ABD Başkanı Trump'tan İran iddiası: Hürmüz Boğazı'nı bir an önce açmamızı istiyorlar

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi, Suudi Arabistan'da gerçekleşen toplantıda, KİK ülkeleri arasındaki askeri entegrasyonun güçlendirilmesi ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projelerinin hızlandırılması kararı alındığını belirtti.

Genel Sekreter Budeyvi, Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde düzenlenen KİK Olağanüstü İstişare Toplantısına ilişkin açıklama yayımladı.

Cidde'de bir araya gelen KİK liderlerinin Orta Doğu'da yaşanan gerilimin yanı sıra İran'ın KİK ülkeleri ve Ürdün'e yönelik saldırılarını görüştüklerini aktaran Budeyvi, bölgedeki krizi sonlandırabilecek diplomatik çözüm yolları ve Körfez ülkelerinin güvenlik endişelerini giderecek anlaşma olanaklarının ele alındığına işaret etti.

"SALDIRILAR, KÖRFEZ ÜLKELERİNİN İRAN'A DUYDUĞU GÜVENİ CİDDİ ANLAMDA SARSTI"

Söz konusu ülkelerdeki sivil tesisleri ve altyapıyı hedef alan İran saldırılarının kınandığını belirten Budeyvi, KİK ülkeleri ve Ürdün'ün egemenliğine yönelik saldırılarda can ve mal kaybının yaşandığını hatırlattı.

Budeyvi, "Liderler, İran'ın söz konusu ülkelere yönelik saldırıların uluslararası hukuk ve iyi komşuluk ilkelerinin ağır ihlali anlamına geldiğini ifade etti. Bahsi geçen saldırılar, Körfez ülkelerinin İran'a duyduğu güvenin ciddi anlamda sarsmasına yol açtı. Bu güvenin yeniden tesisi için İran'ın ciddi adımlar atması gerekir." ifadelerini kullandı.

Toplantıya katılan liderlerin, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesi uyarınca üye ülkelerin bireysel ve toplu meşru müdafaa hakkına sahip olduğunu teyit ettiklerini aktaran Budeyvi, herhangi bir KİK üyesine olabilecek saldırının tüm ülkelere yapılmış sayılabileceğine dikkati çekti.

Birleşmiş Milletler (BM), ABD-İsrail ile İran savaşının başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'nda kısıtlamalar nedeniyle gemi geçişlerinin yüzde 95,3 azaldığını belirtti. BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujaric, günlük basın toplantısında konuştu.

İsrail'in ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki Mecdel Zun beldesinde arama kurtarma ekiplerini hedef aldığı saldırıda, 3'ü sivil savunma görevlisi olmak üzere 5 kişi hayatını kaydetti. Lübnan Sivil Savunmadan yapılan yazılı açıklamada, Sur kentine bağlı Mecdel Zun beldesinde bir binayı hedef alan İsrail saldırısının ardından bölgeye ulaşan ekiplerin, arama kurtarma çalışmaları sırasında ikinci bir saldırıyla hedef alındığı belirtildi.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın İsrailli bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, İsrail, Lübnan ile müzakereler için iki haftadan fazla süre vermeyecek. Ayrıca İsrail "süresiz olarak bekleyemeyeceği" konusunda uyardı. Lübnan ile İsrail arasında 30 yılı aşkın süredir kesintiye uğrayan üst düzey temas, 14 Nisan'da Washington'da yeniden kuruldu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve savaşı sona erdirmek için ABD'ye ilettiği teklifi Tahran’ın nükleer programına değinmediği gerekçesiyle beğenmediği iddialarının ardından İran’ın ABD’ye revize edilmiş yeni bir teklif sunacağı öne sürüldü. ABD basınının Pakistan'daki arabuluculuk sürecine yakın olan adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberlerde, arabulucuların önümüzdeki birkaç gün içinde İran'dan savaşı sona erdirecek revize edilmiş yeni bir teklif almayı beklediği iddia edildi. Haberlerde, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Rusya ziyaretinin ardından bugün İran’a dönmesinin beklendiği ve teklifi İranlı liderlerle istişare edeceği ifade edildi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya Lübnan'daki ateşkesi tehlikeye atacak saldırılardan kaçınması uyarısında bulunduğu iddia edildi. İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberine göre, ABD Başkanı Trump, Başbakan Netanyahu ile bugün Lübnan'daki durumu ele aldığı bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Habere göre Netanyahu görüşmede, İsrail askerlerinin ve kuzey sınırındaki yerleşimlerin güvenliğini Lübnan’a düzenledikleri saldırılara gerekçe göstererek saldırıların devam etmesi gerektiğini savundu.

