınan ve Kudüs Gücü adına faaliyet yürüttükleri iddia edilen altı şirket yöneticisinin isimlerini de paylaştı.

Söz konusu isimler Hasan Arambuncad, Ebulfazl Ramazanzade Meşkani, Mehdi Gaffari Nekne, Rıza Nehar Dani, Abbas Sertaci ve Hadi Cemşidi Zuvarki olarak açıklandı.

"İHA SATIŞLARI MİLİS GRUPLARINI FİNANSE EDİYOR"

ABD Dışişleri Bakanlığı, İran'ın silah ve İHA satışlarından elde ettiği gelirlerin, Rusya'ya yapılan satışlar da dahil olmak üzere, Devrim Muhafızları'nın ve bölgedeki müttefik grupların finansmanına katkı sağladığını belirtti.

Açıklamada, bu gruplar arasında Hamas, Hizbullah ve Irak'taki İran destekli silahlı grupların da bulunduğu ifade edildi.

Yemen'deki İran destekli Husilerden Babülmendep Boğazından geçen ticari gemilere ücret uygulamayı düşündükleri yönündeki iddialara açıklama geldi. Husi yönetimindeki İnsani Operasyonlar Koordinasyon Merkezinden (HOCC) yapılan açıklamada, güvenli ulaşım hizmetinin gönüllülük esasına dayalı ve ücretsiz bir hizmet olduğu ifade edildi. Açıklamada, "HOCC, Babülmendep Boğazından geçiş karşılığında para talep eden herhangi bir kişi veya kuruluşun, Yemen Cumhuriyeti'ni veya HOCC'yi hiçbir şekilde temsil etmediğini kesin olarak teyit eder. HOCC, nakliye şirketlerini yetkisiz kişi veya kuruluşlara herhangi bir ödeme yapmamaya veya bilgi vermemeye çağırıyor" denildi.

NE OLMUŞTU?

İngiliz haber ajansı Reuters çarşamba günü bölgesel kaynaklara dayanarak yayınladığı haberinde, İran'la ittifak halindeki Husi milislerinin Kızıldeniz'in güneyinden geçen gemilere ücret uygulamayı düşündüklerini iddia etmişti. Reuters'a konuşan kaynaklar, ücret uygulamasıyle ilgili teklifin Temmuz ayında Husi yetkililerinin Tahran ziyareti sırasında İranlı yetkililerle görüşüldüğünü, ancak uygulama için herhangi bir zaman çerçevesinin belirlenmediğini söylemişti.

Kuveyt ordusu, hava savunma sistemlerinin İran'ın insansız hava aracı (İHA) saldırılarına karşı devreye girdiğini açıkladı.

Açıklamada, ülkede duyulabilecek patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin düşman hedeflerini engellemesinden kaynaklandığına dikkat çekilerek, "tüm vatandaşların yetkili makamlarca yayımlanan güvenlik talimatlarına uymaları" uyarısı yapıldı.

İran, ABD'nin saldırılarına misilleme olarak Körfez ülkelerine füze ve İHA'larla saldırılar düzenliyor.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ülkenin birlik içinde hareket etmesi gerektiğini belirterek, savaşın kazanıldığını ve bu zaferin kalıcı hale getirilmesi gerektiğini söyledi.

"GÜÇLÜ BİR İRAN'IN ŞARTI BİRLİKTİR"

Kalibaf, "Güçlü bir İran'ın koşulu, İslam hukukçusunun vesayeti ekseni etrafında birliktir." ifadelerini kullandı.

"ZAFERİ PEKİŞTİRİP BELGELEMELİYİZ"

Savaşa ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kalibaf, "Savaşı kazandık ve bu zaferi pekiştirip belgelemeliyiz." dedi.

"ÜLKENİN GELECEĞE DAİR NET BİR VİZYONU OLMALI"

İran Meclis Başkanı Kalibaf, ülkenin geleceğine ilişkin de, "Ülkenin geleceğe dair umudu ve net bir vizyonu olmalı." ifadelerini kullandı.

ABD ve İran arasındaki askeri gerilim sivil deniz taşımacılığı konusundaki güvenlik endişelerini artırmaya devam ediyor. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Ajansı (UKMTO), Umman'ın Lima sahilinin yaklaşık 20 kilometre kuzeydoğusunda seyreden bir tankerin bilinmeyen bir cisim tarafından vurulduğunu açıkladı.

Makine dairesinde hasar meydana gelen tankerin manevra kabiliyetini yitirdiği bildirildi. Herhangi bir can kaybı ya da çevresel etki meydana gelmediği aktarılırken, saldırı şüphesine yol açan olayla ilgili detaylı inceleme başlatıldı. UKMTO, bölgedeki tüm gemilere dikkatli olma ve şüpheli durumlar hakkında bildirimde bulunma çağrısı yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran yönetimini anlaşmaya zorlamak için İran’a yönelik birkaç günlük yeni bir saldırı dalgası başlatma emri verdiği öne sürüldü. ABD ve İran arasındaki askeri gerginlik devam ederken, The Wall Street Journal gazetesi çarpıcı bir iddiayı gündeme taşıdı. Hükümet kaynaklarına dayandırılan habere göre; ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran yönetimini anlaşmaya zorlamak için İran’a yönelik birkaç günlük yeni bir saldırı dalgası başlatma emri verdiği bildirildi. Yeni ABD saldırılarının bu hafta sonu itibarıyla başlayabileceği aktarıldı.