“Jet lag” tarih mi oluyor? Bu yeni ilaç her şeyi değiştirebilir…
Güncelleme Tarihi:
Uçakla uzun bir yolculuğa çıkmadan önce en rahat kıyafetler giyilir, uçakta lazım olabilecek her şey sırt çantasına atılır, bir de yol boyu uyumamız sağlayacak ne varsa yapılır. Çünkü indikten sonra jet lag bütün seyahatinizi etkileyebilecek bir sersemliğe neden olabilir. Bu konuda güzel bir haberimiz var: Bilim insanları jet lag’i geçirecek bir ilaç bulmuş olabilir.
Uzun seyahatlerden sonra tüm gece yatakta uzanıp tavana bakmak ya da tam tersi bir dost sohbetinde masada uyuyakalmak, hatta kelimeleri seçemeyip potlar kırmak tarihe karışıyor. Japonya Kanazawa Üniversitesi’nden bilim insanları, biyolojik saatimizi “ileriye sıfırlayan” bir ilaç geliştirdi.
BAKMADAN GEÇME!
Mic-628 olarak adlandırılan bileşik, Per1 ismi verilen saat genini uyarak çalışıyor. Söz konusu gen, vücudumuzdaki gece-gündüz döngüsünü düzenleyen sirkadyen ritmin korunmasında kilit role sahip. Mic-628’in ağızdan alınan bir dozu da fareler üzerinde yapılan deneylerde, biyolojik saatin yeniden ayarlanma süresini yedi günden 4 güne düşürdü.
Bulgulara göre, ilacın bileşenleri vardiyalı çalışma ve jet lag gibi durumların idare edilmesinde bir “akıllı ilaç” prototipi olabilir. Uzmanlara göre de ilaç, ışık terapisi ya da melatonin almak gibi biyolojik saatin ayarlanmasında kullanılan mevcut tekniklerden daha etkili olabilir.
BAKMADAN GEÇME!
JET LAG DOĞU’YA GİDİNCE KÖTÜLEŞİYOR
Bu gelişme, jet lag’in Doğu’ya doğru gidildiğinde kötüleştiğini ve 60’lı yaşlardaki kişilere göre gençlerde daha ağır hissedildiğini gösteren çalışmanın ardından geldi.
Söz konusu araştırmanın sonuçları, uyku süresinin hızla normale döndüğünü gösterirken, saat dilimleri arasında seyahat edildiğinde uyku zamanlamasının yeniden düzenlenmesinin “önemli ölçüde uzun” sürebileceğini ortaya koydu.
Araştırmanın arkasındaki ekip, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) isimli dergide yayınlanan makalelerinde, insanların sirkadyen saatinin ileriye alınmasındaki zorluklardan dolayı Batı’dan Doğu’ya doğru yapılan seyahatlerin daha yıpratıcı olduğunu yazdı. Çalışmada, “Burada, farelerin davranışsal ritimlerinde ani faz ilerlemesini mümkün kılan spresifik bir Per1 tetikleyicisini ortaya koyuyoruz” ifadesine yer verildi.
BAKMADAN GEÇME!
Araştırmacılar ayrıca, ileri düzey hayvan ve insan testleriyle tedavilerinin güvenliğini ve etkinliğini daha ayrıntılı biçimde araştırmayı planladıklarına işaret etti.
KAHVALTI KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR
Öte yandan, 2023’te yayınlanan başka bir çalışmada ise, kahvaltı yapmanın ve akşam yemeğini atlamanın jet lag ile mücadelede kritik öneme sahip olduğuna dikkat çekilmişti.
ABD’deki Northwestern Üniversitesi’nden bilim insanları, uzun bir uçak yolculuğunun ardından biyolojik saati sıfırlamanın en iyi yolunu analiz eden bir matematiksel model geliştirdi.
BAKMADAN GEÇME!
Çalışmada, ABD’den 6 saat ilerideki Birleşik Krallık’a giden birinin seyahatinin ilk üç gününde sağlam bir kahvaltı yapıp, akşam yemeğini atlamayı denemesi gerektiğinin altı çizildi. Bu sayede jet lag’in normalden üç gün hızlı iyileşebileceği kaydedildi.
Araştırmanın baş yazarı Rosemary Braun, konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları söyledi:
“Biyolojik saati ışık yöntemleri yerine yemekle sıfırlama meselesiyle ilgileniyorduk. Çünkü kahvaltınızı değiştirmek, alarmınız tarafından sarsılarak uyanmanızdan daha kolay.
Bu çalışma, jet lag'i hafifletmeye yardımcı olabilecek ipuçları için daha fazla kanıt sunuyor, ancak insanlar üzerinde yapılan çalışmalardan daha fazla kanıt elde etmeden kimseye tavsiye etmiyoruz.”
Kaynak: Daily Mail