Gebelik ve emzirme döneminde oruç
Güncelleme Tarihi:
Oruç tutmak veya aralıklı açlık birçok kişi için sağlık açısından veya dini nedenlerle tercih edilen bir uygulamadır. Ancak gebelik ve emzirme döneminde oruç veya açlık kararı, annenin ve bebeğin sağlığı açısından mutlaka bireysel olarak değerlendirilmelidir. Bu dönemlerde annenin enerji, sıvı, vitamin ve mineral ihtiyacı belirgin şekilde artmaktadır. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Varujan Mağar, gebelik ve emzirme döneminde oruçla ilgili bilinmesi gerekenleri anlattı.
Gebelikte oruç tutmak güvenli midir?
Gebelikte uzun süre aç ve susuz kalmak bazı metabolik değişikliklere yol açabilir. Açlık sürecinde kan şekeri düşebilir, tansiyon düşüklüğü görülebilir ve vücutta keton üretimi artabilir. Susuzluk ise kan dolaşımını ve böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir. Bu nedenle gebelik döneminde aralıklı açlık veya oruç tutma kararı mutlaka doktor değerlendirmesi sonrası verilmelidir.
Oruç tutmanın bebek üzerindeki olası etkileri
Uzun süreli açlık ve sıvı kaybı bazı gebelerde bebek hareketlerinde azalma, amniyon sıvısında azalma ve NST bulgularında değişiklik ile kendini gösterebilir. Bazı çalışmalarda düşük doğum ağırlığı riskinde artış bildirilmiştir. Ayrıca annenin yetersiz beslenmesi durumunda bebeğin büyüme ve gelişimi etkilenebilir.
Uzun süre aç kalmanın anne üzerindeki etkileri
Gebelerde oruç sırasında halsizlik, baş dönmesi, baygınlık hissi, bulantı artışı ve tansiyon düşüklüğü görülebilir. Uzun süreli susuzluk böbrek fonksiyonlarını da olumsuz etkileyebilir.
Hangi gebeler oruç tutmamalıdır?
Diyabet, hipertansiyon, ciddi demir eksikliği, böbrek hastalığı veya böbrek taşı öyküsü, mide hastalıkları ve riskli gebelik durumlarında oruç önerilmez.
Oruç tutmaya karar veren gebeler için öneriler
• Sahur ve iftar arasında yeterli sıvı tüketilmelidir
• Sebze ve meyveden zengin beslenilmelidir
• Yeterli protein alınmalıdır (balık, et, baklagiller)
• Aşırı egzersizden kaçınılmalıdır
• Herhangi bir şikayet durumunda hekime başvurulmalıdır
Emzirme döneminde oruç
İlk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde oruç daha dikkatli değerlendirilmelidir. 1 yaş sonrasında, ek gıda alımı mevcutsa ve anne sağlıklı ise, doktor kontrolünde oruç tutulabilir. Emziren anneler bebekte bez ıslatma sayısında azalma, huzursuzluk ve yetersiz kilo alımı gibi bulgulara dikkat etmelidir.
Gıda hijyeni ve uyku düzeni
Geç saatlerde hazırlanan gıdaların saklanması ve ısıtılması sırasında hijyen kurallarına dikkat edilmelidir. Uyku düzeninin bozulması kan şekeri ve tansiyon dengesini olumsuz etkileyebilir.
40 yaş üstü gebelikte oruç
40 yaş üstü gebeliklerde diyabet ve hipertansiyon daha sık görüldüğünden, bu gruptaki gebelerde oruç daha dikkatli değerlendirilmeli, çoğu durumda önerilmemektedir.
Dini açıdan değerlendirme
Diyanet İşleri Başkanlığı’na göre gebelik ve emzirme, oruç tutmamak için geçerli mazeretler arasında yer almaktadır. Bu kişiler daha sonra uygun zamanlarda oruçlarını tutabilirler.
Sonuç
Gebelik ve emzirme döneminde oruç kararı bireysel olarak değerlendirilmelidir. Anne adayının genel sağlık durumu, gebeliğin seyri ve mevcut hastalıkları bu kararda belirleyicidir. Düzenli doktor kontrolleri, dengeli beslenme, yeterli sıvı alımı ve uyku düzeninin korunması hem anne hem bebek sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır.