Aşırı sıcaklar kapıda! Bu durumu hafife almayın, ilk müdahale çok kritik
Güncelleme Tarihi:
Türkiye, ağustosun ilk günlerinde etkili olması beklenen eyyam-ı bahur sıcaklarıyla birlikte özellikle Güneydoğu Anadolu'da 40 derecenin üzerindeki sıcaklıklar ve İstanbul'da yüksek nemin yol açacağı bunaltıcı hava koşullarıyla karşı karşıya kalacak. Uzmanlar, özellikle kronik hastalığı olanlar, yaşlılar ve çocuklar için riskin artacağı uyarısında bulunuyor. Peki nasıl önlemler alınabilir?
;İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, AA muhabirine yaptığı açıklamada, halk arasında "eyyam-ı bahur" olarak adlandırılan dönemin meteorolojide belirli tarihlere sahip resmi bir meteorolojik olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Toros, bazı takvimlerde bu tarihlerin 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında ise 1-8 Ağustos olarak kayda geçtiğini, eyyam-ı bahurun en sıcak günler demek olduğunu kaydetti.
Bu dönemin her yıl aynı tarihlerde veya aynı şiddette yaşanmasının beklenemeyeceğini anlatan Toros, atmosferik tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde Türkiye'nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösterdiğini ifade etti.
;Sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasını karıştırmayın
Yaz aylarında etkisini artıran yüksek sıcaklıklar ve yoğun güneş maruziyeti, özellikle risk grubundaki bireyler için ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Muazzez Caymaz, toplumda sıkça birbirine karıştırılan sıcak bitkinliği ile güneş çarpmasının farklarını anlatarak güneş çarpmasının hayati risk taşıyan acil bir tablo olduğuna dikkat çekti.
Sıcak bitkinliği vücudun 'biraz yoruldum, dinlenmeye ihtiyacım var' deme şeklidir. Bu tabloda kişi yoğun terleme, halsizlik ve yorgunluk yaşasa da bilinci açık olur.
BAKMADAN GEÇME!
;Buna karşın güneş çarpması çok daha ağır bir tablodur. Vücut ısısının 40 derecenin üzerine çıkması, cildin sıcak ve kuru hale gelmesi, terlemenin durması, kafa karışıklığı, konuşma bozukluğu veya bayılma gibi belirtiler vücudun soğutma sisteminin çöktüğünü gösterir. Bu noktada zaman kaybetmeden acil tıbbi yardım alınmalıdır.
;İlk müdahale buzlu sudan kaçının
Güneş çarpmasında ilk müdahale hayati önem taşıyor. Kişinin öncelikle güneşten uzaklaştırılarak serin ve gölge bir ortama alınması gerekiyor. Üzerindeki sıkı kıyafetlerin gevşetilmesi öneriliyor. En etkili yöntem, kişinin üzerine serin su püskürtmek ve vantilatör ya da yelpaze yardımıyla buharlaşmayı sağlamaktır.
BAKMADAN GEÇME!
;Ancak kişiyi buzlu suya sokmak en büyük hata olur. Ani soğuk, damarların büzülmesine neden olarak vücudun iç ısısını düşürmeyi zorlaştırabilir. Ayrıca bilinci tam açık olmayan kişilere ağızdan su vermek de soluk borusuna kaçma riski nedeniyle tehlikelidir.
;Kronik hastalar yaz sıcaklarında daha dikkatli olmalı
Tansiyon, diyabet ve kalp hastaları sıcak havalarda daha yüksek risk altında bulunuyor. Sıcaklık vücudun sıvı ve elektrolit dengesini kısa sürede bozabiliyor. Bazı tansiyon ve kalp ilaçları susuzluğa verilen fizyolojik yanıtı değiştirebiliyor, diyabet hastalarında ise sıcaklık kan şekeri dengesini olumsuz etkileyebiliyor.
BAKMADAN GEÇME!
;Bu kişiler susama hissini geç algılayabilir veya terleme mekanizmalarında sorun yaşayabilir. Kendilerini iyi hissetseler de vücutları alarm vermeye başlamış olabilir. Bu nedenle özellikle saat 11.00 ile 16.00 arasında güneş altında bulunmamaları büyük önem taşır.
;'İyileştim' diyerek hemen eski rutine dönmeyin
Güneş çarpmasının etkileri olayın atlatılmasıyla sona ermiyor. Vücudun ısı düzenleme mekanizması bu süreçte ciddi şekilde zorlanıyor. Güneş çarpması sonrasında vücut birkaç gün boyunca sıcaklığa karşı daha hassas hale gelir.
BAKMADAN GEÇME!
;Bir gün sonra kendinizi iyi hissetseniz bile yeniden uzun süre güneşte kalmanız aynı tablonun daha ağır yaşanmasına neden olabilir. En az iki-üç gün dinlenmek, serin ortamlarda bulunmak ve sıvı dengesini kademeli olarak yerine koymak gerekir.
;Aşırı sıcaklarda sadece su tüketimi yetmez
Yüksek sıcaklıklarda yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi önemli mineraller de kaybediliyor. Sağlıklı hidrasyon yalnızca su tüketmekten ibaret değildir. Aşırı terleme sonrasında sadece su tüketmek kandaki sodyum seviyesinin aşırı düşmesine neden olabiliyor.
BAKMADAN GEÇME!
;Yaz aylarında suyun yanında maden suyu veya ayran gibi elektrolit desteği sağlayan içecekler tercih edilebilir. Buna karşılık şekerli ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır.
;Belirtileri ciddiye alın
Güneş çarpması büyük ölçüde önlenebilir bir durumdur. Yaz aylarında halsizlik, baş dönmesi, yoğun bitkinlik veya bilinç bulanıklığı gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerekiyor.
BAKMADAN GEÇME!
;Güneş çarpması bir hastalık değil önlenebilecek bir kazadır. Vücudunuz size durmanız gerektiğini söylüyorsa bunu ertelemeyin. Şikâyetleriniz hızla artıyorsa veya bilinç değişikliği gelişiyorsa mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.