Zam mı dediniz?

Ekonomik kriz temmuz ayında yapılması beklenen altı aylık zam oranlarını da etkiledi. Ortalama zam oranı yüzde 20-25 arasında olacak. İlaç sektörü ortalama yüzde 28 ile zam şampiyonu. Finans’ta ise sıfır zamdan söz ediliyor. Son yılların yıldızı bilişim hız kesti. Sektörün zam ortalaması yüzde 10. Zamlar enflasyonu yakalayamıyor.

Ayşe AYDIN
07.07.2001 - 15:37 | Son Güncelleme :

Türkiye 2001´e ekonomik krizle girdi. ´Hafif şiddette´ başlayan belirtiler 19 Şubat´ta patlamaya dönüştü. Binlerce kişi işsiz kaldı, işyerleri kapandı, devalüasyonla beraber enflasyon, işsizlikle beraber durgunluk yaşanmaya başlandı.
Yılın ilk beş ayında işsiz kalanların sayısı 600 bini aştı. Resmi rakam 600 bini gösterse de süreli ve süresiz ücretsiz izin kullandırılan binlerce kişi var.


Ekonomide yaşanabilecek her ´felaketin´ üst üste gelmesi her kişiyi, sektörü ve şirketi ´yeni bir dengeye´ doğru taşıdı. Türkiye yılın ikinci yarısına yaralarını sarmaya çalışarak giriyor. Şirketlerin neredeyse dörtte üçü bu ay sonunda ´zam yapmış olacak´ ya da ´olmayacak´.

Sektör ve şirket temsilcilerine ulaşarak yaptığımız araştırmada genel zam oranının yüzde 20-25 arasında olduğunu gördük. Bazı firmalar son altı aylık tüketici enflasyonu olan yüzde 32.3´e göre zam yapacağını belirtiyor. Ancak bu ´herkesin zam yapacağı´ anlamına gelmiyor.


Bankacılık ve finans sektöründe ´sıfır zam´ söz konusu. Maaş artışı yapacak birkaç kuruluşta zam oranı yüzde 10´u bulmuyor. Sürekli büyüyen ´gözde sektör´ bilgi teknolojilerinde de aynı durum söz konusu. Sektörde ortalama zam oranı yüzde 10 civarında. Hatta ´sıfır zam yapacağını´ açıklayan pek çok şirket var.


Philips Türk bilişim sektöründe ortalama orana göre yüksek zam yapan şirketlerden. İnsan Kaynakları Müdürü Timuçin Selcan´a göre, nisan ayı enflasyon oranları ve TL´nin değer kaybetmesi gelirlerin erimesine neden oldu. Bu durum firmaların temmuz zammı yapmasını kaçınılmaz kılıyor. Şirketyüzde 20´si temmuz, 10´u ise ekim ayında olmak üzere iki ayrı dönemde zam yapacak.

Otomotiv ve tekstil sektöründe belirsiz ve ümitsiz bir bekleyiş söz konusu. Temmuz zamlarının gözde sektörleri ilaç, turizm, kimya ve eğitim.

PWC´YE GÖRE DURUM

PricewaterhouseCoopers (PwC) ilaç, üretim ve teknoloji firmalarından oluşan 45 firma arasında ücret araştırması yaptı. Araştırma sonuçlarına göre bu firmalarda uygulanacak altı aylık zam oranı ortalaması yüzde 28. Araştırma kapsamında yer alan firmaların yüzde 21´inde ücret artışı yapılmayacak.


Zam oranlarının en yüksek olduğu sektör ilaç. Fako İlaç İnsan Kaynakları Müdürü Saim Özten ilaç sektöründeki zammın tüketici enflasyon oranına en yakın oranda ayarlanarak yüzde 27 ile yüzde 30 oranları arasında bir değer alacağını belirtiyor.

Nicholson International Genel Müdürü Tanyer Sönmezer, en çok zammı ilaç şirketlerinin vereceğini söylüyor: Krizin uluslararası firmaların zam oranlarını büyük ölçüde etkilemeyeceğini düşünüyorum. Yerel firmalar daha çok iç pazara mahkumlar. Bu nedenle kriz onları daha fazla etkiledi. ``


HİZMETTE ÖNCELİK

PwC İnsan Kaynakları Danışmanlığı Yöneticisi Murat Demiroğlu zam oranları konusunda genel bir kanı oluşturmanın zor olduğunu belirtiyor.


Holdinglere bakıldığında ortak bir zam rakamının olmadığı görülüyor. POAŞ İnsan Kaynakları Müdürü Levent Şimşek altı aylık ücret zamları konusunda var olan karamsar havanın gerçekleri yansıtmadığını düşünüyor. Şimşek, holdinglerin yapacakları zam oranlarının yüzde 20 ile 35 arasında olacağını belirtiyor.

Kibar Holding İnsan Kaynakları Müdürü Kaya Turhanoğlu her sektörden insan kaynakları yöneticileriyle birebir görüştüğünü belirterek zam oranlarını şöyle değerlendiriyor: ``Şimdiye kadar yaklaşık 30 yöneticiyle görüştüm. Edindiğim izlenimlere göre bu yıl zam oranları firmaya ya da sektöre göre farklılaşıyor. Krizin zam oranlarına en önemli etkisi bu farklılıklar. Çünkü diğer yıllarda şirketlerin ücret artışı oranları arasındaki farklar 7-8´i geçmezdi. Bu yıl bazı şirketler yüzde 32 zam yapacağını belirtiyor ancak zam oranının yüzde beş civarında olacağını belirten şirketler de var. Kibar Holding olarak mavi yakalı çalışanlarımıza, yaptığımız sözleşme gereğince, tüketici fiyatları enflasyonu oranında Eylül ve Mayıs aylarında zam yapıyoruz. Temmuz ayında ise beyaz yakalılar olarak ifade ettiğimiz memurlarımız zam alacaklar. Onların zam oranları yüzde 15 ile 20 arasında olacak.``


ÖNLEM PAKETİ


Ekonomik krizin patlak vermesi birçok firmayı önlem paketi hazırlamaya itti. Hazırlanan önlem paketleri firmaya ve sektöre göre değişiyor.
İşten çıkarma yapmayan ve istikrarlı insan kaynakları politikalarıyla krizi atlatma yoluna giden firmalar önlem paketini hazırlarken çalışanların fikirlerine başvuruyor. Bu uygulama, ´güven duygusu´ kazandırıyor, motivasyon bozukluğunun önüne geçiyor, verimi artıyor.

KRİZ UYGULAMALARI (Yüzde)


* Mavi yakalı eleman çıkarılması ..............................................14




* Beyaz yakalı eleman çıkarılması..............................................26




* Yıllık izinlerin kullandırılması....................................................16




* Ücret artışlarının dondurulması/indirilmesi...............................21




* Ücretlerde kısıntı yapılması......................................................5




* Primlerin dondurulması...........................................................19




* Prim miktarının indirilmesi.........................................................5




* Yan ödemelerde tasarruf ........................................................42

- Ulaştırma harcamalarında tasarruf ...........................................56

- Fazla mesailerin sınırlandırılması/kaldırılması.............................50
- Cep telefonu ödemelerinin sınırlandırılması...............................45




- Personel kredilerinin kaldırılması..............................................34




* Operasyonel giderlerde kısıntı.................................................66




* Eğitim harcamalarında kısıntı....................................................50




* Dış kaynak kullanımın azaltılması..............................................43




* Benzer işleri yapan birimlerin birleştirilmesi...............................16




* Ücretlerde döviz kurunun dondurulması....................................30

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün