Tuvalette bu alışkanlığı sakın atlamayın: Doktordan kolon kanseri uyarısı
Güncelleme Tarihi:
Kolon kanseri genç yaşlarda giderek daha fazla gündeme gelirken, gastroenterolog Dr. Trisha Pasricha basit ama önemli bir alışkanlığa dikkat çekiyor: Tuvaletten sonra dışkıya bakmak. Uzmanlara göre bağırsak alışkanlıklarındaki yeni ve kalıcı değişiklikler, bazen erken dönemde fark edilmesi gereken ciddi sağlık sorunlarının işareti olabilir.
BASİT ALIŞKANLIK
Tuvaletten sonra sifonu çekip hiçbir şeye bakmadan çıkmak çoğu kişi için sıradan bir davranış. Ancak gastroenterolog Dr. Trisha Pasricha’ya göre bu alışkanlık, vücudun verdiği bazı önemli sinyallerin gözden kaçmasına neden olabilir.
Pasricha, özellikle kolon ve rektum kanserlerinin 50 yaş altı kişilerde daha fazla dikkat çekmeye başlamasıyla birlikte, bağırsak alışkanlıklarını takip etmenin önem kazandığını söylüyor. Ona göre dışkıya bakmak utanılacak bir şey değil; aksine sindirim sistemi hakkında fikir veren basit bir sağlık kontrolü.
ERKEN TEŞHİS ÖNEMLİ
Kolon kanserinde en büyük sorunlardan biri, hastalığın çoğu zaman ileri evreye kadar belirgin belirti vermemesi. Bu nedenle küçük değişikliklerin bile takip edilmesi erken farkındalık açısından önem taşıyor.
Pasricha’ya göre açıklanamayan ishal, kabızlık, tuvalete daha sık gitme ihtiyacı ya da aniden ortaya çıkan acil tuvalet hissi, özellikle birkaç haftadan uzun sürüyorsa ciddiye alınmalı. Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmez; ancak kişinin kendi normal düzeninden farklıysa bir doktora anlatılması gerekir.
NORMALİNİZİ BİLİN
Pasricha’ya göre ilk adım, kişinin kendi “normalini” bilmesi. Çünkü herkesin bağırsak düzeni ve dışkı görünümü aynı değildir. Kimi insan için her gün tuvalete çıkmak normal olabilirken, bir başkası için bu düzen farklı işleyebilir.
Dışkı sulu, yumuşak, parçalı ya da daha şekilli olabilir. Önemli olan tek bir görüntüyü herkes için “sağlıklı” kabul etmek değil, kişinin kendi düzeninde yeni bir değişiklik olup olmadığını fark etmesidir. Bunu anlamanın yolu da düzenli olarak bakmaktan geçiyor.
BAKMADAN GEÇME!
DEĞİŞİMİ TAKİP EDİN
Bağırsak düzeni; seyahat, stres, uyku, su tüketimi ve yenen yiyeceklere göre değişebilir. Bu nedenle ara sıra yaşanan farklılıklar tek başına panik nedeni olmak zorunda değildir.
Ancak Pasricha’ya göre birkaç haftadan uzun süren yeni bir değişiklik dikkate alınmalı. Örneğin kişi daha önce böyle olmadığı halde sık sık ishal oluyorsa, daha sık tuvalete gidiyorsa ya da kabızlık yeni bir sorun haline geldiyse bunu geçiştirmemeli. Bu tür değişiklikleri doktora anlatmak, erken değerlendirme için önemli olabilir.
İNCE DIŞKI UYARISI
Dışkıya bakmak kolon kanseri teşhisi koymaz. Kesin değerlendirme için kolonoskopi ya da doktorun uygun göreceği başka testler gerekir. Ancak bazı görsel değişiklikler tıbbi görüş almayı gerektirebilir.
Bunlardan biri, dışkının belirgin şekilde ince, şerit gibi ya da kalem inceliğinde olmasıdır. Pasricha’ya göre büyük bir tümör bazı durumlarda dışkının geçiş yolunu daraltabilir ve bu da dışkının daha ince çıkmasına neden olabilir. Bu durum sürekli hale gelirse doktora danışılmalıdır.
BAKMADAN GEÇME!
KANAMA CİDDİYE ALINMALI
Pasricha’nın özellikle vurguladığı en önemli uyarı işaretlerinden biri kanamadır. Tuvalet kâğıdında, klozet içinde ya da dışkıya karışmış şekilde görülen kan mutlaka dikkate alınmalıdır.
Kan parlak kırmızı olabileceği gibi siyah ve katranımsı bir görünümde de olabilir. Rektal kanama, genç yaşta görülen kolon kanseri vakalarında bildirilen yaygın belirtiler arasında yer alır. Elbette kanamanın nedeni hemoroid ya da iltihaplı bağırsak hastalığı gibi başka durumlar da olabilir; ancak ayrım için doktora başvurmak gerekir.
KARIN AĞRISINI HAFİFE ALMAYIN
Kolon kanserinin olası belirtileri yalnızca dışkı görünümüyle sınırlı değildir. Yeni başlayan, açıklanamayan ve özellikle alt karın bölgesinde hissedilen ağrılar da dikkate alınması gereken işaretler arasında yer alabilir.
Pasricha, bu ağrının her zaman çok şiddetli olmayabileceğini belirtiyor. Kişiyi acile götürecek kadar ağır olmayabilir; ancak rahatsız edici, yeni başlamış ve daha önce olmayan bir ağrıysa önemsenmelidir. Özellikle başka bağırsak değişiklikleriyle birlikte görülüyorsa doktora anlatılmalıdır.
BAKMADAN GEÇME!
KANSIZLIK BELİRTİSİ
Bir başka uyarı işareti de kansızlık ya da demir eksikliği olabilir. Bu durum kan testiyle anlaşılır ve en sık belirtilerinden biri yorgunluktur.
Pasricha’ya göre kişi eskisi kadar enerjik hissetmiyorsa, daha çabuk yoruluyorsa ya da normalden daha solgun görünüyorsa demir eksikliği ihtimali araştırılabilir. Özellikle genç kadınlarda düşük demir seviyesi bazen yoğun adet kanamasına bağlanarak geçiştirilebilir. Ancak altta başka bir neden olup olmadığını değerlendirmek önemlidir.
UTANMAK GECİKTİRİYOR
Pasricha’ya göre hastaların bir kısmı dışkı, kanama ya da tuvalet alışkanlıkları hakkında konuşmaktan utanıyor. Bu da doktora başvurmayı geciktirebiliyor.
Oysa sindirim sistemiyle ilgili küçük görünen belirtileri açıkça anlatmak erken teşhis açısından çok önemli olabilir. Doktorlar bu şikayetleri her gün duyar ve tıbbi olarak değerlendirir. Bu nedenle kanama, yeni dışkı değişikliği, açıklanamayan karın ağrısı ya da uzun süren ishal ve kabızlık gibi durumlarda utanmadan yardım istemek gerekir.
BAKMADAN GEÇME!
NE ZAMAN DOKTORA?
Pasricha’nın temel mesajı basit: Tuvaletten sonra dışkıya bakmak, kişinin kendi sindirim düzenini tanımasına yardımcı olur. Bu tek başına hastalık teşhisi koymaz; ancak yeni ve kalıcı değişiklikleri fark etmeyi kolaylaştırır.
Birkaç haftadan uzun süren bağırsak değişiklikleri, ince dışkı, kanama, yeni karın ağrısı, açıklanamayan yorgunluk ya da demir eksikliği gibi bulgular varsa doktora başvurmak gerekir. Çünkü kolon kanserinde hastalığı erken evrede yakalamak, tedavi şansını artıran en kritik noktalardan biridir.