İran devlet televizyonuna konuşan İran Ordu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya, gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. Ekreminiya, "Bizim için hala savaş koşulları geçerlidir. Kesintisiz şekilde gözetleme, izleme ve teçhizat hazırlama devam etmektedir." dedi. ABD ve İsrail'e güvenmedikleri için ateşkese rağmen savaşı bitmiş olarak kabul etmediklerini dile getiren İranlı Sözcü, bu nedenle süreci her zaman savaş devam ediyormuş gibi değerlendirdiklerini ve askeri hazırlıklarını sürdürdüklerini belirtti.

İsrail ordusu bugün Gazze Şehri’nde bir aracı hedef aldı. Saldırıda Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları komutanı Iyad Al-Shanbari ile oğlu hayatını kaybederken, çok sayıda kişi yaralandı. Filistinli kaynaklar, cenazelerin ve yaralıların sivil savunma ekipleri tarafından Şifa Hastanesi’ne götürüldüğünü söyledi.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı'nın mevcut durumuyla da açılabileceğini öne sürdü. 

Wright, açıklamasında "Tüm mayınlar temizlenmeden de Hürmüz Boğazı açılabilir" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Washington'a "çöküşte" olduklarını söylediğini iddia etti.

Trump, Tahran tarafından Hürmüz Boğazı'nın bir an önce açmalarını istediklerini öne sürdü.

Truth Social hesabından açıklama yapan Trump, şöyle konuştu: 

"İnra az önce bize 'çöküş aşamasında' olduklarını bildirdi. Bence başarabilecekleri liderlik sorunlarını çözmeye çalışırken Hürmüz Boğazı'nı bir an önce açmamızı istediler" 

Axios haber platformunun haberinde, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın adeta "Soğuk Savaş dönemini andıran" bir aşamaya girdiği belirtildi. Taraflar arasındaki durumun "çıkmaz" olarak nitelendirildiği haberde, savaşın sona erme ihtimalinin ufukta görülmediği ifade edildi. Haberde, konuyla ilgili bilgi sahibi olan, ismi açıklanmayan yetkililerin değerlendirmelerine de yer verildi.

'DONUK ÇATIŞMA' OLASILIĞI

Yetkililer, ABD'nin savaş ve anlaşmanın olmadığı "donuk çatışma" durumuna sürükleneceğine dair endişeli olduklarını belirterek, ABD'de 3 Kasım'da yapılması planlanan ara seçimlere 6 ay kalmışken ülkenin "donuk çatışma" sürecine girmesini, Başkan Donald Trump için siyasi ve ekonomik açıdan en kötü senaryo olarak nitelendirdi.

Trump'ın yeni askeri saldırılar başlatma seçeneğiyle mali yaptırımlar yoluyla İran'ı müzakereye daha sıcak bakmaya yöneltme arasında kaldığını ifade eden yetkililer, hayal kırıklığına uğrayan ancak gerçekçi biri olarak tanımlayabileceği ABD Başkanı hakkında "Güç kullanmak istemiyor ama geri adım atmıyor." dedi.

Tahran’ın Yusef Abad bölgesinde Starlink cihazı bulduğu tespit edilen bir konuta baskın düzenlendi. Tahran polisi, konutun "casusluk faaliyetleri için üs olarak kullanıldığını" tespit ettiklerini bildirdi. Açıklamaya göre, Starlink cihazları aracılığıyla istihbarat servislerine hassas bilgi ve görüntü gönderdiği iddia edilen şüpheliler, gözaltına alındı.

Tahran Metropolitan Polis Komutanlığı Bilgi Merkezi, "Şüpheliler, casusluk faaliyetlerinde üs olarak kullanılan bir daire kiraladı ve Starlink uydu interneti dahil gelişmiş iletişim ekipmanları kullanarak yurt dışındaki istihbarat servisleri ve düşman ağlara bilgi iletti" açıklamasını yaptı.

İsrail ordusunun 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkese rağmen Lübnan'daki saldırıları sürüyor. İsrail ordusunun, Lübnan'ın güneyinde ateşkese rağmen işgal ettiği alanların dışındaki beldelere hava ve topçu saldırıları düzenlediği bildirildi.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail uçakları öğle saatlerinde Tebnin, Kefre, Şakra ve Yatir beldelerini bombaladı. İsrail topçuları Biyut Siyad beldesini hedef alırken, Beraşit beldesine fosforlu mühimmatla saldırı gerçekleştirdi.

YIKIM OPERASYONU SÜRÜYOR

Ülkenin güneyinde işgal ettiği bölgelerde yıkım faaliyetlerini sürdüren İsrail askerlerinin, Reşaf beldesinde patlayıcılarla evleri yıktığı kaydedildi. Öte yandan İsrail'e ait bir insansız hava aracının da Nakura beldesinde sahil yolunda seyir halindeki bir motosikleti hedef aldığı belirtildi.

İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, sabah saatlerinde, Lübnan'ın güneyinde işgal ettiği bölgeler dışında kalan 16 beldede halkı göçe zorlayarak saldırı tehdidinde bulunmuştu. Adraee, Ganduriye, Burc Kalavay, Kalavay, Suvane, Cimcimiye, Safed ed-Bıddih, Beraşit, Şakra, Ayta el-Cebel, Tebnin, Sultaniye, Bir es-Senabil, Dunin, Hırbet Silm, Sila ve Deyr Kifa beldeleri sakinlerinden yaşadıkları yerleri terk etmelerini istemişti.

Bahreyn’de 2 Afgan ve 3 Bahreyn vatandaşı, İran ile birlikte “terörist ve düşmanca eylemler” planladıkları gerekçesiyle ömür boyu hapse mahkûm edildi. Bahreyn Başsavcılığı, ulusal güvenliği etkileyen bu tür suçların en ağır kapsamda değerlendirildiğini duyurdu. Dava kapsamında 25 kişiye de on yıla kadar hapis cezası verildi.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Majed el-Ensari, Hürmüz Boğazı'nın bir baskı unsuru haline getirilmemesi gerektiğini belirtti. El-Ensari, bölgedeki çatışmaların ancak müzakere masasında çözülebileceğini vurguladı. Katar'ın öncelikli endişesinin bölgesel güvenlik olduğunu ifade eden Sözcü, Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına tam destek verdiklerini açıkladı.

El-Ensari, haftalık basın toplantısında yaptığı konuşmada, İran'ın Hürmüz görüşmelerini nükleer müzakerelerden ayırma çabalarına ilişkin bir soruyu yanıtladı. Katar'ın, çatışmayı sona erdirmek için kapsamlı bir anlaşmadan yana olduğunu söyleyen El-Ensari, "Müzakere çemberini genişletmemize gerek yok. Pakistan arabuluculuğunu destekliyoruz" dedi. El-Ensari, şu anki sorunun arabulucuyla ilgili olmadığını belirterek, Pakistan'ın görevini çok iyi yürüttüğünü sözlerine ekledi.

İran'ın saldırılarının bölgesel istikrarı sorgulanır hale getirdiğini vurgulayan El-Ensari, "Dediğim gibi, bunu destekliyoruz ve bu konuda bölgesel ve uluslararası tüm ortaklarımızla her zaman koordinasyon halinde olduk. Arabuluculuk hedeflerinde Pakistan'la tam dayanışma içindeyiz" ifadelerini kullandı.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı'na göre, İran Savunma Bakan Yardımcısı Rıza Telayi Nik, ABD’nin artık uluslararası politikasını dikte etme konumunda olmadığını belirterek, Washington’un "yasa dışı ve mantıksız taleplerinden vazgeçmesi gerektiğini kabul etmek zorunda olduğunu" söyledi.

ABD-İsrail'in ülkesine saldırılarıyla başlayan savaşa dair Telayi Nik, "Bugün tüm dünya ABD ve Siyonist rejimi (İsrail) devlet terörizminin sembolleri olarak görmektedir." ifadelerini kullandı.

İran'ın savunma pozisyonunda Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarını karşılamaya devam ettiğini söyleyen Telayi Nik, "İran, başta Şanghay İşbirliği Örgütü üye devletleri olmak üzere bağımsız ülkelerle savunma silahı yeteneklerini paylaşmaya hazırdır." dedi.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasının dünyanın farklı yerleri için de tehlikeli bir örnek teşkil edeceği konusunda uyardı. Kallas, yükselen enerji fiyatlarının hem Avrupa’yı hem de Asya’yı olumsuz etkilediğinin altını çizdi.

Mevcut küresel ortamda hiçbir ülkenin tek başına hareket etmeyi göze alamayacağına işaret eden Kallas, "Orta Doğu’da şu anda yaşananlar, bunu herkes için açıkça ortaya koymaktadır. İran savaşı 2 ayını doldurmuşken diplomatik çabalar henüz bir ilerleme sağlayamamıştır." değerlendirmesinde bulundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazartesi günü Rusya'da gerçekleştirdiği temasların ardından sosyal medya hesabından paylaşım yaptı. Arakçi, "Bölgenin büyük bir değişim sürecinden geçtiği bu dönemde Rusya ile en üst düzeyde temas kurmaktan memnuniyet duyuyorum. Son olaylar, stratejik ortaklığımızın derinliğini ve gücünü ortaya koydu. İlişkilerimiz gelişmeye devam ederken, gösterilen dayanışma için minnettarız. Rusya’nın diplomasiye verdiği desteği memnuniyetle karşılıyoruz" ifadelerini kullandı.

The Atlantic'in bildirdiğine göre ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ABD Başkanı Donald Trump’a İran savaşına dair tüm resmi bilgileri sunmuyor olabilir. Kapalı kapılar ardında yapılan görüşmelerde Başkan Yardımcısı JD Vance, Savunma Bakanlığı’nın İran’daki çatışmayı tasvir etme biçimini ve Pentagon’un ABD füze stoklarındaki ciddi azalmayı hafife alıp almadığını defalarca sorguladı.

Vance'in şu ana kadar yapılan toplantılarda ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth veya Genelkurmay Başkanı General Dan Caine’i doğrudan Trump'ı yanıltmakla suçlamadığı belirtildi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth

Hem Hegseth hem de Caine, ABD’nin silah stoklarının güçlü olduğunu ve 8 haftalık çatışmanın ardından İran güçlerinin uğradığı hasarın çok büyük olduğunu öne sürmüştü.

Lübnan haber ajansı NNA'ya göre, İsrail savaş uçakları Nebatiye kentine bağlı Doğu Zavter beldesine 3 hava saldırısı düzenledi. İsrail askerleri Bint Cubeyl ilçesindeki el-Mehniyye Mahallesi'ne ağır silahlarla yoğun şekilde ateş açtı. Ayrıca, İsrail savaş uçakları Sur kenti ve çevresi üzerinde alçak uçuş yaparken, insansız hava aracı da başkent Beyrut ve Dahiye bölgesi üzerinde görüldü.

Ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını ve ev yıkımlarını sürdüren İsrail ordusu, dün Hizbullah'ın kamikaze dronla düzenlediği saldırıda 1'i ağır 2 askerinin yaralandığını açıkladı. İsrail ordusundan yapılan başka bir açıklamada da Lübnan'ın güneyinde İsrail ordusunun saldırılarını sürdürdüğü bir bölgede "şüpheli bir hava hedefine" müdahale edildiği ifade edildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bir ABD savaş gemisinin, İran limanına gitmeye çalışan M/T Stream ham petrol tankerini durdurduğunu bildirdi.

ABD basınının hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre; Trump’ın İran’ın teklifini Tahran’ın nükleer programına değinmediği gerekçesiyle beğenmediği iddia edildi. Haberde, bir yetkilinin Trump hakkında "Teklifi pek sevmedi" dediği kaydedildi.

İran, nükleer programı ile ilgili müzakerelerin gelecekteki bir tarihte yapılması şartıyla Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve savaşı sona erdirmek için ABD'ye yeni bir teklif iletmişti. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt yeni teklifi doğrulayarak, Trump'ın İran’ın teklifini üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla görüştüğünü söylemişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, İran’a yönelik yaptırımların henüz kaldırılmaması gerektiği yönündeki açıklamalarına tepki gösterdi. Bekayi,  yaptığı paylaşımda, “Avrupa Birliği'nin İran'a karşı insanlık dışı yaptırımları asla insan hakları ile ilgili değil. Bu yaptırımlar sıradan İranlıların temel haklarını çiğnemek için tasarlandı. Kimse bu modası geçmiş ahlak tiyatrosunu dikkate almaz.” ifadelerini kullandı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Başkan Donald Trump'ın bugün İran gündemiyle ulusal güvenlik ekibini topladığını açıkladı. ABD'li Sözcü, Beyaz Saray'da düzenlediği basın brifinginde, ABD ile İran arasındaki gerilime ilişkin son durumu değerlendirdi. Beyaz Saray Sözcüsü, İran'ın "Önce Hürmüz Boğazı konusunu halledelim, nükleer müzakereleri sonraya bırakalım." şeklinde bir öneriyi ABD'ye yaptığı yönündeki haberlerle ilgili, "Vurgulamak istediğim nokta, Başkan'ın İran'a ilişkin kırmızı çizgilerini sadece Amerikan halkına değil, herkese açık bir şekilde ifade ettik. Bu konuyu değerlendirdiklerini söyleyemem. Sadece bu sabah bir görüşme yapıldığını belirtmek isterim." dedi.

Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales, ABD basınına İran-ABD müzakerelerine ilişkin açıklamada bulundu. Wales, ABD'nin İran ile müzakereleri medya üzerinden yürütmeyeceğini belirterek, "Bunlar hassas diplomatik görüşmelerdir ve ABD müzakerelerini medya aracılığıyla yürütmeyecek" dedi. Wales, "Başkan'ın da belirttiği gibi ABD tüm kozları elinde bulundurmakta ve yalnızca Amerikan halkını her şeyin önünde tutan, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyecek bir anlaşmayı kabul edecektir" dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Rusya ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, "ABD hedeflerinden hiçbirine ulaşamadı ve bu nedenle müzakere talebinde bulundu" dedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Rusya’daki temasları kapsamında gazetecilerin sorularını yanıtladı. İran’ın dünyanın en büyük süper gücüne karşı durduğunu ifade eden Arakçi, "ABD hedeflerinden hiçbirine ulaşamadı ve bu nedenle de müzakere talebinde bulundular. Biz de bu durumu değerlendiriyoruz" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran yönetiminin, ABD ile anlaşmaya varma konusunda "ciddi" olduğunu düşündüğünü ancak yapılacak herhangi bir anlaşmanın, İran'ın nükleer silah edinmesini kesin olarak engellemesi gerektiğini belirtti.

Amerikan Fox News kanalına konuşan Rubio, İslamabad'da yapılamayan ikinci tur müzakerelerin ardından gelinen son durumu değerlendirdi. Rubio, İran'ın, ABD ile bir anlaşma yapmaktan başka şansı olmadığını savunarak, Tahran'daki liderlerin çoğunun "aşırılıkçı" isimler olduğunu ancak bu kişilerin ülkenin içinde bulunduğu durumdan çıkmak için adım atmak zorunda olduklarını gördüğünü dile getirdi. "İranlılar bence içinde bulundukları bu karmaşadan kurtulma konusunda ciddiler." değerlendirmesini yapan ABD'li Bakan, müzakere sürecinin devamının halen mümkün olduğuna işaret etti. Rubio, İran'daki ekonomik sorunlara işaret ederek, "İran'ın bu çatışmanın başlamasından önce yaşadığı tüm sorunlar hala devam ediyor ve bunların çoğu daha da kötüleşti." dedi.