Zarar Ziyan ve Tazminatlar

Hasan Yalçın (E. Hesap Uzmanı)
27.11.2001 - 09:57 | Son Güncelleme:

Gelir Vergisi Kanunu'nun 40. ncı maddesinin 3'ncü bendinde "işle ilgili olmak şartiyle, mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar"ın ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan aynı Kanunu'nun 41'nci maddesinin 5 numaralı bendinde teşebbüs sahibinin suçlarından doğan tazminatların safi kazancın tespitinde gider olarak indirilemeyeceği hükme bağlanmış, aynı bendin parantez içi düzenlemesinde ise akitlerde ceza şartı olarak derpiş edilen tazminatların cezai mahiyette tazminat sayılmayacağı belirtilmiştir.

Söz konusu kanun maddelerinden de anlaşılacağı üzere zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak indirilmesi belirli şartlar altında mümkündür. Söz konusu şartları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.

Zarar, ziyan ve tazminatın işle ilgili olması
Vergi uygulaması açısından zarar, ziyan ve tazminatların gider olarak dikkate alınabilmesi için işle ilgili olması, zarar, ziyan ve tazminata konu olan hususun ticari kazancın elde edilmesi veya idame ettirilmesi ile illiyet bağı bulunması gerekmektedir.

Ödemenin mukavelename, ilam veya kanun emrine dayanması
Söz konusu ödemelerin gider yazılabilmesi için bunların mukavelenameye, ilama veya kanun emrine dayanması gerekmektedir. Danıştay 4. Dairesi 11.12.1985 tarihinde vermiş olduğu kararda "ödemenin dayanağının mukavelename olması halinde yazılı olmasının zorunlu olduğunu" belirtmiştir.

Sözlü olarak yapılmış bir anlaşma hükmüne dayanan zarar, ziyan veya tazminat ödemesinin gider olarak dikkate alınması mümkün değildir. Sözlü olarak yapılan anlaşmalar muvazaaya açık olacaktır.

Kanun maddesinde ve konuya ilişkin yargı kararlarında yazılı yapılacak sözleşmenin noterden tasdikli olmasına ilişkin herhangi bir belirleme yoktur. Ancak mükelleflerin özellikle önemli boyutlarda cezai şartlar içeren sözleşmeleri notere tasdik ettirmeleri veya noter huzurunda yapmalarında fayda vardır.

Zarar, ziyan veya tazminat ödemesinin teşebbüs sahibinin kusurundan kaynaklanmaması
Zarar, ziyan veya tazminat ödemesinin teşebbüs sahibinin kusurundan kaynaklanması halinde sözkonusu ödemeler gider olarak dikkate alınamaz. Maliye Bakanlığı tarafından verilen birçok özelgede sözkonusu durum teyid edilmiştir. Nitekim 15.08.1991 tarihli özelgede "ceza mahkemesince verilen kararda, kusurlu görülerek tazminat ödemeye mahkum edilen mükellefler, şahsi kusurlarının olması nedeniyle ödedikleri tazminatı gider olarak kaydedemezler" şeklinde idari görüş bildirilmiştir.

Dikkat edileceği üzere söz konusu koşulların amacı işle ilgili gerçek tazminatları belirlemeye muvazaalı tazminatların gider yazılmasını önlemeye yöneliktir.
Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı