"Osman Müftüoğlu" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Osman Müftüoğlu" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Osman Müftüoğlu

Demir hapları şişmanlatır mı?

Demir hapları ne şişmanlatır ne de zayıflatır. Bilinenin aksine iştah açmaz, kilo yapmaz.

Demir yetmezliği ve sonucunda oluşan kansızlık özellikle kadınları ilgilendiren yaygın ve önemli bir sağlık sorunu.
Bu nedenle demir içeren haplarla tedavi söz konusu olduğunda kilo alma kaygısı, konuya zaten duyarlı olan kadınları daha çok etkiliyor.
Oysa demir hapları ne şişmanlatır ne de zayıflatır. Bilinenin aksine iştah açmaz, kilo yapmaz.
Tedavi öncesinde ağır demir yetmezliği nedeniyle iştahtan kesilmiş, hastalanmış, kilo vermiş kişiler, ilaç tedavisi sonrası sağlıkları yerine geldikten sonra eski kilosuna dönebilir. Yani sadece kaybedilen geri alınmış olur.
Demir eksikliği, halsizlik, bitkinlik, yorgunluk, hızlı ve düzensiz kalp atımları, nefes darlığı, saçlarda matlaşma, kırılma ve dökülme, tırnaklarda çukurlaşma, soyulma, solgunluk, el ve ayak üşümesi gibi sorunlara yol açar.
Aşırı eksiklik yüzünden depresyon benzeri yakınmalarla psikiyatrik tedavi görenler bile olabilir.
Bu nedenle mutlaka tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunudur.

Balık tüketirken nelere dikkat edelim?

◊ Balığın omega-3 üretmesi için bol bol yosun veya omega-3 zengini bir başka deniz canlısını yemesi gerekir. Bu nedenle çiftlik balıklarındaki omega-3, eksiği yerine koymada yeterli olmaz. Temiz ve doğal ortamda büyümüş ve yaşamış doğal deniz ürünleri yiyerek gelişmiş yağlı balıkları tercih edin.
◊ Balık ne kadar soğuk bir suda (deniz, ırmak, göl) büyümüş ise onu soğuktan koruyan antifiriz maddesi omega-3 yağlarından o kadar çok üretir. Soğuk sularda yaşamış yağlı balıklara öncelik verin.
◊ Balığı una bulayıp kızartırsanız içindeki omega-3 azalır, o balık yemeği zararlı bir omega-6 ve trans yağ bombası haline gelir. Izgara veya buharda pişen balıkları tercih edin.
◊ Konserve balıkların (ton balığı) da balık ihtiyacınızı karşılamada işe yaradığını unutmayın. Özellikle “atıştırmalık” veya “ara öğün” tercihlerinizde protein ihtiyacınız için konserve balık olasılığını değerlendirin.

Cilt güzelliği için E vitamini mi, C vitamini mi?

İkisi de kullanılmalı ama öncelik C vitamininde. C vitamini kolajen üretimini çok tahrik eden bir ürün. İyi bir antioksidan. Cildin kırışmasını da önlüyor.
E vitamini de yine cildi tahribatlara karşı koruyor ve o da önemli bir antioksidan.
Burada sihirli sözcük “askorpil palmitat”. Kullandığınız cilt ürününün bu maddeyi içerip içermediğine mutlaka bakın.
E vitaminli ürünleri ağızdan, C vitaminli ürünleri ciltten almayı tercih edin.

5 soruda bellek sınavı

Yoğun zihinsel faaliyet belleği bozar mı?

Zihinsel etkinliklerinizi ne kadar yoğunlaştırırsanız yoğunlaştırın, beyniniz bundan olumsuz yönde etkilenmez, tersine hoşlanır. Daha çok ve sık okuyup yeni şeyler öğrenen, bellek deposuna sık, farklı ve yeni bilgi ekleyenlerde bunama ihtimali azalır.

Depresyon bunama yapar mı?

Bunama sürecine giren birinde hafif ya da orta derecedeki bir depresyon bile süreci hızlandırabilir. Ayrıca endişe ve korku halinin belleği etkileyebileceği bilgisi de doğrudur. Ama burada da bir sebep olmaktan ziyade tetikleyici olduğunu düşünebiliriz.

Stresin bellek bozan bir etkisi var mı?

İş, eş kaybı, göçler, kazalar, savaşlar, boşanmalar ve benzeri streslerin bellek kaybını tetikleyebileceği biliniyor ama burada stres bunamanın nedeni değil, “çoktan başlamış bir bunama sürecini fark edilir hale getiren” bir tetikçi gibi düşünülüyor. Ama etken olarak da kortizolün artışı gösteriliyor.

Genetik bir eğilim olabilir mi?

Bellek kaybında genetik faktörlerin de etkisi var ama Alzheimer vakalarının sadece küçük bir bölümünde kalıtımsallık söz konusu. Bunlar da “çok erken yaşlarda” başlayan vakalar. Apolipoprotein E geninin belirli bir türüne sahip olanlarda Alzheimer riski daha yüksek. Bu gen bellek açısından önemli. Bu gende beynin görevlerini hakkıyla yapabilmesi için önemli olan bir proteinin üretimini sağlayan mühim
bilgiler var.

Yalnızlık belleği nasıl etkiler?

“İşleyen demir ışıldar” deyimi biraz da beyin için söylenmiş gibidir ve bunun tam tersi de doğrudur: “İşlemeyen beyin paslanır!” Etrafıyla ilgisini kesen, sosyal bağlarını azaltan, öğrenme faaliyetlerini kısıtlayan, dünyada olup bitenlere ilgisiz ve kayıtsız kalan, beynini yeni ve farklı görüşlere, bilgilere açmayan kişilerde bellek problemleri birdenbire hızlanabilir.

X