"Ayşe Arman" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Ayşe Arman" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Ayşe Arman

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Ve karşımda, o sıra dışı kemoterapi merkezinin kurucusu ve her şeyi Prof. Dr. Mustafa Özdoğan.

Dünyanın en alçak gönüllü insanı.
Çok sevecen, çok samimi.
Yaptıklarının çok güzel şeyler olduğu söylendiğinde utanan nadir kişilerden!Prof. Dr. Mustafa Özdoğan’la kanser üzerine



















Hastalarının ona nasıl sevgiyle baktığını da gözlerimle gördüm.
Bu merkezin kuruluşun ilginç bir öyküsü var.
Akdeniz Üniversitesi’ndeki hocası Mustafa Samur -o da bir onkolog- lösemi oluyor.
Burada hastaneler bakımda olduğunda, kemik ilik nakli için Amerika’ya gitmek zorunda kalıyorlar.
Mustafa Samur’ın yanında öğrencisi Mustafa Özdoğan var.
250 bin dolar nakil ameliyatı ücretini yatırmışlar, orada bir ek kemoterapi tedavisi için bir 50 bin lira daha isteniyor, “Siz o 250’den alın, biz 50 daha bulup getireceğiz!” diyorlar. Cevap: “Hayır olmaz o nakil parası!”
Birden Amerika’nın paraya dayalı farklı bir yüzünü görüyorlar.
Para bulunuyor, kemoterapi de nakil ameliyatı da yapılıyor, Türkiye’ye dönüyorlar, hoca 4 yıl daha yaşıyor.
Sonra vefat ediyor.
Öğrencisi Profesör, Mustafa Özdoğan, şu an insanlığın ağır bastığı bir merkezi hayata geçirmiş durumda…

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Neden hekim olmak istediniz?

-Aslında istemedim. Ben mobilyacıydım…

Nasıl yani?

-Niğdeliyim. Çocukluğum ve gençliğim mobilyacılık yaparak geçti. Babam mesleğimdi. İyiydim de. 17-18 yaşında usta olmuştum. Ama tüm ailemin hayali, hekim olmamdı. Beni hep beyaz önlükle hayal ediyorlardı. Matematiğim de iyiydi. Tıp Fakültesi’ne girmeyi başardım. Ama sonra pişman oldum, iki kere bırakma teşebbüsünde bulundum.

Neden?

-Mobilya aşkı! Yanıp tutuşuyordum! Bir de sarmadı Tıp beni. Ama o kadar çok ısrar ettiler ki, “Bırakma, bırakma…” Devam ettim. Sonra zaten hayatıma onkoloji girdi. Dünyaya gelme sebebim olarak hissettiğim alan. Şimdi mesleğimi inanılmaz çok seviyorum.

Sorunu ve çözümü aynı anda görebildiğiniz için mi?


-Evet. Sonra mücadele başlıyor. Uygulandığımız tedavilerle, insanların sorunlarına bir nebze çare bulabiliyorsak ne mutlu bize!

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

HER ŞEY, BİLGİ VE TEKNOLOJİ DEĞİL!

Daha önce böyle bir yer görmedim ben. Burayı farklı kılan nedir?

- Biz insanlara dokunabiliyoruz ! Duygu var burada, sevgi var. Aile gibiyiz. Yoksa teknolojik olarak diğer yerlerden çok bir farkımız olduğunu düşünmüyorum. Ama insani dokunuş konusunda iddialıyız. Zaten bence mesele de bu. Kliniklerimize 5 milyon dolarlık radyoterapi cihazı almayı biliyoruz ama duvara bir resim asamıyoruz. Her şey mekanik. Bu mudur? Değildir! Her şey, bilgi ve teknoloji değildir. Bizim, dokunmamız ve hissetmemiz azaldı. Bazı şeyleri çok Batılı yapmaya başladık. Oysa biz aynı zamanda Doğulu’yuz. Bizler üzüldüğümüzde de mutlu olduğumuzda da birbirimize sarılırız. Kültürümüzde var. Ama giderek bu tür şeyler eksiliyor. Ben mesela hastalarıma dokunmayı severim. Kanser olduğumuzda, kendimizi en çok emanet edeceğimiz kişiden, yani doktorumuzdan bir temas beklememizden daha doğal ne olabilir!

Buradaki hastalar size bayılıyor. Para verseniz bu kadar güzel şeyler söyletemezsiniz insanlara…


-O sevgi karşılıklı! Kanserle karşılaşan biri, önce karanlıkla baş başa kalıyor. Bir sonrakini adımı göremiyor. Kemoterapi nedir bilmiyor. Damarımdan bir ilaç verilecek ama ne sonra olacak? Bin tane soru var kafasında. Ama doktorla konuştuğu ve başına ne geleceğini bilmediği o merkezde, elinde fırçası resim yapan kemoterapi hastalarını görünce rahatlıyor. “Çok kötü bir yerde değilim herhalde” diyor! Resimle, müzikle, yogayla onları tekrar hayatın içine çekiyoruz.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

SIRADA ORMAN İÇİNDEKİ ONKOLOJİ KÖYÜ VAR

Böyle bir proje nereden aklınıza geldi?

-Daha önce bir üniversite Hastanesi'ndeydim, benzer bir kemoterapi merkezi projesini orada gerçekleştirdik. Bir bağış projesiydi. 1300 metrekarelik bir alanı kapatıp, bir teras yaptık. İnsanlar bize inanarak bağışta bulundular. Orada da resim öğretmenleri, cam sanatçıları, müzisyenler vardı. Amacımız, kemoterapi merkezlerinin bodrumlardan teras katlara çıkmasıydı. Yıllarca kemoterapi üniteleri kötü yerlerdeydi. Karanlık, izbe, bunaltıcı odalar. Hala birçok yerde öyle…

Neden? Yer olmadığı için mi?

-Hayır, “İlaçları güneşten korumalıyız” diye bir zihniyet var. Bunu çok iyi anlıyorum da, o ilaçları korurken, insanlar mutsuz etmenin manası var mı? Hastayı niye güneşten koruyalım, ışıksız yerlere tıkalım! Biz o üniversitedeki terasta farklı bir konsept uyguladık. Türkiye’deki köşe taşlarından birini değiştirdik.

Sonra?

-Onkolojide iyi bir şeyler yaptığınız zaman hastalar üstünüze akar. Öyle oldu. Evet, klinik ve kemoterapi ünitesi kurmuştuk ama gerçek anlamda bir kanser hastanesi yoktu. Türkiye’de yok aslında. Onkolojiyle ilgilenen 25 profesör ve akademisyen hocaların da desteğiyle dedik ki “Gelin Türkiye’ye örnek olacak böyle bir proje gerçekleştirelim! “ İnanılmaz heyecanlandık. Hastane projesi yapan uluslararası firmaları davet ettik. Hastalar da mutlu oldu, bağışlar yapmaya başladılar. 6 ay sonunda, rehabilitasyon alanlarıyla, çocuk nakil üniteleriyle, kemik nakli üniteleriyle muhteşem bir şey çıktı ortaya. Daha önce gerçekleştirdiğimiz kemoterapi ünitesi de finans da sağladı. İlaçları da dışarıdan eczanelerden sağladık. Robotik sistem de kurduk. Gerçekten Ortadoğu’nun örnek projesi olma yolunda gidiyordu. Ama tam gün yasası ve mevcut birtakım koşullar, üniversiteyi çok farklı yerlere savurdu. Projenin benim istediğim gibi hayata geçemeyeceği bana deklare edildiğinde, projeyi teslim ettim, “Bana müsaade!” dedim. İşte o dönem Memorial çıktı karşıma, onlara anlattım. Ve biz birlikte yola koyulduk. İlk hedefimiz bu merkezdi, onu gerçekleştirdik. Sırada şimdi, orman içindeki onkoloji köyü var…

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

KANSER TEDAVİSİNİ BAŞTAN
SONA YÜRÜTEN KLİNİK ONKOLOGLAR


Onkologlar mı kendini daha çok ciddiye alır cerrahlar mı?

-Cerrahlar. Çünkü bugüne kadar, cerrahi üzerine kurulmuş bir tıp vardı. Ama bu artık değişiyor. Çünkü kanser hastalarını ele alacak olursanız, yaşamlarının bir parçasında cerrah var ama onkolog, tedavinin başından sonuna kadar var. Teknoloji de çok gelişti. Tümörleri yakabiliyorsunuz, bazılarını dondurabiliyorsunuz. Radyoterapi de çok çeşitlendi. Birinin, bütüncül bakması, başından sonuna kadar her şeyin zamanlamasını ayarlaması gerekiyor ki o hasta iyileşebilsin. Tıbbi onkologlar artık bu işin yönetimine talip…

Orkestra şefi gibi mi?

-Evet.

-Kanser olsanız, bilmek ister misiniz?
Yüzde 90 cevap: “Evet!”
-Kanser olduğunu hastanıza söyleyelim mi?
Yüzde 90 cevap: “Hayır!”

Ölüm kavramıyla, yüzleşemediğimizi söyleyen onkologlar var. Hasta ve hasta yakınlarıyla yaşanan problemlere değiniyorlar. “Gerçekler söylenmiyor, çünkü duymak istemiyorlar ama dünyanın başka ülkelerinde söyleniyor” diyorlar. Biz, ölümle barışamayan bir toplum muyuz?

-“Kanserli hasta iletişimi”, neredeyse uzmanlık alanlarımdan biri. Gönüllü iletişim dersleri verdim, bu konuda ödüllü çalışmalarım var. Hasta yakınlarıyla ilgili yazdığım makalenin biri, ayın makalesi seçildi Avrupa’da. İlginç bir şey var. Hasta yakınlarına soruyorsunuz, “Siz kanser olsanız, bilmek ister misiniz?” Yüzde 90’ı “Evet!” diyor. “Peki hastanıza kanser olduğunu söyleyelim mi?” Yüzde 90’ı “Hayır!” diyor. Dünyada da bu böyle. Peki Türkiye’de bizim yaptığımız çalışmalar ne diyor? Hastaların yüzde 80’in “Hastalığımla ilgili her şey ben bilmek isterim” diyor. Yüzde 20’si ise, “Ben istemem! Tedavileri ve sürece benim tayin ettiğim yakınımla konuşun!” diyor.

Madem dünyada aslında yüzde 90, “Hastama söylemeyin!” diyor, bugün artık neden söyleniyor?


- Çünkü yasalar ve yasal süreç değişti. Amerika’daki hekimlerin babacan tavrı, birdenbire farklılaşmadı yani. 60’lara kadar bizimle aynı olan konumda olan Amerika’daki anlayış; bireysel hak ve özgürlüklerin tanımlanması ve bireyin kendi yaşamıyla ilgili tüm haklarına sahip çıkmasından sonra değişti. Gerçekleri hasta duymak istemediği için anlatmayan hekimler, mahkemeye verilmeye başlandı. Çünkü onayını almadığınız zaman, “Benim kalan 6 ayımın hesabını ver bakayım!” diyebiliyor, “Kemoterapi almak yerine belki bir adaya gidecektim, belki hayatımın son günlerinde denize girecektim!” Biz bu konularda daha çok geriyiz, tartışılmıyor bile...

Bizde sorun nerede başlıyor?

-Tanıdan! Eğer siz, hastaya tanısını söylemiyorsanız, ölmek üzere olduğunu paylaşamazsınız ki! Kişi, izin verirse anlatıyorsunuz. Bizde yasal düzenlemeler farklı. Biz pek çok ilde yaptığımız analizlerde bine yakın hasta yakınına sorduk. “Kanser olsanız, bilmek ister misiniz?” “Evet!” Yüzde 80’i bilmek istiyor. Hatta ölecekse de bilmek istiyor. “Yakınınız olan hastanızın bilmesini ister misiniz?” “Hayır!” “Peki tedavi kararlarını hastanıza mı soralım, size mi?” “Hastama!” Tam bir Şark kurnazlığı!

Çok fenaymış!

-Evet, bu anlayışın değişmesi lazım. Burada temel problem eğitimsizlik. Diyor ki “Bana sorumluluk verme! Benim yönetemeyeceğim yükleri benim üstüme yıkma!” Çünkü yönetemeyeceğini düşünüyor. Bu, uzun zamandır var olan bir sorun. 2000’lerin başında İstanbul’un çok ünlü hocalarından birine, “Hocam” demiştim, “Kanser hastalara tanısını söylüyor musunuz?” “Olur mu çocuk!” demişti, “Kanser tanısı hastayla paylaşılır mı?” Bakış açısı buydu. Ben o genç halimle bunu değiştirmek istiyordum. Hala istiyorum. Tanısını söylemediğiniz bir hastayla ölümü nasıl konuşabilirsiniz. Konuşamazsanız o kişi hayatının kalan geri kalanını nasıl planlayabilecek? Dürüstlük bunun neresinde? Ama biz ülke olarak henüz buna hazır değiliz…

Peki siz ne yapıyorsunuz?

-100 hastadan 20’si, “Hocam, hastalığım ve tıbbi detayları ve kararları benimle konuşma, oğlumla ve kızımla al” diyor. Yani hayatımla ilgili kötü bir gerçeğin yükünü kaldıracak güçte değilim, bana hiçbir şey söyleme demek istiyor. Bu da bir hak ve özgürlük. Taleplerine saygı duyuyoruz, söylemiyoruz. Geri kalan yüzde 80 ise, “Hocam, ben tüm detayları bilmek istiyorum!” diyor. Yaşam süresi hakkında bilgi sahibi olmak istemiyorsa, bunu aktarmak da doğru değil. Örneğin benim eşim -ki o da doktor kendisi- zaman zaman, “Allah korusun, ileride kanser olursam, sakın, tanımı, yaşam süremi bana söyleme!” diyor, “Bilmek istemiyorum, bilirsem kaldıramam” Bu da onun hakkı, böyle diyorsa kulak dinleyeceksin.

“Artık yapacak bir şey kalmadı. Huzur içinde ölmek istiyorsanız evinize gidin!” dediğiniz vakalar oluyor mu?

-Bu cümlelerle değil, ama söylüyorum. “Bilinen tedavilerin birçoğunu uyguladık size. Ama şu an yeterince fayda almıyoruz. Bir süre ara verelim isterseniz. Evinize gidin” diyorum. Onkolog, hastasına sonuna kadar dürüst olmalı. Ben eğer hastamın gözünün içine bakamayacaksam, o hastanın yönetiminde başarılı olamam. Yalan söylüyorsanız göz teması yoktur. Benim hastalarım her zaman onlara doğruyu söylediğimi bilirler.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

KANSER TÜM
AİLEYİ VURUYOR


Kanser sadece o bireyi değil, tüm aileyi vuruyor, öyle değil mi? Bu durumda aslında aile fertlerinde de terapi uygulanması gerekiyor mu?

-Ah bu da kanayan yaralarımızdan biri! Göz adı edilen konulardan biri. Oysa, çok önemli. Kanserli hastaların aileleriyle doğru iletişim kurmazsanız, ne tedavi uygularsanız uygulayın, yine de sorunu çözmüş olmuyorsunuz. Örneğin hastanın başına gelecekleri hasta yakınına iyi anlatmazsanız, evlilikler bitebiliyor. Ki bunu meme kanserinde çok görüyoruz.

