Berlin’de “Çetin Mert dosyası” sergisi

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Berlin Türk Cemaati (TGB) tarafından hazırlanan “Die Akte Çetin Mert” başlıklı sergi, Berlin Duvarı döneminde yaşamını yitiren 5 yaşındaki Çetin Mert’in hikâyesini yarım asır sonra yeniden kamuoyunun gündemine taşıdı. Kreuzberg’de gerçekleştirilen sergi açılışı, yalnızca bir anma etkinliği değil; aynı zamanda Almanya’daki Türk göç tarihine, Berlin’in bölünmüş geçmişine ve göçmen toplumun hafıza mücadelesine dair kapsamlı bir yüzleşme niteliği taşıdı.

TGB Genel Sekreteri Dr. Suat Özkan tarafından hazırlanan sergide; resmi arşiv belgeleri, polis kayıtları, dönemin gazete kupürleri, aile fotoğrafları, protesto görüntüleri, sınır haritaları ve tanıklıklar kronolojik bir anlatımla ziyaretçilere sunuldu.

Açılışa Berlin Senatörü Cansel Kızıltepe’nin yanı sıra FDP’den Batuhan Temiz, Yeşiller’den Kübra Beydaş, CDU’dan Nimet Avci, Sol Parti’den Elif Eralp ile çok sayıda siyasetçi, akademisyen ve sivil toplum temsilcisi katıldı.

Berlin Duvarı’nın görünmeyen mağdurları

Serginin temel mesajı, Berlin Duvarı tarihinin yalnızca devletler arası politik gerilim üzerinden okunamayacağı yönündeydi. Çalışmada, göçmen ailelerin ve özellikle Türk toplumunun yaşadığı insani dramların uzun yıllar Alman hafıza kültüründe yeterince görünür olmadığı vurgulandı.

Sergide yer alan belgelerde, Çetin Mert’in 11 Mayıs 1975 günü Berlin’in Kreuzberg kesiminde arkadaşlarıyla oynarken Spree Nehri’ne düştüğü ve olayın yaşandığı bölgenin Doğu Berlin sınırları içinde bulunması nedeniyle kurtarma sürecinde yaşanan gecikmelerden dolayı yaşamını yitirdiği hatırlatıldı. Olayın ardından hem Batı Berlin’de hem Almanya genelinde büyük tepki oluştuğu, özellikle Berlin’de yaşayan Türk toplumunun sessiz kalmadığı sergi belgelerinde ayrıntılı biçimde işlendi.

“Utanç duvarları” pankartı serginin merkezinde

Serginin en dikkat çeken bölümlerinden biri, Çetin Mert’in ölümünün ardından düzenlenen protesto yürüyüşlerine ayrıldı. Arşiv görüntülerinde taşınan büyük pankartlardan birinde şu ifadeler yer aldı: “Utanç duvarları + telörgüler + ölüm seyircileri = komünistler”. Bir başka pankartta ise:

“Schandmauer + Kindermord und Stacheldraht sind der Kommunisten Tat” (“Utanç duvarı + çocuk cinayeti ve dikenli teller komünistlerin eseridir”) ifadeleri dikkat çekti.�Sergi metinlerinde, yaklaşık 2 bin kişinin katıldığı protestolarda “Mörder, Mörder, Kindermörder” (“Katil, katil, çocuk katili”) sloganlarının atıldığı, Türk toplumunun olay karşısında büyük bir öfke ve çaresizlik yaşadığı belirtildi.

İşçi çağırdınız, anne babalarımız geldi

 Serginin 1961 Türkiye-Almanya İşgücü Anlaşması’na ayrılan bölümde, “Siz işçi çağırdınız, anne ve babalarımız geldi” ifadesi öne çıkarıldı. Bu bölümde Türk işçilerinin Almanya’ya geliş süreci, fabrikalardaki çalışma koşulları, Kreuzberg’deki yaşam mücadelesi ve göçmen ailelerin yaşadığı dışlanma ayrıntılı belgelerle anlatıldı. Sergide yer alan bilgilerde, Çetin Mert’in ailesinin de 1970 yılında Türkiye’den Berlin’e daha iyi bir yaşam umuduyla geldiği aktarıldı. Baba Ramiz Mert’in fabrikalarda çalıştığı ve aynı zamanda müzikle ilgilendiği belirtildi.

Serginin bir başka bölümünde ise II. Dünya Savaşı sonrası Almanya’nın bölünmesi, Berlin Ablukası, Doğu-Batı ayrışması ve Berlin Duvarı’nın inşa süreci anlatıldı.

Bugün de görünmez duvarlar örülüyor

Serginin açılışında, Berlin Çalışma, Sosyal, Uyum, Eşitlik, Çeşitlilik ve Dışlamayı Engelleme, Senatörü Cansel Kızıltepe bir konuşma yaptı. Kızıltepe konuşmasında, Berlin Duvarı’nın yalnızca beton ve dikenli tellerden ibaret olmadığını söyledi. Ayrıca, “Meselenin özünde insanlar, parçalanan aileler ve yaşanan acılar vardı” ifadelerini kullanırken, günümüzde fiziksel duvarların yerini toplumsal ayrışma ve görünmez bariyerlerin aldığına dikkat çekti. “Hatırlamak bir tercih meselesidir” diyen Kızıltepe, demokratik toplumların geçmişle yüzleşme ve hafızayı koruma sorumluluğu bulunduğunu vurgularken, bugün de Almanya’da görünmez duvar örüldüğünü de dile getirdi. 

Göçmen hafızasını görünür kılmak

TGB Genel Sekreteri Suat Özkan da, bu çalışmanın temel amacının Berlin’in göçmen hafızasını görünür kılmak ve  Alman kamusal tarih anlatısının bir parçası haline getirmek olduğunu söyledi. Sergide kullanılan belgeler, tanıklıklar ve kronolojik anlatım sayesinde ziyaretçiler yalnızca Çetin Mert’in trajedisini değil, aynı zamanda Berlin’de yaşayan Türk toplumunun 1970’li yıllardaki sosyal ve politik atmosferini de yakından görme fırsatı buldu.