CANLI Trump anlaşma peşinde, Netanyahu savaş vurgusu yaptı! "Gerekiyorsa tek başımıza saldırırız" mesajı

ABD Başkanı Donald Trump, ara seçimlere yaklaşık üç ay kala Las Vegas’ta düzenlenen halka açık bir etkinlikte destekçilerine seslendi. Büyük kısmını vergi politikaları ve ekonomiye ayırdığı konuşmasında Trump, İran ile görüşmelere de değindi.

Venezuela’ya yönelik askeri müdahalede büyük bir başarı elde ettiklerini ve aynı şeyi İran’da da yaptıklarını söyleyen Trump, "İran ile anlaşma yapmayı tercih ederim. Çünkü insanları öldürmek istemiyorum" dedi. İran’a büyük çaplı saldırının ertelenmesine ilişkin olarak Trump, "Şimdiye kadarki en büyük saldırıya hazırdık. Son birkaç ay içinde İran’ı çok sert vurduk. İran’a II. Dünya Savaşı’ndan bu yana gerçekleşecek en büyük saldırıyı yapmaya tamamen hazırdık. Beni arayıp, ‘Lütfen bunu yapmayın. Konuşalım’ dediler. Sonra da bunu inkar ediyorlar. ‘Biz asla böyle bir şey söylemedik’ diyorlar" ifadelerini kullandı.

İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini tekrar eden Trump, "İran ile görüşüyoruz. Bakalım ne olacak. Bize saygı duyuyorlar" şeklinde konuştu.

Trump, ayrıca petrol fiyatlarının da İran meselesinin ardından hızlı bir şekilde düşeceğini ve bunun çok yakında olacağını da ifade etti.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya konuşan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusundaki görüşmeler sonucu ortaya çıkan anlaşmanın son aşamasına yaklaştığını açıkladı.

Anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması anlamına gelmediğini söyleyen Garibabadi, "Hürmüz Boğazı üzerinden geçen yeni rota geçicidir ancak 2 ila 4 ay veya daha uzun süre geçerli olabilir. Umman ile anlaşmaya varıldıktan sonra ikinci aşamaya geçmek için yeni bir karara ihtiyacımız var." ifadelerini kullandı.

"ABD İLE HİÇBİR GÖRÜŞME YAPILMADI"

ABD yönetiminin açıklamalarının aksine görüşmelerin yalnızca İran ve Umman arasında gerçekleştiğini aktaran Garibabadi, "Hürmüz Boğazı'ndan geçiş konusundaki uzlaşıya İran ve Umman arasında, iki kıyı devleti olarak ulaşıldı bu süre zarfında ABD ile hiçbir görüşme yapılmadı." dedi.

Garibabadi, Umman ile varılan uzlaşıya göre, Boğaz'dan geçişler için yeni güzergahın açılacağını belirterek, "Lark Adası yakınlarında kurulan kuzey güzergahı ve Umman iç sularında bulunan güney güzergahı, tamamen geçici güzergahlar oldukları için kapatılacaktır. İran ve Umman arasında oluşturulan bu yeni anlaşma uygulama aşamasına geçerse, gemilerin geçişi için yeni güzergah uygulanacaktır." dedi.

İranlı yetkili, şöyle devam etti:

"Şu anda bizim için gerçekten stratejik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nda etkin bir egemenlik kurabilmek için, gemilerin tamamen İran karasularından geçmesi gerektiğini ilan etmemize gerek yok. Savaş öncesinde olduğu gibi, 60 yıl boyunca tüm giriş ve çıkışlar Umman karasularından gerçekleşti ve İran savaş sırasında Hürmüz Boğazı'nda etkin bir egemenlik kurdu. Bu, giriş ve çıkış koridorunun bazı bölümleri İran'ın karasularından geçecek. Dolayısıyla yeni bir modele tanık oluyoruz. Bu yeni model, ulusal güvenlik kaygıları ve ulusal çıkarların korunmasına dayanıyor ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nda etkin egemenliğini uygulama stratejisidir."

"ABD'DEN TAAHHÜTLERİNE GERİ DÖNMEYE TAMAMEN HAZIR OLDUĞUNA DAİR MESAJLAR ALDIK"

Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının ABD'nin tutumuna bağlı olduğuna işaret eden Garibabadi, "ABD'den (İslamabad Mutabakatı'ndaki) taahhütlerine geri dönmeye tamamen hazır olduğuna dair mesajlar aldık. Buna karşılık ikinci aşamaya ( Mutabakatın 5. maddesi gereği Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması) geçmeye karar verip vermediğimiz konusunda bu kararın henüz verilmediğini ve gözden geçirildiğini belirtmeliyim." diye konuştu.

Garibabadi, bu düzenlemenin yalnızca İran ve Umman arasında kararlaştırılması gerektiğini ve Tahran'ın bu süreçte başka hiçbir ülkeye hak tanımadığını ifade etti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İngiliz mevkidaşı Ed Miliband ile Rusya-Ukrayna Savaşı ve İran gündemine ilişkin son durumu ele aldı.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, Rubio-Miliband görüşmesine ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Pigott, "İki isim, (Ukrayna bağlamında) Avrupa'nın kendi güvenliği konusunda daha büyük bir rol üstlenmesinin önemini ele aldı. Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişin sağlanması ve İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması konusundaki ortak taahhütlerini yinelediler." ifadelerini kullandı.

Görüşme öncesinde basın mensuplarına selam veren Bakan Rubio, "Elbette Ukrayna hakkında da konuşacağız." dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Siyonizmin kurucusu Theodor Herzl'in büyükanne ve büyükbabasının Sırbistan'dan nakledilen naaşlarının Kudüs’te defin töreninde konuştu.

Netanyahu, "Bugün İran Devrim Muhafızları Komutanı'nın İran'ın nükleer silah geliştirmeye devam etme niyetinde olduğunu açıkladığını duyduk ve İsrail Başbakanı olarak İran'ın nükleer silah edinmesini engellemeye kararlıyım." dedi.

ABD ve Başkan Donald Trump'ın İsrail’in en büyük dostu ve müttefiki olduğunu söyleyen Netanyahu, "Ancak İsrail'in varlığının müzakere konusu olmadığını ve güvenliğimizi ve geleceğimizi sağlamak için ne gerekiyorsa yapmaya kararlı olduğumu açıkça belirtmek istiyorum." ifadesini kullandı.

Trump, ABD'li ve İranlı yetkililerin "çok iyi görüşmeler yürüttüklerini" belirterek "Önemli olan tek şey eyleme geçilmesi ve onlar bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ne olacağını göreceğiz." değerlendirmesinde bulunmuştu.

ABD Hazine Bakanlığı, ABD-İran müzakereleri sürerken terörle mücadele yaptırımlarının yer aldığı internet sayfasında bir güncelleme yaptı.

Buna göre bakanlık, Ocak 2024'te, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun DMO) Kudüs Gücü'ne destek sağladığı iddiasıyla yaptırım listesine aldığı Irak'a ait hava yolu şirketi "Fly Baghdad"ı, şirkete ait uçakları ve firma sahibini yaptırım listesinden çıkardı.

Söz konusu karar daha çok Irak'ı ilgilendiren bir adım olsa da İran'ın Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılı bir yapının yaptırım listesinden çıkarılması dikkat çekti.

İran devlet televizyonuna göre, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı'nın iki kıyı devleti olan İran ile Umman'ın, boğazdan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak bir trafik güzergahının belirlenmesi amacıyla yürüttüğü müzakerelerde, güzergahın teknik, hukuki, güvenlik ve çevresel boyutlarının İran'ın ilgili kurumlarınca ayrıntılı şekilde incelendiğini belirtti.

Tarafların üzerinde çalıştığı güzergahın coğrafi koordinatları konusunda anlaşmaya varıldığını kaydeden Bekayi, üçüncü tarafların süreci engellememesi halinde, iki ülkenin üzerinde uzlaştığı temel hususları içeren ortak bildirinin de son inceleme ve taslak aşamasında olduğunu söyledi.

Bekayi, İran ile Umman arasında varılan mutabakatın tek başına Hürmüz Boğazı'nı gemiler açısından güvenli hale getirmeyeceğini ifade ederek ABD'nin müdahalelerinden kaynaklı Boğaz'daki güvenlik risklerinin devam ettiğini öne sürdü.

İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.

AP'nin isminin açıklanmasını istemeyen bölgesel yetkililere dayandırdığı habere göre, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşma taslağına son hali verildi.

Yetkililer, İranlı ve Ummanlı müzakerecilerin İran lideri Hamaney'den onay beklediklerini kaydetti.

Bu anlaşma taslağının ABD ve İran arasındaki Hürmüz Boğazı sorununa geçici bir çözüm olduğunu belirten yetkililer, ayrıca bu anlaşmanın ABD ve İran arasında müzakerelerin devam etmesi için de bir yol açacağının altını çizdi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la yürütülen görüşmelerin olumlu ilerlediğini, Orta Doğu'daki kritik sürecin 48 saat içinde netleşeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın da çok yakında açılacağını söylemişti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun yayın organı ise anlaşmanın gecikmesinin temel nedeninin ABD'nin tehditleri olduğunu belirtmişti.

İran'da devlete ait Sanayi ve Maden Bankası'nın, borçları nedeniyle İran Ulusal Petrol Şirketi'nin banka hesaplarını dondurduğu bildirildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı'nın haberine göre, devlete ait petrol şirketinin hesaplarını donduran banka, borç miktarına veya dondurulan hesapların kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Haberde, söz konusu kararın, İran'ın en önemli gelir kaynaklarından biri olan petrol ve doğal gaz sektöründe faaliyet gösteren Ulusal Petrol Şirketi'nin bazı borçlarının geri ödemesinin İran takvimine göre 1405 yılının sonuna (Mart 2027) kadar ertelenmesini öngören hükümlere rağmen atıldığına dikkati çekildi.

İran'ın petrol ve doğal gaz sektöründeki ana devlet şirketi olan Ulusal Petrol Şirketi, kapsamlı şekilde ABD'nin tek taraflı yaptırım listelerinde yer alıyor.

Küresel enerji ticareti ve deniz taşımacılığı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı ile ilgili dikkat çeken bir iddia ortaya atıldı. ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD, İran ve Umman'ın boğazın yeniden açılmasına yönelik geçici bir anlaşmaya yaklaşmış olabileceğini öne sürdü.

60 GÜNLÜK GEÇİŞ ANLAŞMASI İDDİASI

Axios'un ABD'li kaynaklara dayandırdığı haberinde, söz konusu anlaşmanın Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerini düzenleyecek 60 günlük geçici bir düzenleme olacağı belirtildi.

İddiaya göre anlaşma kapsamında gemiler, Basra Körfezi yönüne İran karasuları üzerinden, ters yönde ise Tahran yönetimiyle koordinasyon halinde Umman karasularını kullanarak geçiş yapabilecek.

Haberde, anlaşmada gemilerden herhangi bir geçiş ücreti alınmasının öngörülmediği aktarıldı.

ANLAŞMANIN SÜRESİ UZATILABİLİR

Axios, tarafların üzerinde çalıştığı düzenlemenin süresinin ilerleyen dönemde uzatılabileceğini iddia etti.

Haberde ayrıca anlaşmaya varılamaması durumunda Trump yönetiminin İran topraklarına yönelik geniş çaplı saldırı seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü.

İRAN'IN ONAY SÜRECİNİ TAMAMLADIĞI İDDİASI

Axios'un haberinde, İran yönetiminin söz konusu anlaşmalara ilişkin onay sürecini salı günü tamamladığı iddiasına da yer verildi.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bölgedeki olası krizler, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatları üzerinde doğrudan etkili olabiliyor.

Ordudan yapılan yazılı açıklamada, Lübnan'ın güneyindeki Sur kentine bağlı Mansuri beldesine saldırı tehdidinde bulunarak bölge sakinlerinden evlerini terk etmelerini istedi.

Mansuri beldesinin hedef alınacağı tehdiyle bölge sakinlerinden evlerini terk ederek beldenin en az 1 kilometre uzağına gitmeleri istedi.

Ateşkesi ihlal ettiği öne sürülen Hizbullah unsurlarının hedef alınacağı savunulan açıklamada, Hizbullah'ın ateşkesi nasıl ihlal ettiğine ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Bu açıklamadan kısa süre sonra İsrail ordusundan yeni bir duyuru yapıldı. Bu duyuruda, "Hizbullah'ın ateşkesi ihlal ettiği" ileri sürülerek, Lübnan'ın güneyine saldırı başlatıldığı belirtildi.

İran devlet televizyonu IRIB’e konuşan bir kaynak, İran ile Umman arasında stratejik su yolundaki gemi geçişlerine ilişkin yapılan görüşmelerle ilgili değerlendirmede bulundu. Kaynak, gelecekteki seyrüsefer düzenlemelerine ilişkin görüşmelerin yalnızca Tahran ve Maskat arasında yürütüldüğünü ve ABD ile hiçbir ilgisi olmadığını söyledi.

İsmi açıklanmayan kaynak, "İran ile Umman arasında gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine yönelik düzenlemeler konusunda yapılabilecek muhtemel bir anlaşmanın bu boğazın derhal açılmasıyla hiçbir ilgisi yok. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, ABD’nin eylemlerinde bir değişikliğe gitmesine ve ihlallerini düzeltmesine bağlıdır" dedi.

ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), İran ile yaşanan savaş sırasında hayatını kaybeden veya yaralanan Amerikan askerlerinin sayısını hesaplama yöntemini değiştirdiği iddia edildi. The Intercept'in haberine göre bir ABD hükümet yetkilisi, yeni sistemin gerçek kayıp rakamlarını kamuoyundan gizlemek amacı taşıdığını öne sürdü.

Haberde, Pentagon'un İran'la savaşın başlamasından bu yana askeri kayıpları "DCAS" adı verilen Savunma Kayıp Analiz Sistemi üzerinden takip ettiği belirtildi.

Bu sistem, ölen, yaralanan, hastalanan veya görev yapamaz duruma gelen askeri personelin durumunu kayıt altına alarak verileri Kongre ve ABD Başkanı'na iletiyor.

RESMİ KAYIP RAKAMLARINA YÖNELİK ELEŞTİRİLER ARTTI

DCAS sistemi, açıkladığı rakamların gerçeği ne kadar yansıttığı konusunda daha önce de eleştirilmişti.

The Intercept, aylar boyunca yaptığı incelemelerde Pentagon'un açıkladığı resmi ölü ve yaralı sayılarının gerçek kayıpların altında kaldığını savundu. Gazeteye konuşan ABD'li yetkililerden biri ise bu durumu "kayıpların gizlenmesi" olarak nitelendirdi.

Habere göre Pentagon, İran'ın Temmuz ayında Orta Doğu'daki ABD üslerine yönelik saldırılarının ardından kayıpları hesaplama yönteminde değişikliğe gitti ve geçen hafta yeni bir sayım sistemi uygulamaya başladı.

YENİ SİSTEMDE KAYIPLAR AYRI LİSTEDE TUTULUYOR

Yeni düzenlemeyle birlikte, 7 Temmuz'dan sonra meydana gelen askeri kayıpların İran savaşı bilançosuna doğrudan eklenmek yerine "Dış Operasyonlar" başlığı altında ayrı bir bölümde gösterildiği öne sürüldü.

The Intercept'in aktardığı verilere göre, yeni oluşturulan "Denizaşırı Operasyonlar" sayfasında 7 Temmuz'dan bu yana ölen veya yaralanan Amerikan askerlerinin sayısı 273 olarak yer aldı.

Gazete, bu rakamın DCAS'ın İran savaşı kapsamında daha önce açıkladığı verilerle birleştirilmesi halinde toplam resmi ölü ve yaralı sayısının 704'e ulaştığını belirtti.

Bu toplamın, ABD ile İran arasında ilk ateşkes anlaşmasının imzalandığı 8 Nisan'daki verilere kıyasla yüzde 83'lük artış anlamına geldiği kaydedildi.

ABD'Lİ YETKİLİ: "YARALI SAYISINI GİZLEMEK İÇİN TASARLANDI"

The Intercept'e konuşan bir ABD yetkilisi, kayıp hesaplama yöntemindeki değişikliği eleştirerek, bunun "yaralı sayısını gizlemek için tasarlandığını" iddia etti.

Bir başka ABD'li yetkili de geçen ay yaptığı açıklamada, İran'ın ABD üslerine yönelik saldırılarının Pentagon'un açıkladığı rakamlardan "çok daha fazla" askeri kayba yol açtığını öne sürdü.

İRAN SALDIRILARI ABD ÜSLERİNİ HEDEF ALDI İDDİASI

The Intercept, kayıplardaki artışın nedenleri arasında İran'ın 9 Temmuz'dan itibaren Orta Doğu'daki en az dokuz ABD askeri tesisini hedef alan saldırılarını gösterdi.

Gazeteye konuşan ve ismi açıklanmayan bir ABD yetkilisi, İran güçlerinin saldırı dronları ve gelişmiş balistik füzeleri birlikte kullanarak ABD hava savunma sistemlerini aşabildiğini ve bunun yüksek kayıplara yol açtığını savundu.

Bu açıklamaların, ABD Başkanı Donald Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth'in İran ordusunun "tamamen imha edildiğine" yönelik açıklamalarıyla çeliştiği belirtildi.