Ben kızıyorum erkeklerin bu kadar zayıf olmasına. Perişan oluyorlar, alkolik oluyorlar! Karılarının yanında olamıyorlar, destek olamıyorlar, bir çak vakada topuklayıp gidiyorlar…

-Evet. Bir kadın, eşi kanser olduğunda sonuna kadar destek ama tersi için aynı şeyi söyleyemeyiz! Ama o erkeklere, o ailelere psikolojik destek veriliyor mu derseniz, o da yok. Devlet, aile değerlendirmesine ücret ödemiyor. Bunların hiçbirinin karşılığı yok. Oysa, ailelere destek şart. Onlarla beraber ilerlemek, bu sürecin geçici olduğunu, ama yönetilmesi gerektiğini ve nasıl yönetileceğini izah etmek gerekiyor. Hepsi gerçekten çok büyük emek. En büyük sorunlardan biri de demin dediğim gibi, maalesef bu emeklerin finansal karşılığı yok. Bizim hayalimiz tüm bu desteklerin, rehabilitasyonların sağlandığı bir onkoloji köyü. Çünkü tüm aile aslında hastalanıyor. Sadece eş yok ki, çocuklar da var, olaya bütüncül bakmak gerekiyor…

Batılı ülkelerde bu tür rehabilitasyonlar var, değil mi?

-Evet.

Biz ne zaman öyle bir seviyeye gelebileceğiz?

-Bizim ölmekte olan hastalarımız için organizasyonunuz yok. Oysa bugün sadece Avrupa’da 2 bin insan üzerinde hospis merkezi var.

Hospis merkezi nedir?

-“Terminal” dönemde olan, yani ölmekte olan hasta bakım klinikleri. Türkiye’de bunu yöneten bir organizasyon yok. Bu iş de şu an onkologların üzerinde. Kanser tedavisi, hastaya kolundan ilaç vermek, ışın vermek ve ameliyat etmek değildir! Bu anlayışı değiştirmek lazım. İş, bununla bitmiyor. Tanıdan itibaren yaşam kaybına ya da iyileşmeye kadar olan bir süreç söz konusu burada. Biyopsi, ameliyat, ameliyattan sonraki tedavi, radyoterapi, kemoterapi, tıbbi tedaviler, ilaçlar, sonra ya yaşamın son dönemi ve kaybı ya da iyileşme. Bütün bu sürecin içinde, hastayla birlikte çocuk da var, eş de var, anne de var, baba da. Biz ne zaman ülke olarak bu yolun tamamını görebilirsek, o zaman kanser tedavisinde gerçekten anlamda yol almış oluruz.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

BEN DE KANSER DE KORKUYORUM
AMA ABARTMIYORUM


Siz, kansere yakalanmaktan korkuyor musunuz?

-Her insan kadar ben de korkuyorum. Bugün bazı kanserler, tanı erken konursa, korkutucu olmaktan çıktı. Meme kanseri gibi. Ama pankreas kanseri için aynı şeyi söyleyemem. Ben de korkuyorum ama bu korkuyu abartmıyorum.

İyi ve hassas insanlar mı kansere yakalanır?


-Yok hayır, ben böyle düşünmüyorum. Sigarayı çekin yaşamdan, bakın akciğer kanserlerinin yüzde 90’ını nasıl yok ediyorsunuz. Bunun iyilikle, kötülükle alakası var mı? Yılda 200 bin yeni kanser vakasına tanık oluyoruz. Şöyle bir dünya hayal edelim, düzenli egzersiz yaptığımız, beslenmemize dikkat ettiğimiz, sigara içmediğimiz… O 200 binin 100 bininin anında kaybolacağını biliyor musunuz? Müthiş bir rakam değil mi? O geri kalan 100 bin de kontrollerini ihmal etmezse, mamografi çektirirse, smear testini yaptırırsa, meme kanseri, rahim ağzı kanseri, akciğer kanseri, kolon kanseri tanıları erken konabilir. Erken tanı da, hayat kurtarır! O 100 binin de 50 binini erken tanıyla kurtardık. Gördünüz mü kanser, birdenbire ulusal sağlık sorunu olmaktan çıktı. Diğer 50 bin için de bilim gelişiyor…

BU MERKEZDE AMERİKA’DA
BİZDEN ESİRGENEN İNSANLIK VAR!

Siz, hocanızla Mustafa Samur’la neler yaşadınız?

-Hayatımı değiştiren olay o! 2004’dü, 36 yaşındaydım. Mustafa Samur Hocam, beni akademisyenliğe yönlendiren kişiydi. Hoca- öğrenci ilişkisinden daha derin bir dostluktu bizimki. Birlikte iyi işler çıkarmaya de başlamıştık. Ben onun sayesinde sevdim onkolojiyi, insana dokunmayı…

Peki sonra ne oldu?


-Biraz halsizdi. “Bana bir kan tahlili yapsana!” dedi. Değerlerinden biri yüksek çıktı. Mikroskop altında baktım ve lösemi hücreleri gördüm. Böyle başladı maceramız…

Sonra?

-Kemik iliği nakli gerekti.

Bu kadar hızlı mı gelişti her şey?

-Tabii, tabii! 20 gün arayla iki kere kemoterapi verdikten sonra, kemik analizleri çıktı ve gördük ki agresif seyirli bir lösemi tipi. Kemik iliği nakli yapılması gerekiyor. O dönemde tedavi alabileceğimiz iki üniversite de bakıma girmişti…

O yüzden mi yurtdışına gittiniz?

-Evet. Araştırdık, bu konuda en iyi yer neresi? Seattle! Yazışmaları yaptık. “Tamam” dediler. Atlayıp gittik.

Siz hep hocanızın yanındasınız…

-Elbette. Hocam ama aynı zamanda abim benim, ötesi var mı? Amerika’da güler yüzle karşılandık. Çünkü nakil ameliyatı için 250 bin dolar yatırmıştık. Herkes muhteşem davranıyordu bize. Ama sonra bir kür kemoterapi verilmesi gerekti. Bunu da bizi daha önce söylememişlerdi, birden bire 50 bin dolarlık ek ödeme çıktı. “3 gün içinde parayı yatırırsanız tedaviye başlarız, yatırmazsanız iptal ederiz!” gibi bir üslupla karşılaştık. “Daha önce verdiğimiz, 250’den alın, 50’yi de bulacağız” dedik. “Hayır, o nakil ameliyatının parası, onu kullanamayız!” dediler. Para için perişan ettiler bizi! Gördüm ki Amerika’nın bir de böyle bir yüzü varmış. Paran varsa tamam, yoksa hayatın kaydı! Laf anlat, anlatabilirsin…

Parayı buldunuz mu?

-Evet, zorlandık ama bulduk. Kemoterapi de oldu, nakil ameliyatı da gerçekleşti.

Hoca buraya geldikten sonra ne kadar yaşadı?

-4 yıl. 2008’de yaşamını kaybetti. Allah rahmet eylesin. O yüzden bu merkez benim için çok önemli. Onun ruhu var burada. Bizden esirgenen insanlık var burada. İngiliz, Rus, Alman o kadar çok hasta tedavi ettik ki. 3 yıla yakın zamanda, 11 bine yakın hasta girmiş bu kata. Kimi görüş alıp gitmiş, kimi tedavi almış. Şu geçtiğimiz 2 buçuk yılda, 250 kemik iliği nakli yapılmış. Ki kemik iliği nakli, böbrek nakline göre çok daha zor ve meşakkatlidir. Bugün Türkiye’nin üçüncü- dördüncü en fazla nakil yapan merkezi burası…

Ne kadar gurur duyuyorsunuz kendinizle?

-Kendimden çok, ekibimle gurur duyuyorum. Gerçekten muhteşem insanlarla çalışıyorum.

-----------------------------------------------------------------

ANTALYA’DA SIRADIŞI BİR KEMOTERAPİ MERKEZİ

Ben böyle kemoterapi merkezi görmedim...

“Kemoterapi ve sanat merkezi” kaçınca katta?
“12” diyor genç bir adam, gülümseyerek.
Yaşasın!
12. ayda doğdum.
Okul numaram 12’ydi.
Kapı numarası 12 olan evlerde oturdum.
12, benim uğurlu sayım!

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Kanser Merkezinin Diğer Fotoğraflarını Görmek İçin Tıklayın!

Asansörle yukarı çıkıyorum.
Ve işte Memorial Antalya Medstar Kanser Merkezi’ndeyim.
O ana kadar her şey normal.
Bildiğin hastane.
Amaaaa…
12. katta işler değişiyor.
Asansörden iner inmez, arp sesi duyuyorum.
Genç bir kadın, kemoterapi merkezinin ortasında arp çalıyor.
Sürreal bir görüntü.
Hoşuma gidiyor.
Bir tarafta da, resim yapan hastalar var, tualler, fırçalar, önlerinde resme konsantre olmuşlar…
Geride dev bir akvaryum.
İnsanın içi açılıyor.

FARKLI BİR MERKEZ

Oysa kemoterapi merkezlerinde genelde insanların içi kararır!
Boğazınıza bir yumru oturur.
Çünkü ilaçlar zarar görmesin diye, güneş görmeyen yerlerde olur bu merkezler çoğunlukla…
Ya zemin katta.
Ya da depo gibi yerlerde.
Estetik kaygı da gözetilmez, eskidir görüntü, can sıkıcıdır.
Orası, “kalma yeri” değildir, “bir an evvel o hortumlardan ilaçlar bedenime girsin de buradan gideyim yeri”dir.
Ama burası, öyle değil.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

EN ÇOK HİSSEDİLEN SEVGİ

Geniş, ışık alan bir kat.
Güzel kokuyor.
Buna da dikkat etmişler.
Yan yana kabinlerde koltuklar var, uçaklardaki bussiness koltukları gibi, aradaki bölmeler cam…
Rahatsız eden hiçbir şey yok.
Bazı hastalar sohbet ediyor, bazıları kitap okuyor, bazıları harıl harıl çizim yapıyor, bazıları bulmaca çözüyor.
Satranç oynayıp, televizyon izleyenler de var.
Hayatla iç içeler.
Burada bilimsellik, ileri teknolojiyle buluşmuş ama en çok hissedilen sevgi.

SERGİYE HAZIRLIK

Hastaların, hayattan dışlanmak yerine, hayatın içine dahil edilmesi anlayışıyla oluşturulmuş bir merkez burası.
Bir kere, resim hocası Aysun Erdoğan inanılmaz tatlı.
Ben hikayesinden çok etkilendim, kanser hastalarına resim öğretmek için yaşadığı şehrini terk edip gelmiş, kocasıyla birlikte…
Emekliler ve gönüllü olarak bunu yapıyorlar.
Çünkü kanser hastaları için faydalı olacağına inanıyorlar.
Tabii öğretmen bu kadar tatlı olunca, hastalar tedavileri bittikten sonra bile devam ediyor.
Hatta, sergi açmaya hazırlanıyorlar.

MÜZİK VE YOGA

Orada şunu anlıyorsunuz…
Uzun soluklu kanser tedavilerinde, hastalara yaşama sevinci veren böyle aktiviteler gerekiyor.
Sadece resim değil…
Müzik ve yoga da var!

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Prof. Dr. Erol Işın tarafından yönetilen koro ve söylediği Türk Sanat Müziği şarkıları beni çok etkiledi.
Orada kalıp, onlarla, o eski güzel şarkılara eşlik edesim geldi.
Elimden geldiği kadar da yaptım.
O merkeze gelen herkesin bir hikayesi var.
Aşağıda okuyacaksınız, bazılarıyla küçük röportajlar yaptım.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

AİLE GÜNLERİ

Şimdi sıra yogada…
Hep birlikte zihinlerini ve bedenlerini rahatlatıyorlar.
Bu arada, psikolojik destek de alıyorlar.
Uzman psikologlar tarafından hasta ve aileleri için özel programlar uygulanıyor.
Aile günleri düzenleniyor.

KANSERE ADANMIŞ HAYAT

Ve bu merkezin bir kurucusu, son derece saygın bir hocası var:
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan.
Onun da bu merkezi kurmasının ilginç bir hikayesi var.
o hikayeyi de yarın kendisiyle yaptığım röportajda okuyacaksınız…

-----------------------------------------------------------------

Kemoterapi Merkezinden Enstantaneler

Canan Figen Özkaya:
İnsan, kemoterapiye koşarak gelir mi?

Sizi tanıyabilir miyiz?

- İsmim, Canan Figen Özkaya. 48 yaşındayım. Hacettepe Biyoloji mezunuyum ama yüksek lisansımı burada Akdeniz Üniversitesi’nde yaptım. 20 yıldır yine Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin Genetik Tanı Merkezi’nde çalışıyorum.

Nasıl yani? Siz kanser üzerine mi çalışıyordunuz …

-Aynen öyle! Kromozom analizi yapıyordum. Bir gün benim de başıma geldi…

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Nasıl oldu?

-40 yaşından sonra, her yıl mamografi yaptırmak şart. Ben de yaptırdım. En son 2012’de. Hiç bir problemim yoktu. Sonraki yıl, nasıl olduysa ihmal ettim. 2014’te tekrar mamografiye gittiğimde, meme kanseri olduğumu öğrendim. O yüzden herkesi mutlaka uyarıyorum, kontrollerinizi aksatmayın. Bu işin şakası yok. Elle muayenede fark edemeyebilirsiniz, benim de elime gelen bir şey yoktu…

Sonra nasıl gelişmeler yaşadınız?

-Buraya Mustafa Hoca’ya geldim. Dördüncü evredeydi. Koltuk altında ve lenflerde vardı. Kalça kemiğimde de. Yaklaşık 4 ay kemoterapi gördüm burada. Her şey iyi gitti. Tümör çok geriledi, küçüldü. Bir buçuk ay önce de sağ göğsümden ameliyat oldum. Artık sadece ışın tedavisi görüyorum. O da koruma amaçlı.

En zor dönem hangisiydi?

-Kemoterapinin ilk iki ayı. Buraya geliyordum, kimsenin yüzüne bakmıyordum. İçimden kimseye “merhaba” demek bile gelmiyordu. Bir tür depresyon yaşıyordum. Zamanla kabullendim. Burada resim yapmak da bana çok iyi geldi. Hatta tedavi bitti sayılır, ama ben hala gelip resim yapıyorum.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Bu arada, saçlarınızı çok sevdim…

-Teşekkür ediyorum. Kemoterapiden sonraki duşumu hiç unutamıyorum. Elime avuç avuç saç gelmeye başladı. Tabii çok kötü oldum. En büyük yardımcım da eşimdi. Onun başına gelse, ben onun gibi sabırlı davranabilir miydim bilemiyorum. Ben banyoda ağlarken, direkt, tıraş makinesini getirdi. “Önce ben kazıyacağım saçlarımı. Sonra da seninkini kazırız. Sen her halinle güzelsin, gör bak yine güzel olacak!” dedi. Ve saçım çıkana kadar sürekli kazıdı. Bana, “Resim yap!” diyen de o. Benden önce koşturup yoga hocalarıyla da konuşuyor…
Bu tedavide sanat bu kadar etkili mi gerçekten?
-Kesinlikle! Ben mesela resim yaparken kendimi kaybediyorum. İnsan, onkolojiye koşturarak gelir mi? Ben öyle geliyorum. Hafta 2 mutlaka buradayım.

