Yaşlanmayı mı yavaşlatıyor? Yeni araştırmadan dikkat çeken sonuç
Güncelleme Tarihi:
Ucuz ve standart bir günlük multivitamin takviyesi, yaşlanma hızını bir miktar yavaşlatabilir. Yeni bir araştırmaya göre düzenli olarak multivitamin kullanan ileri yaştaki kişilerde, vücudun biyolojik yaşlanma süreci hücresel düzeyde daha yavaş ilerledi. Peki bu nasıl oldu?
Bilim insanları yaş ilerledikçe hücrelerin daha fazla hasar gördüğünü, vücutta iltihaplanmayı artıran bazı kimyasalların ortaya çıktığını ve onarım kapasitesinin azaldığını söylüyor. Bu süreç, kanser, bunama ve kalp hastalıkları gibi pek çok rahatsızlığın orta yaştan sonra daha sık görülmesinin nedenlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Bu yüzden son yıllarda “yalnızca daha uzun yaşamak değil, daha sağlıklı yaş almak” fikri bilim dünyasında daha fazla öne çıkmaya başladı.
Araştırmada yaklaşık 70 yaşındaki 1000’e yakın sağlıklı yetişkinin kan örnekleri incelendi. Katılımcıların biyolojik yaşı, DNA üzerinde yaşla bağlantılı değişimleri gösteren bazı işaretler üzerinden ölçüldü. Bu ölçümler çalışmanın başında, 1’inci yılın sonunda ve 2’nci yılın sonunda tekrarlandı. Sonuçlara göre multivitamin kullanan grupta, plasebo alanlara kıyasla yaşlanma hızının daha düşük olduğu görüldü.
BAKMADAN GEÇME!
BİYOLOJİK YAŞ NE DEMEK?
Takvim yaşı herkes için aynı şekilde ilerliyor. Ancak biyolojik yaş, vücudun gerçekte ne kadar yıprandığını göstermeye çalışıyor. Yani 70 yaşındaki 2 kişi aynı doğum yılına sahip olsa bile, birinin hücreleri ve dokuları diğerine göre daha yaşlı ya da daha genç görünebiliyor. Bu araştırmada da bilim insanları, biyolojik yaşlanmayı DNA’daki yaşla ilişkili değişimler üzerinden takip etti.
Çalışmanın dikkat çeken yanlarından biri, etkisinin özellikle biyolojik olarak zaten daha hızlı yaşlanan kişilerde daha belirgin görülmesi oldu. Başka bir deyişle, vücudu yaşıtlarına göre daha hızlı yaşlanan kişiler multivitaminden daha fazla fayda görmüş olabilir. Yine de araştırmacılar, burada görülen etkinin sınırlı olduğunu özellikle vurguluyor. Yani bu sonuç, multivitaminlerin yaşlanmayı durdurduğu ya da ömrü belirgin biçimde uzattığı anlamına gelmiyor.
BAKMADAN GEÇME!
Uzmanlara göre multivitaminler genellikle A, C, D, E ve B grubu vitaminleriyle birlikte çinko, magnezyum ve demir gibi mineralleri içeriyor. Bunlar özellikle beslenmesinde eksik kalan kişiler için destekleyici olabiliyor. Ancak iyi bir beslenme düzeninin yerini tamamen tutmuyor.
MUCİZE DEĞİL AMA DİKKAT ÇEKİCİ
Araştırmanın en önemli mesajı, multivitaminlerin yaşlanmayla ilişkili DNA işaretleri üzerinde mütevazı da olsa olumlu bir etki gösterebileceği yönünde. Ancak çalışmada ölçülen şey doğrudan yaşam süresi ya da hastalık riskindeki azalma değil. Yani “multivitamin içen daha uzun yaşar” ya da “kanser riski düşer” gibi kesin bir sonuç çıkarılmıyor.
BAKMADAN GEÇME!
Buna rağmen bilim insanları, kolay ulaşılabilir ve görece güvenli müdahalelerin sağlıklı yaş alma üzerindeki etkisini anlamaya çalışıyor. Özellikle yaşlı nüfusun arttığı bir dönemde, basit günlük alışkanlıkların bile uzun vadede fark yaratıp yaratmayacağı büyük ilgi görüyor. Araştırmayı yapan ekip de multivitaminlerin tek başına mucizevi bir çözüm olmadığını, ancak sağlıklı yaşlanma denkleminde küçük bir rol oynayabileceğini düşünüyor.
İleri yaştaki kişiler için bazı vitaminlerin ayrıca özel önemi bulunuyor. Özellikle D vitamini, kemik ve kas sağlığı açısından öne çıkıyor. Güneş görme süresi azalan, evden daha az çıkan ya da kırılgan yapıdaki yaşlı bireylerde bu destek daha fazla önem kazanabiliyor.
BAKMADAN GEÇME!
YAŞLANMA KARŞITI YARIŞ BÜYÜYOR
Multivitaminler, yaşlanmayı yavaşlatabileceği düşünülen tek yaklaşım değil. Son yıllarda “geroscience” adı verilen alanda, yaşa bağlı hastalıkları geciktirebilecek ilaçlar da araştırılıyor. Bu alandaki temel fikir, tek tek hastalıkları tedavi etmek yerine yaşlanma sürecinin kendisini yavaşlatmanın kalp hastalıklarından kansere kadar birçok sorunu aynı anda azaltabileceği yönünde.
Bu kapsamda üzerinde çalışılan hedeflerden biri de IL-11 adı verilen bir molekül. Bilim insanları bu molekülün yaş ilerledikçe vücutta daha fazla arttığını ve kronik iltihaplanmayı körükleyebildiğini düşünüyor. Kronik iltihaplanma da kalp, akciğer ve kaslar gibi birçok dokuda yıpranmaya yol açabiliyor. Hayvan deneylerinde IL-11’i baskılayan bazı yeni moleküllerin yaşam süresi ve yaşa bağlı hastalıklar üzerinde olumlu sonuçlar verdiği bildirildi.
BAKMADAN GEÇME!
Bunun dışında son dönemde diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 ilaçları da yaşlanmayla ilişkili hastalıklar açısından yakından izleniyor. Bu ilaçların yalnızca kilo vermeye değil, iltihabı azaltmaya ve kalp-damar riskini düşürmeye de katkı sağlayabileceği düşünülüyor. Bazı analizlerde Alzheimer riskine karşı da potansiyel etkiler tartışılıyor.
Tüm bu tablo, yaşlanma karşıtı araştırmaların giderek büyüdüğünü gösteriyor. Ancak şimdilik uzmanların en temkinli mesajı değişmiyor: Sağlıklı yaş almak için hâlâ en güçlü temel, dengeli beslenme, düzenli hareket, kaliteli uyku ve kronik hastalıkların iyi yönetilmesi. Multivitaminler ise bu büyük tablonun içinde ancak destekleyici ve sınırlı bir yere sahip olabilir.
Daily Mail'in "Daily multivitamin may slow the body's ageing clock, major study suggests" başlıklı haberinden derlenmiştir.