Kullanırken çok dikkatli olun! Bu iki vitamin takviyesinin yarardan çok zararı olabilir
Güncelleme Tarihi:
Vitamin ve takviye endüstrisi hızla büyüyor. Belirli eksiklikleri veya sağlık koşulları olan kişilere fayda sağlayan birçok önemli takviye olsa da araştırmalar ve uzmanlar bazı sentetik vitaminlerin karaciğer hasarı, saç dökülmesi, eklem ve kas ağrısı ve görme bozukluğu gibi zararlara neden olabileceği konusunda hemfikir. Özellikle bu iki vitaminin yarardan çok zararı olabilir.
Brigham and Women's Hastanesi'nde koruyucu tıp şefi olan JoAnn Manson, "Herkes kendisine harika bir sağlık kazandıracak sihirli hapı arıyor. Ancak besin takviyeleri genellikle bu değildir, çünkü faydaları genellikle risklerinden ağır basmaz” dedi.
Bu, bazı insanların belirli besinleri takviye etmeye ihtiyaç duymadığı anlamına gelmiyor; sadece çoğu insanın, genellikle ihtiyaç duyduklarını düşündükleri tüm vitaminleri takviye etmeye ihtiyaç duymadığı anlamına geliyor.
Harvard T. H. Chan Halk Sağlığı Okulu'nda epidemiyoloji ve beslenme profesörü olan Walter Willett, "Genellikle, özel bir neden olmadıkça vitamin takviyesi kullanılmasını önermiyorum” diye konuştu.
Bu tür tavsiyeler özellikle A ve E vitaminleri alırken önemli, çünkü bunlar kendine özgü riskler taşıyor ve vücutta diğer vitaminlerden farklı şekilde emiliyor.
BAKMADAN GEÇME!
Suda çözünen ve yağda çözünen vitaminler
Sıvıda çözünen vitaminler, suda çözünen vitaminler olarak biliniyor. Bunlara C vitamini ve sekiz B vitamininin tamamı dahildir. Kolayca çözündükleri ve vücutta hızla işlenip metabolize edildikleri için, ihtiyaç duyulan besinler hemen kullanılır ve daha sonra kullanılmak üzere depolanmıyor.
Beslenme uzmanı Alice Lichtenstein, "Suda çözünen vitaminlerin fazlası idrarla atılır” diye açıkladı ve ekledi:
“Öte yandan, yağda çözünen besinler (A, D, E ve K vitaminleri) gelecekte kullanılmak üzere karaciğerde ve vücuttaki yağ dokusunda depolanıyor. Bu mekanizma, kış aylarında daha az güneş ışığına maruz kalmanın telafisi için yaz aylarında D vitamini stoklamak gibi ihtiyaçlara yardımcı olurken, aynı zamanda bu vitaminlerin potansiyel olarak toksik seviyelere kadar birikebileceği anlamına da geliyor.”
BAKMADAN GEÇME!
Bu nedenle, Ulusal Bilim, Mühendislik ve Tıp Akademileri, belirli vitaminlerin olumsuz sağlık etkilerine yol açmadan güvenle tüketilebilecek maksimum miktarını göstermek için Tolerans Üst Alım Seviyesi (UL) güvenlik yönergelerini sağlıyor.
Diyetisyen Jen Messer, "Yağda çözünen vitaminler, suda çözünen vitaminlere kıyasla daha düşük UL'lere sahip olma eğilimindedir, bu da onları tüketirken dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor” dedi.
Öte yandan uzmanlar, yağda çözünen dört vitamin arasında özellikle A ve E vitaminlerinin dikkatli tüketilmesi gerektiğini söylüyor.
BAKMADAN GEÇME!
A vitaminiyle ilgili endişeler
A vitamini, görme, gelişim, üreme ve bağışıklık sağlığı için önemlidir. Dana karaciğeri, tatlı patates, ıspanak, havuç veya balkabağı gibi doğal gıda kaynakları yoluyla önerilen dozlarda (yetişkin erkekler için günlük 900 mikrogram ve yetişkin kadınlar için günlük 700 mikrogram) tüketildiğinde A vitamini güvenli ve hatta gerekli kabul ediliyor.
Ama her şeyde olduğu gibi, "doz, zehri belirler.”
Ne kadar A vitamini tüketilmeli?
A vitamini için maksimum günlük üst alım limiti 3.000 mikrogram olarak belirlenmişti. Ancak bu sınırın yiyecekler, takviyeler ve retinol içeren kremler veya losyonlar dahil tüm A vitamini kaynaklarının tüketimini veya emilimini içerdiğini unutmamak önemlidir. (Örneğin, tavada kızartılmış 85 gramlık bir dana ciğeri porsiyonunun 6.582 mikrogram A vitamini içerdiğini düşünün)
BAKMADAN GEÇME!
Bazı beslenme bilimcileri, gençlerin vitaminin fazlasından potansiyel olarak daha olumsuz etkilendiği için, bu üst sınırın azaltılması, çocuklar ve ergenler için daha iyi tanımlanması yönünde baskı yapıyor.
Dr. Yufang Lin, önerilerde herhangi bir değişiklik olmasa bile, mevcut UL'yi aşmanın herkes için tehlikeli olduğunu, çünkü "tek bir büyük dozunun toksisiteye katkıda bulunabileceğini" açıkladı.
Toksisite; eklem ağrısı, baş ağrısı, saç dökülmesi, kas ağrısı, görme kaybı, mide bulantısı ve aşırı durumlarda koma ve hatta ölüm gibi sorunlara neden olabiliyor.
A vitamini karaciğer hücrelerinde depolandığı için, burada birikmesi karaciğer hasarına yol açabiliyor. Aşırı alımın aynı zamanda doğum kusurlarıyla da bağlantısı bulunmuştur.
BAKMADAN GEÇME!
Messer, "A vitamini normal fetal gelişim için esastır, ancak çok fazla alınması hem anneye hem de gelişmekte olan fetüse zarar vererek göz, kalp, organ ve merkezi sinir sistemi doğum kusurları riskini artırabiliyor” dedi.
Manson, "Orta miktarlarda ve hamilelik dışında bile, A vitamini takviyeleri cilt tahrişi ve kemik kırığı riskinin artmasıyla ilişkilendirilmiştir” bilgisini verdi.
2023'te yayımlanan bir araştırma, A vitamini toksisitesinin akne ve sedef hastalığını tedavi etmek için kullanılan topikal A vitamininden (retinol) de kaynaklanabileceğini gösteriyor.
E vitamini üzerindeki endişeler
E vitamini, daha da tartışmalı bir yağda çözünen takviyedir.
Buğday tohumu yağı, avokado, balık, tohumlar ve badem, fındık, yer fıstığı gibi kuruyemişlerde doğal olarak bulunan E vitamini, hücreleri serbest radikallerin etkilerinden koruyan, cilt ve göz sağlığını iyileştiren güçlü bir antioksidandır.
BAKMADAN GEÇME!
Ancak Harvard T. H. Chan Halk Sağlığı Okulu Beslenme Departmanı, sentetik formunun güvenlik profilinin akademisyenler arasında bir endişe kaynağı olduğunu belirtiyor.
E vitamini takviyelerinin olumsuz sağlık etkilerine dair ara sıra çıkan raporlar nedeniyle, bilim insanları bu takviyelerin zararlı olup olmayacağını ve hatta ölüm riskini artırıp artırmayacağını tartışıyorlar.
BAKMADAN GEÇME!
E vitamini ile ilgili tartışma ve kafa karışıklığına yol açan noktalardan biri de bu besinin birden fazla formunun olması ve bunlardan bazılarının diğerlerinden daha fazla araştırılmış olmasıdır.
Lin, "E vitamininin doğal olarak sekiz kimyasal formu varken, E vitamini takviyelerinin çoğu sentetik alfa-tokoferoldür” dedi ve ekledi:
“Diğer E vitamini formlarından daha fazla risk taşıyor gibi görünen bu alfa-tokoferol formudur. Bu, sentetik bir takviye almaktansa E vitamini açısından zengin yiyecekler yemenin daha iyi olduğu argümanıdır.”
BAKMADAN GEÇME!
Beslenme uzmanı olan Kate Zeratsky de aynı fikirde, "E vitamininin farklı formlarının vücudumuzda nasıl davrandığını ve etkileşime girdiğini daha iyi anlamaya ihtiyaç olduğuna inanıyorum” dedi.
Ne kadar E vitamini tüketilmeli?
Ne kadar E vitamininin güvenle tüketilebileceği konusunda da bazı karışıklıklar var. E vitamininin günlük önerilen besin alım miktarı (RDA) hem yetişkin erkekler hem de yetişkin kadınlar için 15 miligramdır, ancak günlük üst alım limiti 1.000 miligramdır. Ulusal Sağlık Enstitüleri Takviye Edici Gıdalar Ofisi, bu üst limitlerin altında bile E vitamini takviyeleri almanın zarara neden olabileceğini belirtiyor.
BAKMADAN GEÇME!
Gerçekten de klinik araştırmalar, günlük sadece 268 miligram E vitamini almanın erkeklerde prostat kanseri riskini yüzde 17 artırabileceğini gösteriyor. Takviyelerde kullanılan formun akciğer kanseriyle de bağlantısı kurulmuştur.
Olumsuzlukların ortaya çıkması için toksik seviyelere ulaşmanız da gerekmiyor. E vitamini üzerine yapılan randomize deneyler, orta miktarlarda bile sorun yaşandığını ortaya koydu.
Diyetisyen Jessika Rose, daha yüksek dozda E vitamini takviyesinin kanın pıhtılaşmasını da bozabileceğini ve bunun kanamalara neden olabileceğini söyledi.
BAKMADAN GEÇME!
E vitamininin ilaçlar, kanser tedavileriyle ve hatta diğer takviyelerle olumsuz etkileşime girebileceği konusunda da endişeler var. Örneğin, C vitamini, selenyum ve beta-karoten gibi antioksidanları E vitamini ile almanın, vücudumuzun ihtiyaç duyduğu ‘iyi’ kolesterol olarak kabul edilen HDL kolesterolü potansiyel olarak körelttiği gösterilmiştir.
Messer, "Vitamin takviyelerinin herkes için faydalı olduğu yaygın bir yanılgıdır. Belirli durumlarda belirli bireyler için faydalı olabilirler, ancak evrensel olarak gerekli değillerdir. Pahalılar ve tamamen risksiz de değiller” dedi.