İnsanlara ne önerirsiniz?

-Düzenli kontrol şart. İkincisi de, pozitif düşünmek gerekiyor. Ben dalga geçiyordum insanlarla. Ama gerçekten pozitif düşündüğün zaman, her şey daha yolunda gidiyor…

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

YOGA HOCASI
Esin Yıldırım Çuha:
Biz bir aile olduk burada!

Ne zamandır bu merkezde yoga eğitmenisiniz?

-İki buçuk senedir.
Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Sizin gözlemleriniz neler?

-Benim için de çok öğretici burada olmak. Biz bir aileyiz artık. Bütünleştik. Uyguladığımız program, hastalarımızın sağlık düzeylerine göre bir program. Pek çoğu daha önce hiç yoga yapmamış. Ama son derece uyumlular. Zaten yoga öyle bir şey, yogadan faydalandıkları için buradalar. Dönüşümleri de çok güzel o yüzden severek devam ediyorlar.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Yaş grubu nasıl?

-Öğrencilerimiz 20 ila 60 yaş arasında değişiyor. Haftada iki gün düzenli geliyorlar. Hayatlarında özel bir dönemden geçiyorlar. Stres altındalar, korku içindeler, hormonları düzensiz. Yoga ile tüm bunlar dengeleniyor. Duygular, düşünceler dengeleniyor. Hayata daha olumlu bakmaya başlıyorlar…

Fadime Balcı:
Hata ettim, hiç mamografi yaptırmadım.

İsminiz?

-Fadime Balcı.

Kaç yaşındasınız?

-48.

Siz kanser olduğunu nasıl fark ettiniz?

-Benimki ağrı yaptı. Elime de bir şeyler geliyordu. Ama konduramıyor insan. “Yok” diyorsun, “Yağ bezesidir! Süt bezesidir!” Meğer değilmiş!

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Mamografi yaptırıyor muydunuz?

-Hiç yaptırmamıştım o güne kadar. Çalışıyordum çünkü, aşçıyım ben, otelde çalışıyordum. O elime gelen şeyler büyüyünce doktora gittim. Hemen mamografi çekildi, ultrasona girdim. Sonrasında biyopsi. Sonuç kötü geldi. Buraya kemoterapiye geldim. Üçüncü seansım. Memedeki temizlendi, simdi karaciğerde var. Bir tanesi lazerle yakıldı. Bu ilaçtan sonra pete gireceğim. Bakalım sonuç ne olacak.

Kemoterapi zorlu mu geçiyor

-Burada yine de iyiyiz. Ama evet, kemoterapi zor. Bende eklem ağrıları yapıyor. Mutlaka biraz sıkıntı olacak ama alışacağız ve aşacağız!

Burada sevdiğiniz şeyler neler?

-Evime gelmiş gibi hissediyorum. Zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorum. Bir sürü aktivite var. Huzur var. Mis gibi kokuyor. Arkadaşlar var.

İnanç Türkdoğan:
Artık hiçbir şeyi ertelemeyeceğim!

Yaş?

-39

Siz nasıl fark ettiniz?

-Kasığımda bir şey vardı. Büyümüştü. Ona bir baktırayım derken lenf bezi kanseri teşhisi kondu.

Ne zaman oldu bu?

-4 ay önce.

Ne hissettiniz?

-Şok. Hep komşunun başına gelir sanıyorsun! Bir de kızdım kendime.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Neden?

-Kendimi ihmal ettiğim için!

Çok çalışıyordunuz, çok yoğundunuz… O yüzden mi?

-Evet. Yoğundum. Pek çok insan gibi… Doktorum ben, çocuk doktoru. Ama kendime kızdım. Sağlığıma daha çok özen göstermeliydim. Ama bu da geçecek. Pozitif olmamız gerekiyor.

Kaçıncısındasınız?

-3’üncüyü alıyorum. 8 tane var. Dün itibarıyla tekrar kontrolüm yapıldı. Küçülmeye başlamış. E bu da çok iyi haber!

Bir mesaj çıkarttınız mı bütün bu yaşadıklarınızdan?

-Evet. Yapmak istediğim çok şey varmış. Mesela Uzakdoğu’ya gitmek istiyordum, hep erteliyordum, iş, güç… Kemoterapim biter bitmez gideceğim. Artık planladıklarımı ertelemeyeceğim.

Mevlüde Ayaz:
Allah vermiş bu derdi
dermanını da verecek!

Sizi tanıyabilir miyiz?

-Adım Mevlüde Ayaz. Sağlıkçıydım, emekli oldum. Çapa Tıp Fakültesi’nde görev yapıyordum.

Teşhis nasıl kondu?