İRAN: GERCEĞİ GİZLİYOR

ABD güçleri Orta Doğu genelinde çok sayıda üs ve noktada konuşlu bulunurken, ateşkes sürecinin bozulmasının ardından bölgede gerilimin yeniden arttığı ifade edildi.

İran Devrim Muhafızları da Washington yönetimini savaşta gerçek kayıp sayılarını gizlemekle suçladı.

Öte yandan Washington Post, Pentagon'un geçen ay elektronik veri tabanından son dönemde yaşanan dört askeri ölüm kaydını sildiğini öne sürdü.

Gazete, 28 Şubat'ta İran'a karşı savaşın başlamasından bu yana ABD ordusunda 18 ölüm kaydının doğrulandığını aktardı.

Yemen'deki İran destekli Husiler, Kızıldeniz'in kuzeyinde Suudi Arabistan'a ait petrol gemisini çok sayıda balistik füzeyle hedef aldığını açıkladı.

Husilerin Sözcüsü Yahya Seri, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin açıklama yaptı.

Seri, Kızıldeniz'in kuzeyindeki Yenbu bölgesi açıklarında Suudi Arabistan'a ait "Vefa" isimli petrol gemisini balistik füzelerle hedef aldıklarını belirtti.

Seri, bu saldırının "ablukaya ablukayla karşılık verme" anlayışı çerçevesinde gerçekleştirildiğini savundu.

İran Devrim Muhafızları Ordusuna ait yayın organı, Umman ile Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmanın gecikmesinin temel nedeninin ABD'nin tehditleri olduğunu ve İran'a yönelik askeri saldırı tehdidi devam ettiği sürece anlaşma yapılmayacağını bildirdi.

İran Devrim Muhafızları Ordusuna ait yayın organı "Sepahnews"in, görüşmelerle ilgili bilgi sahibi olan ismi açıklanmayan bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, Hürmüz Boğazı konusunda Umman ile devam eden görüşmelerden henüz anlaşma çıkmamasının nedeninin ABD'nin müdahalesi ve bu ülkenin Başkanı Donald Trump'ın tehditleri olduğu belirtildi.

Söz konusu yetkili, "ABD'nin müdahalesi ve İran'a yönelik askeri saldırı tehdidi devam ettiği sürece anlaşma gecikecektir. İran, tehditlerin gölgesinde hiçbir anlaşma yapmayacaktır." ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin "çok iyi" ilerlediğini belirterek, sürecin 48 saat içinde netleşeceğini söyledi. Trump, Hürmüz Boğazı'nın da "çok yakında açılacağını" ifade etti.

Fox News kanalına konuşan Trump, İran'a yönelik büyük bir saldırı planlandığını ancak İranlı yetkililerin görüşme talebinde bulunmasının ardından müzakerelere geri döndüklerini anlattı.

"İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI'NDAN BERİ EN BÜYÜK SALDIRI"

Trump, "İkinci Dünya Savaşı'ndan beri en büyük saldırıyı düzenleyecektik ama beni arayıp çok kibarca 'Lütfen, konuşabilir miyiz? Konuşabilir miyiz?' dediler. Ben de 'Evet, konuşabiliriz. Haydi halledelim bu işi. Sonunda, haydi halledelim.' dedim." ifadelerini kullandı.

ABD'li ve İranlı yetkililerin 4 Ağustos'ta gün boyunca görüştüğünü belirten Trump, "Önemli olan tek şey eyleme geçilmesi ve onlar bir anlaşma yapmak istiyorlar. Ne olacağını göreceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

"GERİ ADIM ATARLARSA ÇOK AĞIR DARBE ALACAKLAR"

Müzakerelerden vazgeçilmesi halinde İran'ın sert bir karşılık göreceğini savunan Trump, "Eğer yine geri adım atarlarsa çok ağır bir darbe alacaklar. Bunu biliyorlar, bunu anlıyorlar. Başka seçeneğim yok." diye konuştu.

"HÜRMÜZ BOĞAZI ÇOK YAKINDA AÇILACAK"

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılabileceğine işaret ederek, "Boğaz çok yakında açılacak ya da (İran) çok sert vurulacaklar ve sonra boğaz açık olacak." dedi.

California'da gazetecilerin sorularını da yanıtlayan Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin gidişatının "çok iyi göründüğünü" yineleyerek, "Çok iyi ilerliyoruz. Göreceğiz. 48 saat içinde belli olacak." ifadelerini kullandı.