Şimşek çakarken duş almayın, yıldırım çarpabilir
Güncelleme Tarihi:
İç mekanlarda yıldırım çarpma olasılığınız çok düşük bir ihtimalmiş gibi gelebilir ama bu ihtimal sıfır değildir, özellikle de duş alıyor veya bulaşık yıkıyorsanız.
ABD’de fırtına sezonu yaklaşırken, uzmanlar fırtına sırasında duş almamaya yönelik eski tavsiyelere kulak vermenin akıllıca olabileceğini söyledi.
Gerçekten de fırtına sırasında duş alırken elektrik çarpabileceği doğru mu? Bilim bu konuda ne diyor?
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin verilerine göre (CDC), genel olarak yıldırım çarpma olasılığı düşüktür. Bu ihtimal ABD'de milyonda 1'den daha azdır ama her yıl yüzlerce insana en sık yaz aylarında ve en yaygın olarak açık hava etkinlikleri sırasında yıldırım isabet ediyor. Bunların yaklaşık yüzde 90'ı hayatta kalıyor.
BAKMADAN GEÇME!
İç mekanlarda çarpılma olasılığı daha da düşüktür ancak suyla ilgili işler veya duş almak gibi kişisel bakım faaliyetleri sırasında çarpılma ihtimali var.
Washington Post’a konuşan Ulusal Yıldırım Güvenliği Konseyi'nden meteoroloji uzmanı Chris Vagasky, “Yıldırım kablolardan ya da tesisattan geçiyorsa, bu şoku yaşayabilirsiniz” dedi.
BAKMADAN GEÇME!
Yıldırım düştüğünde, elektrik akımı bir saniyeden daha kısa bir sürede her yöne doğru hareket eder. Uzmanlar, evler de dahil olmak üzere iyi inşa edilmiş binaların genellikle bir kafes görevi gördüğünü ve elektrik akımı elektrik kabloları veya su tesisatından geçip toprağa inerken bina sakinlerini koruduğunu, bu nedenle insanların fırtına sırasında bu yollarla temastan kaçınmaları gerektiğini söyledi.
Uzmanlar, elektrik akımının tesisatla, özellikle de metal borularla temas etmesi halinde hem borunun hem de içindeki suyun iletken görevi göreceğini, yıldırım düşmesi sırasında tesisata ya da suya dokunan herkes ölümcül olmayan bir elektrik çarpması ya da bazı durumlarda ölümcül bir elektrik çarpması yaşayabileceği konusunda vatandaşları uyarıyor.
BAKMADAN GEÇME!
Birçok evde kullanılan plastik borular riski azaltabilir, ancak Ulusal Hava Durumu Servisi şiddetli hava programı koordinatörü Keith Sherburn, “Su iyi bir elektrik iletkeni olmaya devam ediyor, bu da elektrik çarpması olasılığının hala var olduğu anlamına geliyor” dedi.
Yıldırımla ilgili yaralanmaların takibi zor olduğundan uzmanlar duş alırken kaç kişinin çarpıldığını bilmenin zor olduğunu söylüyor. Sherburn ise Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık yirmi yıldır belgelenen raporlarda yıldırımla ilgili ölümlerin hiçbirinin bu faaliyetlerle ilişkilendirilmediğini söyledi.
BAKMADAN GEÇME!
Yine de uzmanlar vatandaşları fırtınalı ve şimşek çakan havalarda sadece duş alırken değil, ellerini yıkarken, bulaşık yıkarken ve benzer şekilde ilgili diğer faaliyetlerden de kaçınmaları konusunda uyarıyor.
Sherburn, fırtınalı havalarda endişe verici olan şeyin yağmur değil gök gürültüsü ve şimşek çakması olduğunu söyledi ve ekledi: “Bu yüzden her zaman ‘Gök gürlediğinde içeri girin’ diyoruz, çünkü gök gürültüsünü duyabiliyorsanız, yıldırım çarpacak kadar yakınsınız demektir” dedi.
BAKMADAN GEÇME!
CDC, elektrik kablolarının fırtına sırasında benzer bir risk oluşturduğunu, çünkü bir eve düşen yıldırımın kablolardan geçerek cihaz, oyun kumandası, sabit telefon, masaüstü bilgisayar veya o sırada şarjda olan kablosuz cihazlar gibi fişe takılı olan herhangi bir cihaza ulaşabileceğini söyledi.
İç mekânlarda yıldırım çarpmasının etkilerini inceleyen bir araştırmaya göre, 2022 yılında Brezilya'da beş kişi yıldırım çarptığında elektrik prizlerine takılı olan akıllı telefonları kullanırken hayatını kaybetti.
BAKMADAN GEÇME!
Sherburn ayrıca, kablolu veya fişe takılı elektronik cihazların kullanımına bağlı ‘belgelenmemiş yaralanmalar olabileceğini’ de sözlerine ekledi.
Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü de yıldırımlardan korunma konusunda vatandaşlara bu konuda önemli uyarılarda bulunuyor. 'Yıldırımdan Korunma Yolları' kitapçığında bu konuda yer alan uyarılar şöyle:
* Yıldırım sıklıkla şiddetli yağış alanının dışında çarpar, herhangi bir yağıştan 20 km kadar uzakta da çarpabilir. Çoğu yıldırım ölümleri fırtınaların önünde ya da geçtiği sanılan fırtınalardan sonra oluşur.
* Su borusu sistemi, bir metal kapı ya da pencere çerçevesine temas etmişlerdir. Su boruları elektriği iletir. Bu yüzden şimşek çakarken duş almayın!
* Yakınınızda bir gök gürültülü fırtına olduğunda elektrik iletici yüzeylerle temastan kaçınılmalıdır.
* Elektrikli aletler ve tellerden uzak durun.