Katarakt ve Presbiyopi: Mercek yaşlanırken görme nasıl değişir?

Presbiyopi nedir?

Presbiyopi, göz merceğinin elastikiyetini kaybetmesi sonucu yakın odaklama yeteneğinin azalmasıdır. Genellikle 40’lı yaşların başında başlar. Kişi, yakını görmek için metni uzaklaştırma ihtiyacı hisseder.

Presbiyopi bir hastalık değil, fizyolojik yaşlanma sürecidir. Gözlük, kontakt lens veya cerrahi seçeneklerle telafi edilebilir.

Katarakt nedir?

Katarakt ise merceğin saydamlığını kaybetmesidir. Protein yapısındaki bozulma sonucu mercekte opasiteler oluşur ve ışığın retinaya (ağ tabaka) geçişi azalır. En sık ileri yaşta görülür ancak diyabet, kortizon kullanımı, güneşin ultraviyole ışınlarına maruziyet ve sigara süreci hızlandırabilir.
Başlıca belirtiler:

• Bulanık veya puslu görme
• Işık saçılması ve kamaşma
• Gece görüşünde azalma
• Renklerde soluklaşma
• Sık numara değişimi

Presbiyopi odaklama sorunudur; katarakt ise optik saydamlık sorunudur. İleri yaşta iki durum sıklıkla birlikte görülür.
Katarakt cerrahisi ile hem kataraktı hem de presbiyopiyi tedavi etmek mümkün

Modern katarakt cerrahisi (fakoemülsifikasyon) sırasında kataraktlı doğal mercek çıkarılır ve yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilir.
Bu aşamada yalnızca kataraktı temizlemek değil, eşlik eden uzak ve yakın görüş kusurlarını da düzeltmek mümkündür.

Göz içine konan merceklerin çeşitli tipleri vardır:

Tek odaklı (monofokal) mercekler

Uzağı gözlüksüz net gördürür ama yakın görüş için okuma gözlüğü gerekir.

Torik mercekler

Astigmat (ışığın tek noktada odaklanmaması) sorununu düzelten merceklerdir.

Trifokal Mercekler

Uzak, orta ve yakını gözlüksüz gördüren merceklerdir.

Avantajları:

• Uzak (örn. araba kullanma, TV seyretme), orta (örn. bilgisayar kullanma) ve yakın (telefon, kitap okuma) mesafede gözlüksüz net görüş

Sınırlılıkları:

• Gece karşıdan gelen ışık kaynakları etrafında haleler (örn. araba farlarında saçılma)
• Kontrast duyarlılıkta (benzer tonları ayırt etme) azalma

EDOF Mercekler

EDOF lensler odak derinliğini uzatarak, uzak ve orta mesafede gözlüksüz net görüş sağlar.

Avantajları:

• Daha iyi kontrast korunumu
• Daha az gece haleleri

Sınırlılıkları:

• Küçük puntolu yakın okumada gözlük gerekir
Kimler Trifokal Göz İçi Lens İçin Uygun?
• Gözün retina (ağ) tabakası sağlıklı olanlar
• Makula (sarı nokta) hastalığı bulunmayanlar
• Gözlükten tam bağımsız yaşam isteyenler

Kimler Trifokal Göz İçi Lens İçin Uygun Değildir?

• Sarı nokta hastalığı olanlar
• Diyabetik retinopatisi (şeker hastalığının göze vurması) olanlar
• Glokom (göz tansiyonu) olanlar
• Belirgin kornea (şeffaf tabaka) düzensizliği olanlar
• Şiddetli kuru göz hastalığı olanlar
• Gece sürüşü yoğun meslek grupları (şoför, pilot, vb)

Kimler EDOF İçin Daha Uygun?

• Işık saçılmasına hassas bireyler
• Yakın görüş için gözlük gereksinimini kabul edenler

Kimler EDOF Göz İçi Lens İçin Uygun Değil?

• Yakın görüşte tamamen gözlüksüz olmak isteyenler
• İleri seviyede sarı nokta hastalığı olanlar
• Diyabetik retinopatisi (şeker hastalığının göze vurması) olanlar
• İleri glokom (göz tansiyonu) olanlar
• Belirgin kornea (şeffaf tabaka) düzensizliği olanlar
• Şiddetli kuru göz hastalığı olanlar

Karar Süreci

Lens seçimi kişinin görsel ihtiyaçlarına ve göz yapısına göre yapılır. Komple göz muayenesi gerçekleştirilir.

Planlama aşamasında:

• Kornea tomografisi (haritası)
• Makula tomografisi
• Kornea iç tabaka hücre örtüsü (endotel) sayımı
• Yüksek dereceli aberrasyonlar (sapmalar)
• Gözün alpha ve kappa açıları
• Göz bebeği boyutu
değerlendirilir.

Sonuç

Presbiyopi ve katarakt yaşlanmanın doğal süreçleridir. Ancak güncel mercek teknolojileri sayesinde yalnızca görmeyi geri kazanmak değil; gözlük bağımsızlığı elde etmek de mümkündür.