"Dr.Başak Demiriz" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Dr.Başak Demiriz" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Dr.Başak Demiriz

Ekran kullanımı uykusuzluk ve depresyon

Yaz aylarında çoğumuzun uyku düzeni bir miktar değişiyor. Geç yatıyor, geç kalkıyoruz. Biz yetişkinlerle beraber çocuklarımızın, gençlerimizin de uyku düzeninde değişiklikler oluyor. Maalesef bu değişimin olumsuz etkileri en çok çocuklar ve gençler üzerinde görülüyor.

Akşam saatlerinde sürekli bilgisayar kullanan, telefonuyla meşgul olan veya televizyon seyreden kişilerin uyumakta zorluk çektiği artık net olarak biliniyor.
Tokyo Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, beyindeki uyku merkezinin, bilgisayar veya televizyondan gelen ışığı “gündüz daha bitmedi” diye algıladığını, bu yüzden uyku sinyalleri göndermediğini göstermiş.
Son 5 yıl içinde, çocukların uyku problemlerinde görülen yüzde 26’lık artış, bilgisayar kullanımının artışına bağlanıyor. İşin kötüsü, gece 10-11’den sonra uyuyan çocukların biyolojik saatleri bozuluyor ve yetişkin olduklarında da uyku problemleri ve sürekli bir uyku yoksunluğu yaşıyorlar.
Amerika’da yapılan yeni bir araştırmaya göre de zamanlarının büyük bölümünü ekran başında geçiren gençlerde uykuya dalamama ve/veya az uyku problemi ortaya çıkıyor.
Bu tip uyku problemleri depresyon riskini artırıyor.
Ortalama yaşları 15 olan 2865 ergenin katıldığı bir araştırmada da gençlere uyku düzenleri ve duygu durumları ile ilgili sorular sorulmuş. Sorular uyku düzenlerini, uyku alışkanlıklarını, uykusuzluğun en önemli iki özelliği olan uykuya dalmakta güçlük ve aralıksız uyuyabilmeyi, ayrıca depresif şikayetleri içermiş.
Bununla beraber, günlük olarak ekran başında geçirilen (sosyal medya, internet, film, dizi, oyun vs.) süre sorulmuş.
Tüm bilgiler toplandığında, ekran karşısında geçirilen süre, uykusuzluk ve depresif şikayetler arasında bir bağlantı olduğu ortaya çıkmış.
Ek olarak, ekran başında harcanan zaman arttıkça uyku süresinin azaldığı, uykusuzluk ve depresif şikayetlerin arttığı bulunmuş.

AZ UYKU, DERS NOTLARINI DÜŞÜRÜYOR

Uykusuzluğun birçok zararından söz edilirken, düzenli uykunun da faydaları saymakla bitmez, özellikle çocuklar ve gençler için...
Her şeyden önce, uyku beynin gıdası ve çocukların zeka kapasitelerini artırıyor.
Birçok araştırma, daha fazla uyuyan çocukların IQ’sunun daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Diğer yandan, az uyku okul performansına zarar veriyor. Araştırmalar yüksek notların erken yatmak ve yeterli uyumak ile arasında bir bağlantı olduğunu ortaya koyuyor.
Yeteri kadar uyuyan çocuklar duygularını ve davranışlarını daha kolay kontrol edebiliyor, arkadaşlarıyla, öğretmenleriyle daha az çatışma yaşıyor.
Bu ve benzeri araştırmalar bize gösteriyor ki anne-babalar çocuklarını ve gençleri ekran karşısında geçirecekleri zaman konusunda uyarmalı, eğitmeli ve gerekiyorsa müdahale etmeli.

OKULLAR AÇILMADAN ÖNCE BUNLARI YAPIN

Eğer çocuklarınızın uyku düzenini kontrol etmek ve onlara yardım etmek istiyorsanız, aşağıdaki tavsiyeleri okullar başlamadan önce uygulamaya başlayabilirsiniz.
1- Her gün aynı saatte yatmalı; böylece bedenin uyuma vaktine alışmış olur.
2- Sabahları aynı saatte kalkmalı ve öğleye kadar uyumaya alışmamalı.
3- Düzenli egzersiz yapmalı. Ama yatmadan hemen önce değil, en az 3 saat önce sporu bırakmalı.
4- Saat 4’ten sonra kafein içeren içecekler içmemeli.
5- Yatmadan hemen önce şiddet, korku, aksiyon içerikli filmler seyretmemeli, kitaplar okumamalı.
6- Işık, beynimize “uyanma vakti geldi” sinyallerini yollar ve uykuya dalmayı güçleştirir.
Bilgisayar, televizyon ve telefon gece karanlığında parlak ışık yaydığından, uyumadan en az 1 saat önce bu tip elektronik aletleri kapatmalı.
7- Uyuyabilmek için ortamın uygun olması sağlanmalı; oda karanlık, serin, sessiz olursa uykuya dalmak kolaylaşır.
8- Sınavlara çalışma, ödevler, projeleri son dakikaya bırakılmamalı. Son dakikaya bırakıldığında hem stres daha fazla olur hem de çalışma gecenin ilerleyen saatlerine sarkar.
9- Yatmaya yakın şekerli yiyecekler tüketmemeli.
10- Uyumayan arkadaşların etkisinde kalmamalı.

X