Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Yunan vetosu utanç verici

    Nur BATUR
    30.10.1997 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Avrupa Birliği'nin Türkiye para musluklarının başında bir Yunanlı var.

    48 yaşında, heyecanlı, dinamik, hem de Türkiye'ye kör milliyetçilik gözlükleriyle bakmayan, Ege'de bir düş olan barışı, ekonomik işbirliğinden gören ‘‘idealist’’ bir Yunanlı: Panayotis Yenimatas. Avrupa Kalkınma Bankası Başkan Yardımcısı'yla 9-14 Kasım'da Türkiye'ye yapacağı ilk ziyaret öncesinde konuştuk...

    Şimdiye kadar sessiz kalan Yenimatas ilk kez Hürriyet'e konuşuyor... Türkiye'nin Avrupa Birliği dışında kalamayacağını, çünkü AB için büyük bir menfaat alanı oluşturduğunu söylüyor. Son derece açık sözlü... Gümrük Birliği çerçevesinde Türkiye'ye yapılacak mali yardımların akışını engelleyen Yunan vetosunu ‘‘Hem Türkiye hem de Yunanistan açısından utanç verici’’ olarak yorumluyor. Gümrük Birliği'nin iki ülkeyi ortak çıkarlarla birbirine bağladığına işaret ediyor. ‘‘Siyasi sorunları bir kenara bırakalım. Gümrük Birliği'ne ağırlık verelim’’ diyor.

    Yenimatas'ın her an patlamaya hazır bir barut fıçısını andıran Ege'yi bir barış denizine çevirmek için bir reçetesi var: ‘‘Ekonomik işbirliği.’’ Ege'nin iki yakasındaki bütün siyasilere, işadamlarına ve iki halka çağrı yapıyor: ‘‘Ekonomik işbirliğini başlatalım. Halk da buna destek vermeli... İki ülke arasındaki ekonomik işbirliği Avusturalya'ya kadar geniş bir alanı etkileyecek.’’

    12 Aralık'ta yapılacak Lüksemburg zirvesi Türkiye'nin Avrupa Birliği'yle ilişkilerinin kaderini belirleyecek. Türkiye'ye yeşil ışık yakılabilir mi?

    - Doğrusu mevcut durum çok kısa süre içinde gözden geçirilebilir mi bilemiyorum. Yine de Türk ekonomosinin AB ekonomisine yakınlaşması yönünde süratli bir hazırlık yapıldığını söyleyebilirim.

    AB komisyonunun hazırladığı agenda 2000 raporu Türkiye'de büyük hayal kırıklığı yarattı. Bu rapor sizce ekonomik mi yoksa daha çok siyasi temele mi dayanıyor?

    - Tabii ki, AB'nin genişleme sürecinde siyasi unsur önemli bir rol oynuyor. Fakat şunu unutmamak lazım. Siyasi açıdan Türkiye, AB üyeliğine aday olarak kabul edilmiştir. Ve Türkiye'nin Avrupa'yla bütünleşmesini Yunanistan destekliyor.

    Türkiye'nin yeni Avrupa haritası dışında tutulmasının büyük bir siyasi hata olacağını düşünenler var... Bu görüşe katılır mısınız?

    - NATO'nun güneydoğu kanadı AB açısından geniş bir ekonomik çıkar alanıdır. Ekonomik açıdan böylesine hayati olan bir bölgenin uzun süre AB dışında kalabileceğini düşünemiyorum.

    EGE'DE BARIŞ EKONOMİDE

    Türk Yunan ilişkilerinin geleceğine nasıl bakıyorsunuz?

    - Bakın yeni dünya düzeninde kilitli faktör ekonomi oldu... Bence Türkiye ile Yunanistan'ın ortak ekonomik çıkarları iki halkın çok yakın işbirliği yapmalarını gerektiriyor. Böylece bölgeye de etkisi olumlu olacak bir atmosfer yaratılacaktır. Bu perspektif, AB açısından da son derece önemlidir. Türkiye ile Yunanistan'ın ekonomik alanda yapacağı işbirliği Ortadoğu'dan Avusturalya'ya kadar olan bölgeyi etkileyecektir.

    Şu anda ekonomik çıkarları bir kenara bırakıp siyasi sorunlar içinde boğuluyoruz. Bu kadar siyasi sorun varken nasıl ekonomik birliği yapacağız?

    - Ekonomik işbirliğinin gelişmesi siyasi yaklaşımları da etkileyecektir.

    Yani işadamlarının hükümetler üzerinde baskı yapması gerektiğini düşünüyorsunuz?

    - Bence sorun baskı yapmak değil... Önemli olan ekonomik gelişmelerle mevcut durumda radikal değişiklikler yaratabilmek. Ekonomik işbirliği gerçeği, siyasilerin ve hükümetlerin görüşlerini değiştirecek ve yaşanan ortamda radikal değişime yol açacak, iki halk arasında da psikolojik bir yakınlaşma sağlayacaktır. Bu yeni yakınlaşmada kuşkusuz işadamları kilit rol oynayacak. Fakat Türk ve Yunan halkları da böyle bir politikayı uygulayıp katı siyasi görüşleri kırmak için hükümetlere destek vermelidir.

    Bir Yunanlı olarak Avrupa Kalkınma Bankası'nda kilit bir pozisyonda bulunuyorsunuz. Hedefiniz ne?

    - Türkiye'ye yapılacak yardım üzerindeki veto kalktığı anda mali programı işletme görevim var. Ama pozisyonum bana Türk Yunan ekonomilerine ve bölgeye makro açıdan bakıp, hükümetleri ve işadamlarını ekonomik ilişkileri geliştirecek projeleri destekleme ve teşvik etme imkanını da veriyor. Türk ve Yunanlı işadamlarına yardımcı olabilirim.

    Hangi projelerden söz ediyorsunuz?

    - Özellikle enerji, ulaşım, denizcilik ve turizm alanında olabilir. Türk ve Yunanlı işadamlarının birlikte çalışabileceği çok iyi projeler var. Örneğin Fanatia otoyolunu Türk ve Yunanlı işadamları İstanbul'a kadar uzatabilir. Bu proje için Türk ve Yunanlı işadamlarına işbirliği çağrısı yapıyorum.

    ÇIKMAZ SOKAK MI?

    Şu anda Türkiye GB'den kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen Yunan vetosu yüzünden AB'ye giremiyor. Yunan vetosunun yakında kalkmasını bekliyor musunuz?

    - Bence bu veto hem Türkiye hem de Yunanistan açısından utanç verici. Gümrük Birliği hem Türkiye hem de Yunanistan'ın çıkarınadır. Eğer Türkiye, Yunanistan'ın da olumlu yanıt verebileceği bir adım atarsa bu çok yararlı olacaktır. Ama her halukarda, Gümrük Birliği, iki ülkeye uzun vadeli ve derin bir işbirliği çerçevesi hazırlamıştır. Bence iki ülke de Gümrük Birliği'ne yatırım yapmalıdır. Gümrük Birliği, iki ülkeyi sadece ortak çıkarlarla AB'ye değil birbirine de bağlıyor.

    Ama Yunanistan vetosunu kaldırmak için Türkiye'nin Kardak sorununu Lahey Adalet Divanı'na götürmesinde ısrar ediyor. Bir çıkmaz sokakta değil miyiz?

    - Bence ne olursa olsun, Gümrük Birliği'ne ağırlık vermeliyiz... Gümrük Birliği Türk Yunan ilişkilerinde anahtar olacaktır. Mali yardıma uygulanan vetoya gelince... Bunun iki ülke açısından da utanç verici olduğunu zaten söyledim. Mali yardımın askıya alınmasının nedenleri bütün taraflarca yeniden değerlendirilmelidir. Barış içinde yaşama ve işbirliği yapma yollarını bulmak zorundayız. Sizi temin ederim ki, AB yakın gelecekte Türkiye'nin ihtiyaçlarını karşılamak istemektedir.

    Siz sağın güçlü partisi yeni demokrasinin kurucularındansınız. PASOK'un yeni başbakanı Simitis'in Türkiye politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

    - Bence, Simitis, ortamı olumlu yönde etkileyebilecek en uygun siyasi lider. Türk Hükümeti, Türk işadamları ve Türk halkının Simitis'e yardımcı olmalıdır.

    YENİMATAS KİMDİR?

    Sağın gelecekteki lideri mi?

    Avrupa'nın para musluklarının başındaki genç ve dinamik Yunanlı Panayotis Yenimatas, Yunanistan'da özellikle son iki yıldır Türkiye'ye yönelik esmeye başlayan yeni rüzgarın en güçlü temsilcilerinden biri...

    Ege'nin Batı yakasından yeni yeni esmeye başlayan bu rüzgar bildiğimiz katı ‘‘Türk düşmanlığı’’ çizgisinden ayrılıyor. bu yeni rüzgarın temsilcileri, Türkiye'yle ilişkilere ‘‘akılcı’’ yaklaşmayı ve ekonomik ve ticari ilişkilere ağırlık verip, kurulacak ortak menfaat zeminine dayanıp siyasi sorunları çözme hedefini güdüyor.

    Bu görüşün en güçlü temsilcilerinin başında Yunan Başbakanı Kostas Simitis geliyor.

    Ancak ne yazık ki, Yunanistan'da yıllardır ekilen düşmanlık tohumları o kadar derinlerde kök salmış ki, devlet mekanizmalarının içlerine işlemiş olan Türkiye aleyhtarlığını kırmak çok zor. Türkiye'yle iş yapmak isteyen Yunanlı işadamları sadece psikolojik baskıyla karşılaşmıyorlar, aynı zamanda bürokratik engellerle de uğraşmak zorunda kalıyorlar. O bakımdan bir siyasinin ya da bir işadamının Türkiye'yle ekonomik ilişkileri geliştirmek için sesini yükseltmesi bile cesaret istiyor.

    Yunanistan'da hala geçerli olan bu gerçeği dikkate alırsak, Avrupa Kalkınma Bankası'nın Yunanlı Başkan Yardımcısı Yenimatas'ın Türkiye ziyareti öncesinde yaptığı bu cesur çıkış daha da önem kazanıyor.

    Atina Hukuk Fakültesi mezunu Yenimatas, 1930'lardan bu yana Yunan siyasi sahnesinde rol oynayan bir aileden geliyor.

    Babasını ‘‘Sol duyguları olan sağ eğilimli partinin milletvekili ve bakanıydı’’ diye anlatıyor. Kendisi de 1974'te askeri cuntanın devrilmesinden sonra sağın en güçlü partisi Yeni Demokrasi'yi kuranlar arasında yer almış. Hatta 1980-1981 yıllarında Başbakan Rallis'e siyasi danışmanlık yapmış. Ama Mitsotakis'in başbakanlık koltuğuna oturmasıyla birlikte yeni demokrasiyle yolları öylesine ayrılmış ki Yenimatas köprüleri atıp kurucusu olduğu partiden istifa etmiş.

    Ancak siyaset defterini kapatmamış... Avrupa Birliği'nin para musluklarının başındaki görevi 2000 yılında bitiyor. Daha sonraki hedefi ise siyasete dönmek.

    Belki de üç yıl sonra Simitis'e karşı Yunan sağının lideri olarak... Çünkü, siyaset kulislerinde Yenimatas'a üç yıl sonraki sağın lideri gözüyle bakılıyor.

    Etiketler: son dakika
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı