Fıtık nedir, neden olur? Fıtık belirtileri ve dikkat edilmesi gerekenler
Güncelleme Tarihi:
Fıtık, sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biri. Fıtık tek başına kullanıldığında daha çok bel fıtığı akla gelse de boyun fıtığı da toplumda sıklıkla rastlanan durumlardandır. Peki fıtık nedir, neden olur? Fıtık belirtileri ve dikkat edilmesi gerekenler...
Fıtık, Latince hastalık karşılığı “Herni”, organın yerinde durmasını sağlayan doku ya da kasların doğal boşluğunda dışa doğru kayması, yerinden çıkması ve akabinde şişlik oluşturmasıdır. Yani bölgedeki içeriğin zayıf bir noktadan dışarı çıkması ya da şişlik oluşturmasıdır.
Fıtık tek başına kullanıldığında bel fıtığı akla gelse de kasık fıtığı ve boyun fıtığı da toplumda sıklıkla rastlanan durumlardandır. Bunlarla kalmamakta ve birçok fıtık çeşidi görülmektedir. Bunlardan bazıları şunlardır: Kasık fıtığı, karın fıtığı, göbek fıtığı, ameliyat kesesi (cerrahi skar), bel fıtığı, boyun fıtığı. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Özkan Yükselmiş, konuyla ilgili detaylı bilgiler verdi.
BAKMADAN GEÇME!
Fıtık küçük yaştaki çocuktan yaşlı insanlara kadar her yaş grubunda, sosyal grupta görülebilir. Tüm fıtıkların en sık görüleni kasık fıtığıdır. Erkeklerde en sık görülen kasık fıtığı olmasına karşın kadınlarda ise en sık karın fıtığı görülür. Kasık fıtığı, bebeklerde ve çocuklarda görülen en yaygın cerrahi hastalıklardan biridir.
Fıtık neden olur?
Ameliyat sonucu oluşan fıtık haricinde, çoğu vakada fıtığın kesin organik veya çevresel bir nedeni yoktur. Fıtık riski yaşla birlikte artar ve erkeklerde daha sık görülür. Fıtık doğuştan gelişebilir ya da konjenital anamoli olarak karın duvarı güçsüzlüğü olabilir.
Fakat sonradan meydana gelen fıtıklarda karın duvarındaki baskıyı arttıran bazı eylemler ve hastalıklar fıtık oluşma riskini arttırıyor. Bunlar arasında dikkat çekenler şunlardır: Uzun süre kabızlık şikâyeti yüzünden tuvalette çok ıkınma, sürekli öksürüğe neden olan alerji, reflü, kronik akciğer hastalıkları, KOAH, sigara, büyümüş prostat, idrar yaparken zorlanma, ağır fiziksel aktiviteler yapmak, uzun süre ayakta kalmak, zayıf beslenmek, karında anormal sıvı (asit), obezite.
Gebelik, kadınlarda karın fıtığının oluşmasına neden olabilecek büyük bir durumdur. Bazı araştırmalara göre kadınlarda karın fıtığının (göbek fıtığı da denilir) en sık görülmesine neden olan majör faktörlerden biri olduğu düşünülmektedir.
BAKMADAN GEÇME!
Fıtık belirtileri nelerdir?
Fıtığın olduğunu anlamak kişi için çok önemlidir. Çünkü bundan şüphelenmeyip riskli davranışları devam ettirmek çok ciddi sonuçlara sebebiyet verebilir. Bu belirtiler fıtığın oluştuğu lokalizasyona göre farklılık gösterir.
Karın bölgesinde olmuşsa ağrılı veya ağrısız şişlik olabilir.
Boyun ve bel fıtıklarında ağrı, ayakta dururken rahatsızlık, fıtığın sinirlere baskı yapması halinde kaslarımızda güçsüzlük bazı bölgelerimizde hissizlik ve uyuşukluk eşlik eder.
Ağrılı şişliği olan bazı hastalarda ise ağrının azalmasına karşın şişliğin büyüyüp prognozu yani gidişatı kötüleştiği görülmüştür.
Tedavisi
Pek çok fıtık asemptomatiktir. Herhangi bir semptom göstermeyen bu hastalara izlem, egzersizler ve ilaç tedavisi önerilebilir ama semptom gösteren ve gittikçe kötüleşen fıtık hastalarına cerrahi tedavi önerilir. Herni gerilemişse fıtığın kendiliğinden geçtiği sanısı yanlıştır. Delikten dışarı çıkan dokular ya da organ geri yerine düşmüş olabilir ve sonradan bir daha kendini gösterip yine gerileyip bu periyodu hayatı boyunca tekrarlayabilir. Tabii ki tedavi fıtık türden türe göre değişmektedir ama genel anlamda cerrahi olarak açık ameliyat veya laparoskopik ameliyat yapılır.
BAKMADAN GEÇME!
Fıtığa karşı dikkat edilmesi gerekenler
Özellikle ağır bir eşya kaldırmak gibi hareketlerden kaçınılmalıdır.
Hızlı bir şekilde kilo almak kadar kilo vermek de risklidir, düzenli beslenmek çok önemli.
Uzun süreli olarak aynı pozisyonda kalınmamalı.
Çok fazla ayakta durulmamalı.