AfD kapatılır mı?
Güncelleme Tarihi:
Almanya’da iç istihbarattan sorumlu Federal Anayasa Koruma Teşkilatı, son dönemlerde yapılan kamuoyu yoklamalarında CDU/CSU’yu bile geride bırakarak ilk sıraya yerleşen sağ popülist Almanya için Alternatif’i (AfD) ‘kesinleşmiş aşırı sağcı’ ilan etti, ‘parti kapatma’ tartışmaları yeniden başladı. Peki bu kararın ardından AfD kapatılabilir mi?
Almanya’da partilerin yasaklanmasına, kapatılmasına ancak Federal Anayasa Mahkemesi karar verir. Yasak başvurusunu da ya Federal Meclis ya Eyaletler Meclisi ya da federal hükümet yapar. Hep birlikte yasaklanması başvurusunda bulunmaları da mümkündür. 2013 yılında Avrupa Birliği (AB) ve Euro karşıtı politikalarla sahneye çıkan, ırkçılık, Yahudi, İslam, yabancı ve sığınmacı düşmanlığıyla oy avcılığı yaparak her geçen gün palazlanan ve son haftalarda ‘en güçlü parti’ konumuna yükselen AfD’nin yasaklanması daha önceki dönemlerde de gündeme geldi.
2022 yılında AfD’li bazı politikacıların Alman Anayasası’nı, Alman devletini tanımayan aşırı sağcı ‘Reichsbürger’ (İmparatorluk Vatandaşları) ile iş birliği yaptıklarının ortaya çıkması üzerine, Almanya’nın çeşitli kesimlerinde halk “AfD yasaklansın!” diyerek sokaklara döküldü. Farklı partilerden bazı politikacılar da buna tam destek verdi. 2023 yılı sonlarına doğru, aşırı sağcıların başkent Berlin yakınlarındaki Potsdam kentinde bir araya gelerek, Alman vatandaşı olsalar bile, göçmen kökenlileri ülkelerine geri gönderme, hatta bir Afrika ülkesine sürgün etme planlarını yaptıkları toplantılara bazı AfD’li politikacıların da katıldıklarının ortaya çıkması üzerine, yine “AfD yasaklansın!” sesleri yükseldi. Ancak Federal Anayasa Mahkemesi’nin bu yönde bir karar alması beklenmediği için somut adım atılmadı.
İKİ PARTİ KAPATILDI
Alman Anayasası’nın 23 Mayıs 1949 tarihinde kabulüyle resmen kurulan Almanya Federal Cumhuriyeti’nde şimdiye kadar Federal Anayasa Mahkemesi’nin onayıyla iki parti kapatıldı. Nazilerin Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi’nin (NSDAP) uzantısı konumundaki Sosyalist İmparatorluk Partisi (SRP) 1952, Almanya Komünist Partisi (KPD) de 1956 yılında yasaklandı.
SPD ile Yeşiller’in Gerhard Schröder başbakanlığında oluşturduğu koalisyon hükümeti döneminde, aşırı sağcı Almanya Nasyonal Demokrat Parti’nin (NPD) yasaklanması için Federal Meclis ve Eyaletler Meclisi, 30 Mart 2001’de ayrı ayrı Federal Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulundu. Federal Anayasa Mahkemesi, NPD’nin yönetim kadrolarında Federal Anayasa Koruma Teşkilatı ile Eyalet Anayasa Koruma Teşkilatları adına çalışan ‘köstebekler’ bulunduğu gerekçesiyle 18 Mart 2003’te başvuruları geri çevirdi.
8 Türk, bir Yunanlı ve bir Alman kadın polisin Nasyonal Sosyalist Yeraltı (NSU) örgütü teröristleri tarafından öldürüldüğünün ortaya çıkması üzerine NPD’nin yasaklanması için Eyaletler Meclisi, 2013 yılında Federal Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme, bu başvuruyu da “NPD nasyonal sosyalist düşüncede olsa da özgürlükçü demokratik temel düzeni değiştirecek güce sahip değil” gerekçesiyle 2017 yılında geri çevirdi.