Yüksek faiz yüksek ateş gibidir

Hürriyet Haber
03.02.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

FAİZ kelimesi farklı kişilere farklı şeyler ifade edebilir. Ama, iktisatta genel kabul görmüş yaklaşıma göre, faiz, ilerideki bir tarihte söz konusu olacak parasal meblağı bugüne indirgeyen bir fiyattır. O halde, faizin bir fiyat işlevi vardır, bir de zaman boyutu vardır. Faiz ne kadar yüksekse, ilerideki bir tarihte söz konusu olacak meblağın bugüne indirgenmiş değeri o kadar düşüktür. Faizlerin yüksekliği paranın zaman içinde daha değersiz olacağı beklentisinin varlığına işaret eder. İşte, bu aşamada faizler konusunda kafalar karışmaya başlar.SORUN-SONUÇBir ülkede parayı basan Merkez Bankası bastığı paranın değerinin istikrarlı olmasına çalışır. Bastığı paranın zaman içinde daha değersiz olmasını istemez. Bu açıdan bakıldığında, merkez bankaları faizlerin yüksek olmasından rahatsız olurlar. Çünkü, piyasalarda bastığı paraların değerinin zaman içinde daha değersiz olacağı beklentisi vardır.Halbuki, gözlemler, hep merkez bankalarının faizlerle oynadıkları yönündedir. Örneğin, Amerikan Merkez Bankası (FED) son dönemlerde faizleri artırıp durmaktadırlar. Madem ki merkez bankaları faizlerin artmasını istemezler, o halde neden faizleri artırırlar?Bu aşamada konu daha da karmaşık bir hale gelmektedir. Faizlerin yükseliyor olması gelecekteki parasal meblağın bugünkü değerini düşürdüğü gibi, bugünkü para talebini de olumsuz etkiler. Yani, gelecekte eline geçecek paranın bugünkü değerinin düştüğünü gören ekonomik birimler bugünden ellerinde daha az para tutmaya başlarlar.Para talebinin düşmesi bu aşamada fiyat istikrarını tehdit etmeye başlar. Yani, ekonomik birimler paradan kaçarken mal ve hizmet fiyatları da artmaya başlar. Çünkü, elde para tutmak yerine mal tutmak servetin değerini daha iyi koruyan bir strateji olmaya başlar.Merkez bankaları bu olguyla mücadele etmek için faizleri artırırlar. Ekonomik birimlerin bastıkları paradan kaçmamaları için merkez bankaları faizleri artırırlar. Gelecekteki parasal meblağın bugünkü değeri düştüğü halde, fiyat istikrarı bozulmasın diye bugünkü para talebini canlı tutmaya çalıştıklarından faizleri artırırlar. Yarınki paranın bugünkü değerini düşürürken, bugünkü paranın yarınki değerini artırırlar.Faizler insan vücudunun ısısı gibidir. Ateşlendiğinizde vücudunuzda bir sorun var demektir. Vücut ateşinin yükselmesi vücudun kendisini korumasının bir yoludur. Faizlerin de artması fiyat istikrarını korumak için gündeme gelebilir. Ama, asıl olan ateşi çıkaran etkenlerin ortadan kaldırılmasıdır. Nasıl ki, vücut ateşinin yükselmesi bir sorunun sonucuysa, faizlerin de yükselmesi bir sorunun sonucudur. Sonuç, sorunla karıştırıldığında, çıkmaz sokaklara sapılır. Bu anlamda, merkez bankalarının ekonomide ateşi çıkaran sorunla mücadelesi sınırlıdır.MALİ DİSİPLİNFaizlerin düzeyi aslında maliye politikalarının barometresidir. Bütçe açıklarını artıracak maliye politikaları faizlerin yükselmesine, disiplinli maliye politikaları ise faizlerin düşmesinin nedenlerindendir. Faizlerin düşmesi bu anlamda sıkı maliye politikalarının ekonomik birimlerce ödüllendirilmesidir.Türkiye bu süreci son dört yıldır çok yoğun bir biçimde yaşadı, hala da yaşıyor. Daha disiplinli maliye politikalarının bir ödülü olarak faizler düştü. Ama, reel faizler hala istenen düzeylere gelmedi. O halde, ekonomik birimlerin maliye politikalarındaki disiplin konusunda bazı kaygıları var.Devam edeceğim.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün