CANLI Trump'tan 'İran' açıklaması: Zaman daralıyor... Pezeşkiyan'dan gerilimi tırmandıracak ayrılıkçı gruplar iddiası

İran'da Devletin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi ve eski Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhsin Rızai, katıldığı bir televizyon programında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Mevcut durumda savaş meydanının sessiz olduğunu söyleyen Rızai, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının savaşın devamı manasına geldiğini belirterek, “Sabrımızın bir sınırı var ve silahlı kuvvetler hazırlıklarına devam etmektedir ve eli tetikte bekliyor. Aynı zamanda diplomasi de devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

Rızai, ABD'nin iki kez Hürmüz Boğazı'nı açma girişiminde bulunduğunu ancak başarılı olamadığını öne sürerek, Hürmüz Boğazı’nın ticaret için açık ancak asker sevkiyatı için kapalı olduğunu dile getirdi.

Ülkesinin müzakerelerde ciddi bir tutum sergilediğine atıf yapan Rızai, saldırganlık karşısında ise daha ciddi oldukları uyarısında bulundu.

İran’ın başkenti Tahran’da yer alan Venek Meydanı'nda üzerinde askeri kıyafet bulunan üç kişi, kurulan platformda halka silah eğitimi veriyor.

Eğitimde, silahların nasıl söküldüğü ve nasıl toplandığı anlatılırken nişan almanın da incelikleri gösteriliyor.

Eğitimler yalnızca teorik değil pratik olarak da gerçekleştiriliyor ve vatandaşların silahları söküp tekrar takmasına müsaade ediliyor.

Meydanda bulunan halkın ilgi gösterdiği silah eğitiminin kentin diğer meydanlarında da gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Ayrıca Devlet Televizyonu'nda yayınlanan programlarda da halka silahlarla ilgili bilgiler veriliyor.

ABD ile İran arasındaki siyasi ve askeri krizde tarafların yeniden çatışmaya girip girmeyeceğine ilişkin endişeler artmaya devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, ABD merkezli haber sitesi Axios'a verdiği özel röportajda İran ile yürütülen müzakere sürecine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Trump, "İran için zaman daralıyor" ifadesini yineleyerek, İran'ın Washington'a daha iyi bir teklif sunmaması durumunda "çok daha sert bir şekilde vurulacağını" söyledi. Trump, "Bir anlaşma yapmak istiyoruz. Onlar bizim istediğimiz noktada değil. Oraya gelmek zorundalar, aksi takdirde ağır şekilde vurulacaklar ve bunu istemiyorlar" ifadelerini kullandı.

"ASKERİ SEÇENEKLER YENİDEN MASADA"

Axios ayrıca, iki ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberinde İran'ın nükleer programa ilişkin Trump'ın taleplerinin önemli bir kısmını reddetmesi ve ciddi tavizler vermemesi nedeniyle savaş ihtimalinin yeniden gündeme geldiğini bildirdi. Yetkililer, Trump'ın İran ile anlaşma yapmak için uzlaşı arayışını sürdürmek istediğini ancak mevcut gelişmeler nedeniyle askeri seçeneklerin yeniden masaya getirildiğini ifade etti. Bu çerçevede Trump'ın salı günü Beyaz Saray'daki Durum Odası'nda üst düzey ulusal güvenlik ekibiyle bir araya gelerek, muhtemel askeri seçenekleri değerlendirmesinin beklendiği iddia edildi.

TRUMP, NETANYAHU İLE İRAN'I GÖRÜŞTÜ

Kaynaklar ayrıca, Trump'ın İran'a ilişkin durumu değerlendirmek üzere geçtiğimiz saatlerde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile telefon görüşmesi yaptığını kaydetti. ABD başkanının dün Virginia eyaletindeki golf etkinliği sırasında da ulusal güvenlik ekibiyle kapalı kapılar ardında bir araya geldiği ve burada İran'a ilişkin başlıkların görüşüldüğü iddia edildi. Söz konusu görüşmeye ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve CIA Başkanı John Ratcliffe'in katıldığı kaydedildi.

Trump, kısa bir süre önce sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "İran için zaman daralıyor ve çok hızlı hareket etmeleri gerekiyor, yoksa onlardan geriye hiçbir şey kalmayacak. Zaman çok önemli" demişti.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington-Tahran yönetimleri arasında Orta Doğu'daki savaşı sonlandırmaya yönelik bir anlaşmaya varılıp varılmayacağı henüz netlik kazanmamışken dikkat çeken bir açıklama yaptı.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda taraflar arasında devam eden müzakere sürecine değinerek, "İran için zaman daralıyor ve çok hızlı hareket etmeleri gerekiyor, yoksa onlardan geriye hiçbir şey kalmayacak. Zaman çok önemli" dedi.

Trump, dün İran savaş gemilerinin fırtınalı bir denizde seyrettiğini gösteren yapay zeka üretimi bir fotoğraf paylaşmıştı. Paylaşımda yer alan "Bu, fırtına öncesi sessizlikti" ifadeleri dikkat çekmişti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde İran'ı ele aldığı aktarıldı. ABD merkezli haber sitesi Axios'ın ismi açıklanmayan İsrailli bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, Netanyahu ile Trump'ın telefon görüşmesi gerçekleştirdiği bildirildi. Axios’a konuşan İsrailli yetkili, ikilinin telefon konuşmasında İran konusunu görüştüğünü söyledi. İsrail basını, söz konusu görüşmenin, İran'a olası yeni saldırılar için yürütülen hazırlıkların ele alınması beklenen güvenlik kabinesi toplantısı öncesinde gelmesine dikkat çekti.

BAE Savunma Bakanlığı, Barakah Nükleer Enerji Santrali yakınında İHA saldırısı sonucu çıkan yangına ilişkin detayları paylaştı. Kaynağı belirsiz 3 İHA'nın ülkenin batı sınırından giriş yaptığı bildirildi.

Bakanlık, hava araçlarından ikisinin etkisiz hale getirildiğini, üçüncüsünün ise El-Dhafra bölgesindeki Barakah Nükleer Enerji Santrali’nin iç güvenlik çemberinin dışındaki bir jeneratöre çarptığını kaydetti.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, "Saldırıların kaynağını belirlemek için soruşturmalar devam ediyor ve soruşturma tamamlandığında güncellemeler duyurulacaktır" denildi.

İran Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, başkent Tahran’da 90 dakika süren bir görüşme gerçekleştirerek ateşkes sürecini ele aldı. Pezeşkiyan görüşme sırasında, Pakistan’ın ateşkes sürecinde ortaya koyduğu çabaya atıf yaparak, diplomatik girişimlerin barışın sağlanmasına yardımcı olması temennisinde bulundu.

Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in çeşitli ayrılıkçı grupları silahlandırarak ülke içinde güvensizlik oluşturmak istediğini söyledi. Afganistan, Pakistan ve Irak’ın topraklarını İran’a yönelik saldırlar için kullandırmadığını vurgulayan Pezeşkiyan, bunun için ilgili ülkelere teşekkürlerini iletti.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve suikastlarının kabul edilebilir bir durum olmadığını söyleyen Pezeşkiyan, asıl hedefin, ülkede istikrarsızlık meydana getirerek yönetimi devirmek olduğunu ancak İran halkının kararlı duruşu nedeniyle bu hedeflerine ulaşamadıklarını dile getirdi.

İsrail, Lübnan'ın güneyindeki kasaba ve köyler için saldırı tehdidinde bulundu. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Sözcüsü Avichay Adraee; Arzi, al-Marwaniyah, al-Babiliyah ve al-Baysariyah sakinlerini kısa süre içinde evlerini terk etmeleri konusunda uyardı.

İsrail'in ateşkese rağmen saldırılarını sürdürdüğü Lübnan'ın güneyinde, patlayıcı infilakı sonucu biri ağır 4 askerin yaralandığı açıklandı. Açıklamada, yaralıların hastaneye kaldırıldığı ifade edildi.

İsrail ordusu, patlamaya ilişkin detaylara yer vermezken, olayın nasıl gerçekleştiğine dair soruşturmanın sürdüğü kaydedildi. Bölgedeki yerel kaynaklar ise Hizbullah’ın, İsrail’in ateşkes ihlallerine karşılık olarak bölgedeki İsrail askeri hedeflerine saldırılar düzenlediğini öne sürdü.

İran basınında yer alan haberlerde, ABD’nin müzakerelerin başlaması için İran’a 5 şart sunduğu iddia edildi. Haberlerde, ABD’nin sunduğu şartların İran’a herhangi bir tazminat ödemeyeceği, İran’ın bloke edilen varlıklarının serbest bırakmayacağı, İran’da yalnızca bir nükleer tesisin faaliyette kalacağı, 400 kilogram zenginleştirilmiş uranyumun İran’dan çıkarılarak ABD’ye teslim edileceği ve tüm cephelerde savaşın sona ermesinin ise müzakere edileceği olduğu ifade edildi.

Haberlerde, söz konusu şartların kabul edilmesi halinde dahi ABD ve İsrail’in saldırı tehditlerinin devam edeceği öne sürülürken, uzmanların ABD’nin önerdiği planı "savaş sırasında ulaşamadığı hedeflere müzakere yoluyla ulaşma girişimi" olarak değerlendirdiği kaydedildi.

İRAN'IN TALEPLERİ

İran basını ayrıca, ABD’nin öne sürdüğü şartların yanı sıra İran’ın müzakere için belirlediği ön şartları yayımladı. Haberlerde, İran’ın herhangi bir müzakerenin başlamasını 5 güven artırıcı ön şartın yerine getirilmesine bağladığı belirtildi. Buna göre İran yönetiminin, özellikle Lübnan başta olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona ermesini, İran karşıtı yaptırımların kaldırılmasını, bloke edilen İran varlıklarının serbest bırakılmasını, savaş nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik hakkının kabul edilmesini istediği kaydedildi.

İran’da Devlet Televizyonu’na bağlı ve muhafazakar kesime yakın “Ufuk” isimli televizyon kanalında, program sunucusu elindeki uzun namlulu silah ile ekranda yer alan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) bayrağına sembolik olarak ateş açtı.

İran’da bazı televizyon kanallarında canlı yayın sırasında silah eğitimi veriliyor. Olay Devlet Televizyonu’na bağlı ve muhafazakar kesime yakın “Ufuk” televizyon kanalında canlı olarak yayınlanan bir programda yaşandı.

Üzerinde askeri üniforma bulunan bir şahsın silah eğitimi verdiği sırada, program sunucusunun, uzun namlulu silahı eline alarak led ekranda yer alan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) bayrağına sembolik olarak ateş açtığı görüldü. Söz konusu görüntüler canlı yayında ekranlara yansıdı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran konusunda her türlü senaryoya hazırlık yaptıklarını belirterek, bugün ABD Başkanı Donald Trump'la görüşme gerçekleştireceğini açıkladı. Netanyahu hükümet toplantısında yaptığı konuşmada, "İran konusunda gözlerimiz açık. Bugün birkaç günde bir yaptığım gibi dostum Trump ile görüşeceğim." ifadelerini kullandı.

Trump'la konuşmasında Çin ziyaretine ilişkin izlenimleri dahil pek çok konuya değineceklerini söyleyen Netanyahu, İran'a düzenleyecekleri muhtemel saldırılara atfen, "Birçok olasılık var. Her senaryoya hazırlıklıyız." dedi.

'ÖZEL BİR TEHDİT TÜRÜ'

Netanyahu konuşmasında, Hizbullah'ın fiberoptik insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırılara da değinerek "Bugün, fiberoptik İHA'ları etkisiz hale getirme zorluğuyla karşı karşıyayız. Bu özel bir tehdit türü." ifadelerini kullandı. İsrail Başbakanı, Hizbullah'ın fiberoptik İHA saldırılarına karşı çözüm bulmak için özel bir ekip kurdurduğunun da altını çizdi.

ABD ve İsrail'in "gelecek hafta gibi erken bir tarihte" İran'a saldırılar düzenlemeye yönelik yoğun hazırlık yürüttüğü iddiası basına yansımıştı.

Birleşik Arap Emirlikleri, Barakah Nükleer Enerji Santrali yakınına İHA saldırısı düzenlendiğini bildirdi. Saldırı sonucu bölgede yangın çıktığı kaydedildi. Saldırıda yaralanan olmadığı kaydedilirken, nükleer santraldeki radyasyon seviyesinde bir anormallik tespit edilmediği ifade edildi. 

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Ebulfazl Şikarçi, ABD’nin İran’a yönelik yeni bir saldırısının daha ezici sonuçlar doğuracağını belirtti. Şikarçi, saldırıların şaşırtıcı senaryolarla karşı karşıya kalacağını ve ABD’nin yine bir “bataklığa saplanacağını” ifade etti.

ABD Hazine Bakanlığı, Rus petrolüne yönelik uygulanan geçici yaptırım muafiyetinin resmen sona erdiğini bildirdi. Kararla birlikte, küresel alıcılara denizde bekleyen Rus ham petrolünü satın almaları için tanınan bir aylık istisna da kaldırıldı. ABD yönetiminin daha önce, arz şoklarının ardından küresel enerji piyasalarını dengelemek amacıyla bu geçici muafiyeti devreye aldığı belirtilmişti.

Lübnan’ın güneyinde cumartesi günü meydana gelen patlayıcı yüklü insansız hava aracı saldırısında İsrailli bir subay yaşamını yitirdi. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, “Golani Tugayı'nın 12. Taburu'nda müfreze komutanı olarak görev yapan 24 yaşındaki Yüzbaşı Maoz Israel Recanati, Lübnan'ın güneyinde yaşanan çatışmalarda hayatını kaybetti” ifadelerine yer verildi.

İsrail gazetesi Yedioth Ahronoth'un haberine göre Recanati, 28 Şubat'ta İran ile savaşın başlamasından bu yana Lübnan'da ölen 20. İsrailli askeri olarak kayıtlara geçti. Haberde Recanati'nin 16 Nisan'da ateşkesin başlamasından bu yana bölgede hayatını kaybeden 7. asker olduğu belirtildi.

Recanati, son 24 saat içinde Hizbullah ile çatışmalarda ölen 2. İsrail subayı oldu.

Çin'in, ABD Başkanı Donald Trump'ın ülkeyi ziyaretinde Washington yönetimine İran'la kalıcı ve kapsamlı bir ateşkese varılmasını telkin ettiği bildirildi.

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ziyarette Devlet Başkanı Şi'nin, Orta Doğu'daki savaş konusunda Çin'in pozisyonunu dile getirdiğini, burada güç kullanımın sorunları çözmeyeceğini ve diyaloğun tek doğru tercih olduğunu vurguladığını aktararak, müzakerelerden hemen sonuç alınamasa da diyalog yolu hazır açılmışken yeniden kapanmaması gerektiğini söylediğini belirtti.

Vang, Çin'in ABD'yi İran ile nükleer sorunu dahil farklılıklarını ve anlaşmazlıklarını müzakerelerle çözmeyi sürdürmeyi teşvik ettiğini, ateşkesin sürdürülerek Hürmüz Boğazı'nın en kısa zamanda yeniden açılması çağrısı yaptığını, burada yaşanan açmazın temel çözümünün kalıcı ve kapsamlı ateşkesin sağlanması olduğunu dile getirdiğini kaydetti.

Al Jazeera'ye demeç veren Lübnan Ekonomi Bakanı Amer Bisat, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana süren saldırıları nedeniyle Lübnan'ın yaklaşık 2 milyar dolar kaybettiğini belirterek, "(Saldırıların) Etkisi oldukça büyük oldu. Bu etki birçok alanda zorluklara yol açtı. Zorluklardan biri de ekonomik etki; insanların işlerini kaybetmesi, çiftliklerin üretim yapmaması, imalat şirketlerinin kapanması ve turistlerin gelmemesi. Bu etki çok büyük. Savaş sırasında muhtemelen 2 milyar dolar kaybettiğimizi tahmin ediyoruz. Bu, GSYİH'nin yaklaşık yüzde 7'sine denk geliyor" açıklamasını yaptı.

Hizbullah, İsrail askerlerine ve güney Lübnan'da yıkım operasyonunu sürdüren buldozerlere yönelik saldırılar düzenlediğini açıkladı. İsrail ordusuna ait bir buldozerin, Lübnan’ın güneyindeki Raşaf kasabasından Hadatha kasabasına doğru ilerlemeye çalıştığı sırada Hizbullah savaşçılarının yerleştirdiği patlayıcı düzenekle etkisiz hale getirildiği belirtildi.

Hizbullah'ın açıklamasında, aynı bölgede ilerlemeye çalışan başka bir İsrail buldozerinin de bubi tuzağıyla hedef alındığı ifade edildi. Ayrıca Hadatha kasabasının dışında toplanan İsrail askeri araçları ve askerlerinin roket saldırısıyla hedef alındığı kaydedildi.

İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyinde görev yapan birliklerinin “düşman hava araçları” tarafından hedef alındığını bildirdi. Ordudan yapılan açıklamada, kuzey İsrail’deki Misgav Am bölgesinde sirenlerin çalmasının ardından “şüpheli bir hava hedefinin” tespit edildiği kaydedildi. Hava aracının Güney Lübnan’da faaliyet gösteren İsrail güçlerinin yakınına düştüğü ifade edildi.

İsrail ordusu, Hizbullah’ın gece boyunca Güney Lübnan’daki İsrail birliklerine roket ve patlayıcı yüklü insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini belirtti.

İran ile ABD arasındaki savaşın sonlandırılmasına yönelik müzakere süreci belirsizliğini korurken İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf dikkat çeken bir açıklama yaptı. Kalibaf sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump ile Çin’in başkenti Pekin’de bir araya gelen Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ifadelerine değindi.

Kalibaf, "Dünya, yeni bir düzenin eşiğinde duruyor. Tıpkı Devlet Başkanı Şi’nin de söylediği gibi, ‘Bu yüzyılda eşi görülmemiş dönüşüm küresel ölçekte hızlanıyor.’ İran’ın 70 günlük direnişinin bu değişimi hızlandırdığını vurguluyorum. Gelecek Küresel Güney’e aittir" ifadelerini kullandı.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat'ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla birlikte bölgede yaklaşık iki bin gemi ile 20 bin gemi personelinin mahsur kaldığı bildirildi. İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla birlikte bölgede yaklaşık iki bin gemi ve 20 bin gemi personeli mahsur kaldı.

Bazı gemilerin İran’ın onayı ile Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptığı ancak buna rağmen çok sayıda geminin personelleriyle birlikte, sigorta sorunları ve güvenlik endişeleri gibi nedenlerle boğazdan geçiş yapamadığı belirtildi. Bazı nakliye firmalarının gemide bulunan personelin ve geminin sigortasını iptal ettiği dolayısıyla gemilerin farklı limanlara da yanaşamadığı iddia edildi.

İran devlet televizyonunun haberine göre, Çin, Japonya ve Pakistan’a ait gemilerin geçişlerinin ardından Avrupalı ülkeler de Hürmüz Boğazı için İran’la görüşmelere başladı.

Haberde, “Doğu Asya ülkelerinden, özellikle Çin, Japonya ve Pakistan’dan gelen gemilerin geçişinin ardından, bugün Avrupalıların da Devrim Muhafızları donanmasıyla geçiş izni almak için görüşmelere başladığına dair bilgi aldık” ifadeleri kullanıldı. Ancak hangi Avrupa ülkelerinin görüşme yaptığı açıklanmadı.

İran, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail ile başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri büyük ölçüde kısıtlamıştı.

Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen dikkat çekici açıklamalar, Körfez’de yeni ittifak tartışmalarını yeniden alevlendirdi. İran’la savaş sürecinde yalnız bırakıldıklarını ima eden BAE’li uzman Amjad Taha’nın “Bir sonraki haber haritaları değiştirecek” sözleri bölgede geniş yankı uyandırdı.

“GERÇEK DOSTLAR KARANLIK GÜNLERDE BELLİ OLUR”

Amjad Taha, X hesabından yaptığı paylaşımda İran savaşı sırasında BAE’nin yanında duran ülkeleri sıraladı.

Taha paylaşımında, “Hindistan, İsrail, Amerika Birleşik Devletleri ve Ukrayna, İran’daki rejim bize saldırdığında Birleşik Arap Emirlikleri’nin yanında yer aldı. Birçok Arap ve Müslüman ülke ise bunu yapmadı” ifadelerini kullandı.

Açıklamasının devamında ise dikkat çeken şu mesajı verdi:

“Gerçek dostluk güneşli günlerde değil, karanlık günlerde yanınızda duranlarla ölçülür.”

Taha, "Tarih her zamankinden daha sert şekilde kapıyı çalıyor. Bundan sonra gelecek haberler haritaları, zihinleri ve geleceği değiştirecek” dedi.

İSRAİL BASINI: SAVAŞ BİTMEDİ

Tel Aviv merkezli Maariv gazetesinin aktardığı haberde, İran'daki savaşın henüz sona ermediği vurgulandı.

Haberde, "İran ila savaş bitmedi. Yakında yeniden başlayabilir" ifadeleri kullanıldı.

İsrail’in Birleşik Arap Emirlikleri’ne “Demir Kubbe” hava savunma sistemi konuşlandırdığı öne sürülen haberde, İsrail askerlerinin sistemi aktif hale getirmek için BAE’ye gittiği iddia edildi.