Dünya Haberleri

DÜNYA

    Yeni krizimiz başlıyor

    Hürriyet Haber
    07.12.2000 - 00:00 | Son Güncelleme: 07.12.2000 - 00:01

    Türkiye, Nice Zirvesi'ne bugün Avrupa Konferansı çerçevesinde resmen katılıyor. AB ile Katılım Ortaklığı Belgesi krizinin aşılmasından sonra şimdi de Avrupa Acil Müdahale Gücü krizinin patlak vermesi bekleniyor. Türkiye Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği'nin (AGSK) karar mekanizmasına alınmaması kararına karşı sertleşiyor.

    Türkiye, bugün Avrupa Birliği tarihindeki en önemli toplantılardan biri olan Nice Zirvesi'ne Avrupa Konferansı çerçevesinde resmen katılıyor. Avrupa Konferansı platformu AB üyeleriyle aday ülkelerin katılımıyla oluşuyor.

    Katılım Ortaklığı Belgesi'nin Türkiye'nin istekleri doğrultusunda çözümlenmesinin ardından Ankara ile Brüksel arasında yeni bir kriz yaratabilecek Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği (AGSK) konusu, bugün ikili görüşmelerin ağırlıklı konusunu oluşturacak.

    Ankara, ortak üye olmasına rağmen Batı Avrupa Birliği (BAB) içinde, olası bir harekatın tüm aşamalarında kararları etkileyebilecek bir statü kazanmıştı. Ancak AB'nin AGSK'yı oluşturması ve karar mekanizmasından da AB üyesi olmayan ülkeleri çıkarması yeni bir kriz ortamı yarattı.

    Türkiye'ye göre bu yaklaşım, NATO'nun 24 Nisan 1999 Washington zirvesinde teyit edilen ittifakın yeni Stratejik Oluşum Belgesi'nde yer alan tutuma aykırı. Bu belgede, Türkiye ve diğer AB üyesi olmayan NATO üyelerinin konumları, AB öncülüğündeki kriz yönetim operasyonlarında BAB'daki düzenlemeler çerçevesinde şekillenecekti. Ayrıca, AB'nin, NATO'nun imkan ve yeteneklerinden yararlanma taleplerinin, her talebin tek başına değerlendirilerek İttifak üyelerinin tümünün karara katılmasıyla kabul edilebileceği öngörülmüştü.

    Türk bayrağı AB'de

    AB zirvesinin yapılacağı Nice'teki Acropolis Kongre Merkezi Türkiye açısından önemli bir gelişmeye sahne oldu. AB tarihinde ilk kez aday ülkelerin bayrakları üye ülkelerle birlikte zirve merkezinin önünde göndere çekildi. Böylece AB'de üye ve aday ülkelerin bayrakları bir arada yeraldı.

    Ecevit zirvede

    BAŞBAKAN Bülent Ecevit, AB zirvesine katılmak üzere dün Nice'e giderken yaptığı açıklamada AB ile ilişkilerin şu aşamada iyi olduğunu, zirvede genişleme bakımından olumlu ve teşvik edici sonuçlara varılmasını beklediklerini bildirdi. Eşi ve DSP Genel Başkan Yardımcısı Rahşan Ecevit ve Dışişleri Bakanı İsmail Cem olduğu halde ATA uçağıyla Nice'e giden Ecevit zirveye dönem Başkanı Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın daveti üzerine gittiğini belirterek şunları söyledi:

    ‘Avrupa Konferansı’nda, AB bünyesinde tasarlanan kurumsal reformlardaki son gelişmeler hakkında aday ülkelere bilgi verilecek.''

    Nice'de zor tango

    AVRUPA Birliği Dönem Başkanı olarak Nice Zirvesi'ne ev sahipliği yapan Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın AB bünyesinde oluşan düğümleri çözmesi gerekiyor. İşte anlaşmazlıklar şöyle:

    Süper devlet

    The Times Gazetesi'nin ele geçirdiği bir belgeye göre, İtalya ve Almanya, entegrasyonu hızlandırıp birliği süper devlete dönüştürmek istiyorlar. Almanya'nın genişleme hevesi, Avrupa ile entegrasyon karşıtlarının baskısı altındaki Başbakan Tony Blair'i iyice köşeye sıkıştırıyor. Zirvenin önemli düğümlerinden biri Türkiye ile 13 aday ülkenin topluluğa nasıl entegre edileceği.

    Avrupa Komisyonu

    AB üyesi küçük ülkeler, yürütme organı Avrupa Komisyonu'nda temsilci üye sayısının aday ülkeler de dikkate alınarak 28'e çıkarılmasını isterken, nüfus açısından kalabalık ülkeler bunun 20 ile sınırlandırılmasını ve üye ülkelerin rotasyona tabi tutulmasını talep ediyorlar. Komisyonda halen Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya ve İspanya'nın 2'şer komisyon üyesi var. İngiltere dışındaki ülkeler ikinci komisyon üyesi hakkından vazgeçebileceğini söylüyor. İngilizler ise karşı çıkıyor.

    Oy ağırlığı sorunu

    Avrupa Birliği'nde kararların yaklaşık % 20'sinde üyeler veto hakkını kullanabiliyor. Geri kalan kararlar ise çoğunluk oyuyla alınıyor. ‘Nitelikli çoğunluk oyunda’ ülkelerin oy hakkı, nüfus yoğunluğuna göre belirlenmiş durumda. AB'nin karar mekanizması olan Bakanlar Konseyi'nde Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya'nın 10'ar oyları var. Genişleme öncesinde oy ağırlığının yeniden belirlenmesi gerekiyor. Çünkü küçük ülkeler, birlik olabilir, Almanya ya da Fransa'nın istemediği bir kararı çıkartabilirler. Şimdi 83 milyon nüfusla AB'nin en kalabalık ülkesi olan Almanya, oy aranının artırılması için bastırıyor. Fransa ise Almanya ile arasının açılmasından korkuyor.

    Türkiye neden rahatsız

    AVRUPA Güvenlik ve Savunma Kimliği Türkiye'yi şu nedenlerle rahatsız ediyor.

    AGSK'nin kurulmasıyla Batı Avrupa Birliği (BAB) lağvediliyor. Bu durumda Türkiye, BAB'ta sahip olduğu kazanımlarını kaybedecek.

    AB'nin 11 üyesi aynı zamanda NATO'ya da üye. Türkiye ise AB üyesi olmadığı için yeni askeri kimlikte yer almıyor.

    Oysa Türkiye sıcak kriz noktalarına en yakın ülke. NATO uzmanlarına göre, sıcak kriz noktalarının % 80'i Türkiye'yi çevreleyen coğrafi kuşakta bulunuyor.

    AB'nin, anılan coğrafi kuşakta girişeceği bir askeri müdahalede, Türkiye'nin hava sahasından, limanlarından, topraklarından ve savunma altyapısından yararlanmak için Ankara'dan talepte bulunması kuvvetli bir olasılık.

    Böyle bir müdahale Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkileyebilir. Bütün bunlarda Türkiye'nin onayının olması ve karar mekanizmasında yer alması Ankara için yaşamsal önem taşıyor.

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı