Almanya'da aktif emeklilik dönemi

Yeni modelle, emekliler yılda 24 bin Euro’ya kadar ek gelir elde edebilecek, üstelik vergisiz. Almancası “Aktivrente” yani “Aktif Emeklilik” olan bu uygulamayı hayata geçirmeye hazırlanan koalisyon ortakları, yasalaştırma konusunda yeşil düğmeye bastı.

Planın amacı, ileri yaşlarda çalışmayı daha cazip hale getirerek ülkedeki nitelikli iş gücü açığını azaltmak. Peki bu yeni sistem ne getiriyor? Kimler yararlanabilecek? İşte yanıtları sizler için araştırdık.

AKTİF EMEKLİLİK NEDİR?

“Aktivrente” modeli, insanların emeklilik yaşını doldurduktan sonra da çalışmaya devam etmelerini teşvik etmeyi hedefliyor. Federal hükümet, bunun için mali avantajlar sağlayarak “daha uzun çalışmanın değerini artırmak” istiyor.

Buna göre, yasal emeklilik yaşına ulaşmış ancak isteğe bağlı olarak sigortalı bir işte çalışmaya devam eden kişiler, ayda 2 bin Euro’ya kadar olan gelirlerini vergiden muaf elde edebilecek.

Ayrıca, yarı zamanlı çalışan ve çalışma saatini tam zamana yükselten emekliler de bu avantajdan yararlanacak. Normal çalışma süresinin üzerindeki fazla mesai ücretleri de vergiden muaf tutulacak.

Aktif Emeklilik kazançları, gelir vergisinde uygulanan “progressionsvorbehalt” kuralından da muaf olacak, yani bu gelirler başka kazançları etkilemeden vergisiz kalacak.Uygulamanın temel hedefi, yaşlı çalışanların iş hayatında daha uzun süre kalmasını sağlamak ve emeklilikle çalışma dönemi arasındaki geçişi esnekleştirmek.

Federal İstatistik Dairesi’ne göre, önümüzdeki 15 yıl içinde yaklaşık 13,9 milyon kişi mevcut yasal emeklilik yaşına ulaşacak.

“NORMAL EMEKLİLİK YAŞI” NE DEMEK?

“Regelaltersrente” yani yaş haddinden normal emeklilik, bir sigortalının kendi yasal emeklilik yaşına ulaştığında tam emekli maaşını alabilmesini ifade ediyor. Bu yaş sınırı, doğum yılına bağlı olarak kademeli biçimde 67’ye çıkarılıyor. 1963 sonrası doğan herkes 67 yaşında tam emekliliğe hak kazanıyor.

Daha önce doğanlar için sınır 65 ila 67 yaş arasında değişiyor. 2031 itibarıyla tüm kuşaklar için bu sınır 67 olacak; ağır engelliler içinse emeklilik yaşı 65 yaş olarak kalacak.

YENİ SİSTEM NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Aktif Emeklilik’in 01.01.2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor. Böylece bu tarihten itibaren çalışan emekliler yeni vergi avantajlarından yararlanabilecek.

KİMLER YARARLANABİLECEK?

Yaklaşık 230 bin emeklilik çağındaki çalışan doğrudan bu yeni emeklilik uygulamasından faydalanacak. Almanya Ekonomi Araştırma Enstitüsü’nün (DIW) analizine göre, özellikle yüksek gelirli çalışan emekliler bu uygulamadan en çok kazanç sağlayacak. Bu grup genellikle hâlihazırda aktif olarak iş yaşamını sürdüren kişilerden oluşuyor.

SERBEST MESLEK SAHİPLERİ NE OLACAK?

Yeni düzenlemeden serbest çalışanlar yararlanamayacak. Yani kendi nam ve hesabına çalışan şirket sahibi veya serbest meslek erbabı olan emekliler “Aktif Emeklilik” avantajlarından fayda sağlayamayacak.

GETİRİLEN ELEŞTİRİLER NELER?

DIW uzmanlarına göre, serbest meslek sahiplerinin bu sistemin dışında tutulması ciddi bir eşitsizlik yaratıyor. Zira bu grup, emeklilik yaşını geçtikten sonra da çalışmaya en sık devam eden kesim. Bu durumun anayasal açıdan “gelirlerin eşitsiz vergilendirilmesi” anlamına geldiği, vergi ve ekonomi politikası açısından da zor açıklanabilir olduğu belirtiliyor.

Enstitüye göre, bu şekilde serbest çalışanlarla maaşlı çalışanlar arasında açık bir ayrım doğacak ve sistem tartışmalı teşvikler yaratacak. Ayrıca birçok insanın sağlık sorunları veya aile bireylerine bakma zorunluluğu nedeniyle emeklilik yaşını geçtikten sonra çalışamayacağı, bu kişilerin de dolaylı biçimde dezavantajlı hale geleceği vurgulanıyor.

KAÇ KİŞİ HALA EMEKLİLİKTEN SONRA ÇALIŞIYOR?

Sosyo-Ekonomik Panel (SOEP) verilerine göre, 2022 yılında 66 yaş ve üzerindeki 313 bin kişi sosyal sigorta kapsamında çalışıyordu, çoğu ise yarı zamanlı işlerde görev alıyordu. DIW verileri ayrıca 645 bin kişinin Minijob, 272 bin kişinin ise serbest çalışma statüsünde olduğunu gösteriyor. Yani toplamda bir milyondan fazla kişi emekli maaşına ek olarak çalışmaya devam ediyor.

AKTİF EMEKLİLİK BÜTÇEYE NEYE MAL OLACAK?

DIW tahminlerine göre, yeni uygulama yılda yaklaşık 800 milyon Euro’luk ek maliyete yol açabilir. Ancak eğer 75 bin emekli daha iş gücüne katılırsa, bu kişilerin ödeyeceği vergi ve sigorta primleri, ek maliyeti dengeleyecek.

Ayrıca emeklilik sonrası çalışmaya devam eden her kişi, sosyal güvenlik sistemine katkı yapmayı sürdürdüğü için emeklilik fonlarının gelirini de artıracak. Öte yandan, emeklilik yaşını geçtikten sonra çalışmayı sürdürenler, ödedikleri katkı payları sayesinde emekli maaşlarında da artış elde ediyor. Her ek çalışma ayı, emekli maaşına yüzde 0,5 oranında zam olarak yansıyor.

EVİNİZİ KIŞA HAZIRLAYIN: BU BAKIM İŞLERİ VERGİ AVANTAJI SAĞLIYOR

Malum Avrupa‘da kış mevsimi kapıda. Yaprak toplama, çatı bakımı, pencere yalıtımı… Ev ve bahçeyi kışa hazır hale getirenler, Almanya’da bu hizmetleri profesyonellere yaptırdığında masraflarının bir kısmını vergiden düşebiliyor. İşte nasıl yapılacağını sizler için araştırdık.

Günler kısalmaya başladığında, ev ve bahçeyi kışa hazırlama zamanı gelir. Bu işler yalnızca mantıklı bir önlem değil, aynı zamanda vergi açısından da avantaj sağlayabilir, tabii bir hizmet sağlayıcıya yaptırıldığında.

4 BİN EURO’YA KADAR VERGİ AVANTAJI

Sonbaharda bahçede yapılması gereken klasik işler arasında yaprakların temizlenmesi, ağaç ve çalıların budanması, çim bakımı veya genel düzenleme yer alır. Almanya Vergi Mükellefleri Birliği’nden Daniela Karbe-Geßler, “Bu görevler için bir bahçıvan tutulursa, vergi dairesi bu giderleri ‘ev hizmeti’ kapsamında kabul eder” diyor. “Bu sayede işçilik maliyetlerinin yüzde 20’si, yılda en fazla 4 bin Euro olmak üzere doğrudan vergi borcundan düşülebilir.”

ÇATIDAN PENCEREYE: EV BAKIMINDA DA VERGİ İNDİRİMİ MÜMKÜN

Karanlık kış ayları yaklaşırken, yalnızca bahçe değil, evin kendisi de bakıma ihtiyaç duyar. Özellikle yağmur oluklarının temizlenmesi, çatıda küçük onarımlar veya pencerelerin sızdırmaz hale getirilmesi gibi işler buna dahildir. Bu tür giderler “ustalık hizmetleri” (Handwerkerleistungen) olarak kabul edilir. Bu kategoride de yine işçilik masraflarının yüzde 20’si, yıllık en fazla 1.200 Euro olmak üzere vergiden indirilebilir. Aynı kural kalorifer bakım hizmetleri ve baca temizliği için de geçerli.

BAZI GİDERLER TAMAMEN DÜŞÜLEBİLİYOR

Bahçede düzenli olarak yapılan, doğrudan ev yaşamıyla bağlantılı işler de ev hizmeti (haushaltsnahe Dienstleistungen) olarak sayılır. Buna örnek olarak çim biçme, çit budama, yabani ot temizliği ve sulama verilebilir.

Buna karşılık, daha kapsamlı çalışmalar, örneğin yeni çiçek yatakları veya çim alanlarının oluşturulması, bahçe yollarının taş döşemesi ya da çit ve bahçe duvarlarının inşası, “ustalık hizmeti” kategorisine girer. Bu tür masrafların da yüzde 20’si, yıllık en fazla 4 bin Euro’ya kadar vergiden düşülebilir.

CAM VE HALI TEMİZLİĞİ DE DAHİL

Ayrıca cam veya halı temizliği için bir temizlik şirketiyle sözleşme yapanlar, bu masrafları da vergi beyannamesinde gösterebilir. Ancak burada önemli bir detay var: Sadece işçilik masrafları vergiden düşülebilir, kullanılan malzemeler değil. Bu nedenle faturada bu kalemlerin ayrı ayrı belirtilmesi gerekir. Karbe-Geßler, “Ödemeler mutlaka banka havalesiyle yapılmalı. Nakit ödemeleri vergi dairesi geçerli saymaz” diye uyarıda bulunuyor.

KİRALIK MÜLKLERDE AVANTAJ DAHA DA BÜYÜK

Özellikle yatırım amaçlı gayrimenkuller için bu kurallar daha da avantajlı. Çünkü kiraya verilen mülklerde bu tür bakım ve hizmet giderleri, ev hizmeti olarak değil, doğrudan gider kalemi (Werbungskosten) olarak sayılıyor. Bu da, kiralık taşınmaz sahiplerinin masrafların tamamını vergiden düşebilmesi anlamına geliyor.