« Hürriyet.com.tr
MENÜ

Yeraltı işçileri çöle yol döşüyor

Bir karınca kolonisi iki yıl içinde yeraltından çıkardığı taşlarla bir metrekarelik alanı, bir santimetre kalınlığında taş örtüsüyle kaplayabiliyor.

Hürriyet Haber
SON GÜNCELLEME
Yeryüzünün biçimini değiştiren sel baskınları ve depremlerle karşılaştırıldığında karıncaların sözü bile edilmez. Oysa yeni araştırmalar, karınca kolonilerinin taşları yüzeye taşıyarak çölde yol işçiliği yapabildiklerini gösteriyor. Çöl yolları, kalın bir toprak tabakası üzerindeki taş parçalarından oluşuyor. Rüzgarın sürüklediği toprakların önce kayalar etrafında toplandığı, daha sonra toprağın donması ve çözülmesiyle taşların ve çakılların yukarı doğru itildiği ve zamanla gittikçe kalınlaşan kum tabakasının üzerini kapladığı sanılıyordu.

Oregon’daki Portland Eyalet Üniversitesi’nden yerbilimci Katherine Leonard, karıncaların bu gelişime katkılarını inceledi. Oregon’un güneydoğusunda, hasat karıncalarının (Pogonomyrmex owyheei) koloniler halinde yaşadığı Summer Lake çölünde araştırma yapan Leonard, koni biçimindeki karınca tepelerinde, çöl yollarındaki taşlarla aynı büyüklük ve biçimde çakıllar buldu.

Çalışkanlığın derecesi

Karıncaların çöl yollarına ne ölçüde katkıda bulunduğunu anlamak için Leonard önce karınca tepelerinden birini bozdu. Yuvanın girişindeki tepeden aldığı çakılları boyayarak başka yerlere koydu ve daha sonra nereye taşınacaklarını izledi. 16 ay içinde oluşturulan yeni tepede bu çakılların yalnızca %25 kadarının kullanıldığını gördü. Karıncalar, kendilerine yuva açarken toprağın altından yeni taşlar çıkarıyordu.

Leonard, tek bir karınca kolonisinin iki yılda çıkardığı taşlarla bir metrekarelik bir alanın, bir santimetre kalınlığında taş örtüsüyle kaplanabileceğini düşünüyor. Rüzgar ve yağmurun aynı işi yapması ise binlerce yıl alıyor. 14 Aralık 2001’de Amerikan Jeofizikçiler Birliği’nin bir toplantısına sunduğu raporda Leonard, kum tepelerinin varolduğu 8000 yıl içinde, Summer Lake’deki çöl yollarının büyük bir bölümünü karıncaların döşemiş olabileceğini ileri sürdü. Çeşitli küçük hayvanlar, rüzgar ve öteki doğal güçler de taşları dağıtarak düzgün bir tabaka oluşmasını sağlıyordu.

Santa Cruz’da California Üniversitesi’nden Robert Anderson, Leonard’ın kuramını, çöl yollarının oluşmasına ilişkin daha önceki kuramlarla hiçbir ilgisi olmayan harika bir görüş olarak niteledi ve ABD’nin batı eyaletlerindeki yeryüzü biçimlerinin genellikle hayvanların eseri olduğunu söyledi: ‘Bir uçaktan Great Basin’e baktığınızda, toprak yüzeyinin suçiçeği çıkardığını sanırsınız. Bu görüntüyü yaratan, karınca tepeleridir.’

Bunları da Beğenebilirsiniz
İlişkili Haberler