Pandemi dönemi maske skandalı: Eski bakana ağır suçlamalar

Raporda, dönemin Sağlık Bakanı Jens Spahn’ın doğrudan karar süreçlerine dahil olduğu belgelerle ortaya konulurken, muhalefet durumu “ağır bir sorumluluk” olarak değerlendirdi.

Eski Sağlık Bakanı Jens Spahn, pandeminin başlarında "Birbirimizi çok affetmemiz gerekecek" sözleriyle dikkat çekmişti. Aynı başlıkla bir kitap da kaleme alan CDU’lu siyasetçi, şimdi kendi affını beklemek zorunda kalabilir.

Spiegel, WDR ve Süddeutsche Zeitung’un oluşturduğu araştırma ekibi, uzun süredir tartışma konusu olan maske anlaşmalarına dair hazırlanan 150 sayfalık raporu sansürsüz şekilde yayımladı. Rapor, eski devlet sekreteri Margretha Sudhof tarafından kaleme alındı. Sudhof’un, raporun daha önce Federal Meclis Bütçe Komisyonu’na sunduğu versiyonunda birçok bölüm sansürlenmişti. Şimdi ise tüm detaylar gün yüzüne çıktı.

Rapora göre Jens Spahn, İsviçre merkezli Emix firması ile yapılan milyarlarca euroluk FFP2 maske alımı anlaşmasında doğrudan rol aldı. Maske ticaretinde daha önce deneyimi olmayan Emix, Çin'den temin ettiği maskeleri yüksek karla Almanya’ya sattı. Sadece federal hükümet değil, Bavyera ve Baden-Württemberg eyaletleri de bu firmadan alım yaptı. Emix, İsviçre’de aşırı fiyatlandırma nedeniyle mahkum edildi.

Raporda, Emix’in Almanya’ya maske başına 7 euroya kadar satış yaptığı, bu fiyatların o dönemki piyasa değerlerinin çok üzerinde olduğu belirtiliyor. Almanya, şirkete toplamda 750 milyon euro ödedi. Üstelik TÜV Nord’un kalite testinden geçemeyen maskelerin büyük çoğunluğu, Sağlık Bakanlığı tarafından “uygun” olarak kabul edildi.

18 Mayıs 2020’de bakanlık yetkililerinden biri Emix ile “açıklama anlaşması” imzalayarak şirkete, diğer tedarikçilere tanınmayan özel teslimat hakları verdi. Sudhof, "Mayıs 2020’deki piyasa koşulları göz önüne alındığında, bu anlaşmanın federal hükümetin çıkarlarını nasıl temsil ettiği belirsizdir" dedi.

Rapor, Jens Spahn’ın süreçte ne denli merkezi bir rol oynadığını da gözler önüne serdi. Bakanlık memurlarının, Spahn’ı riskler konusunda uyardığı, buna rağmen adımların atıldığı belgelerde açıkça yer alıyor. 9 Mart 2020 tarihli bir notta, "Bakan talimatı ile, bütçe onayı alınmadan alım süreci başlatıldı" ifadeleri dikkat çekiyor.

Raporda yalnızca Spahn değil, başka isimler de eleştirilerin odağında. CSU’lu Avrupa Parlamentosu Milletvekili Monika Hohlmeier ile eski Bavyera Ekonomi ve Maliye Bakanı Gerold Tandler’in kızı Andrea Tandler’in de Emix bağlantılı süreçlerde yer aldığı ifade ediliyor.

Rapora göre, federal hükümetin Emix ile yaptığı anlaşmalar sonucunda milyarlarca euroluk tazminat davalarıyla karşı karşıya kalma riski bulunuyor. Skandal, Almanya’da pandemi sürecinde yapılan devlet harcamalarının denetimi açısından yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.