Oruç metabolizmayı yeniliyor mu?
Güncelleme Tarihi:
Uzun süreli açlık gerçekten vücudu yeniler mi? Son yıllarda bilim dünyasında en çok konuşulan konulardan biri olan “otofaji” süreci, orucun metabolizma üzerindeki etkilerini yeniden gündeme taşıdı. İç Hastalıkları Uzmanı Özlem Durmuş Arın, orucun metabolizma üzerindeki etkilerini anlattı.
Japon bilim insanı Yoshinori Ohsumi, 2016 yılında hücresel temizlik mekanizması olan otofaji üzerine çalışmalarıyla Nobel Ödülü aldı. Otofaji; hücrelerin hasarlı yapılarını parçalayarak geri dönüştürdüğü, adeta “hücresel temizlik” yaptığı doğal bir süreç olarak tanımlanıyor. Uzmanlara göre bu mekanizma özellikle 12–36 saatlik açlıklarda daha belirgin hale geliyor.
AÇLIKTA VÜCUTTA NE OLUYOR?
Yemek sonrası enerji ihtiyacı karşılandıktan sonra fazla kaloriler karaciğerde glikojen ve yağ dokusunda depolanıyor. Uzayan açlıkta ise insülin düşerken glukagon ve adrenalin artıyor; vücut depolardaki enerjiyi kullanmaya başlıyor. Bu süreçte inflamasyon azalabiliyor ve metabolik verimlilik artabiliyor.
Ayrıca akşam saatlerinde yaşanan açlıkta melatonin ve büyüme hormonu daha dengeli çalışarak uyku kalitesi ve doku onarımına katkı sağlayabiliyor.
ORUÇ VE İNSÜLİN DİRENCİ
Uzmanlara göre insülin direncinin temelinde karın içi yağlanma yatıyor. Açlık sürecinde önce karaciğer glikojen depoları, ardından yağ depoları kullanılıyor. Bu nedenle kontrollü aralıklı açlık uygulamaları, insülin direnci olan bireylerde fayda sağlayabiliyor. Ancak kalıcı kilo kaybı için egzersizle kas kütlesinin korunması büyük önem taşıyor.
Kimler Dikkatli Olmalı?
Her birey için oruç güvenli olmayabilir. Özellikle aşağıdaki gruplarda yer alan kişiler kesinlikle doktorlarına danışmadan oruç tutmamalı:
- Tip 1 diyabet hastaları;
- Gebeler ve emziren anneler;
- Aktif kanser tedavisi görenler;
- Kalp, böbrek veya karaciğer yetmezliği olanlar;
- Çoklu ilaç kullanan hastalar.
Şeker veya tansiyon hastalığı kontrol altında olan kişiler ise hekim gözetiminde ilaç düzenlemeleri yapılarak oruç tutabilir.
HANGİ BELİRTİLER CİDDİYE ALINMALI?
Ani soğuk terleme, baygınlık hissi, şiddetli baş ağrısı, çarpıntı, bulantı ve göz kararması gibi belirtiler hipoglisemi işareti olabilir. Bu durumda oruca devam edilmemeli ve sıvı alınmalıdır.
METABOLİZMA YAVAŞLAR MI?
Uzmanlar, tek başına herhangi bir diyetin metabolizmayı “kalıcı” olarak yavaşlatmayacağını vurguluyor. Önemli olan dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve gereksiz kalori alımından kaçınmak.
Sonuç olarak, oruç, doğru kişilerde ve doğru şekilde uygulandığında hücresel yenilenmeyi destekleyebilir. Ancak kronik hastalığı olan bireyler için mutlaka tıbbi değerlendirme şart.