-Birden bire ateş oldu bende. Meğer safra, pankreas ve dalak altında kitle oluşmuş. Bir bulantı, bir halsizlik sorma… Hastaneye gittim, kanser teşhisi koydular.

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Ne zaman oldu bu?

-Geçen mayısta. Bir buçuk senedir tedavi görüyorum. Başka hastanelerdeydim, 82 kilodan 53’e düştüm. Kaslarım tamamen eridi. Sonra buraya geldim. Ameliyat oldum. Sonra kemoterapi, Allah’tan cevap verdi. Hocamız seminerlerde bile beni anlatmış. 69 yaşındayım. Pankreas ve dalaktan kitle alındı. Neyse ki sıçrama yoktu. Tekrar kemoterapi.

Büyük ameliyatlar geçirmişisiniz…

-Evet, ölümden döndüm. 5 defa yoğun bakıma girdim çıktım. Safra ameliyatı olduktan sonra, bir de üstüne mide kanaması geçirince, ümit kesmişler benden. Ama hamdolsun, hayattayım. Allah vermiş bu derdi, dermanı da verecek!

Sevil Yüksel:
Tek memedeydi
ben ikisini de aldırdım

Sizi tanıyabilir miyiz?

-Adım Sevil Yüksel. Annem, yumurtalık kanseriydi, smear testlerimi rutin yaptırıyordum. Ama hiç mamografi yaptırmamıştım. Oysa, iki teyzemde de vardı. Çok genç olduğum için bende çıkmaz zannettim. Bir de, iki sene arayla çocuk doğurdum. Emziriyordum. Aklımın ucundan bile gelmedi kansere yakalanabileceğim. Ama bence, o arada tetikleyen bir şey oldu?

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

Nedir?

- Annemi kaybettim. Çok da yakındık, kahroldum. Çocuklarım da çok küçüktü. Her şey üst üste geldi, dayanağımı kaybettim. Sonra göğsümde bir ağrı hissettim. Önemsemedim. İnsanlar da yanlış yönlendirdiler. “Süt bezesidir, ağrı yapar, geçer!” dediler. Sonra baktım ki, olacak gibi değil. Kitle, ele geliyordu çünkü. Doktora gittim. Sonuç: Meme kanseri. Üç hafta içinde ameliyat oldum. Biz yavaş ilerleyen bir şey zannediyoruz ama öyle değil. Bir günde, bir kan pıhtısıyla vücudun herhangi bir yerine sıçrayabiliyor. O nedenle de hızlı hareket etmek gerekiyor. Tek göğsümdeydi ama ben iki göğsümü aldırdım. Hatta rahim ve yumurtalığımı da aldıracaktım ama çok ağır bir ameliyat olur diye vazgeçtim. Ama en kısa zamanda yaptıracağım. Zaten iki çocuğum var, başka çocuk düşünmüyorum. Onları için hayatta kalmam lazım!

Memeler gidince nasıl hissettiniz?

-İçini komple aldırdım ama aynı ameliyatla estetik de yaptırdım. O yüzden büyük bir travma yaşamadım. Her şey, insanlar için. Her şey olabiliyor bu hayatta. Öğrendiğim şöyle bir şey oldu: Geç kalmamak gerekiyor. Erken teşhis hayat kurtarıyor!

Prof. Dr. Erol Işın:
İşime gelenleri duyuyorum
gelmeyenleri duymuyorum!

Harika bir koro bu! Ne kadar içli, ne kadar güzel şarkılar seslendiriyorsunuz… Bu proje nasıl başladı?

-Şöyle: Ben aslında burada, göğüs cerrahisinde görev yapıyordum. Sonra bir gün dediler ki, “Hocam, siz musikiden anlıyorsunuz. Hastalardan bir koro oluşturalım!” “Ben doktorum ya!” dedim, “Olsun, siz yaparsınız” dediler. Yaptık… İkinci senemiz. Arkadaşlar, umulanın üzerinde ilgi gösterdi. Normalde hafta bir çalışmamız lazım ama biz iki kere bir araya geliyoruz. İşin komiği, ben işitme cihazı kullanıyorum. Milletle dalga geçiyorum: “Sağır, koro yönetiyorsa, bu ülkede herkes her şeyi yapar!” Gerçi benim sağırlığım rahmetli İnönü gibi. İşime gelenleri duyuyorum, gelmeyenleri duymuyorum…

Her yıl 200 bin kanser vakasının 150 bini tedavi edilebilir

KANSERLİLERDEN HAYAT DERSİ

DOST BİRİKTİRİN

Fazlalıklardan kurtulun, bir de her şeyi satın almayın. Kimse o tarafa bir şey götürmüyor. Dost biriktirin!

FAZLA HASSAS OLMAYIN

İki saniye sonra ne olacağımız hiç belli değil. Geçmişte her şeyi dert eden, hassas bir insandım. Bu hastalıkla, hiçbir şeyi dert etmemeyi, hayatın çok güzel olduğunu öğrendim…

HAYAT HEP DEVAM EDECEK

Şöyle düşüneceksiniz: “Ben ölürsem de, bu hayat devam ediyor. Bu insanlar yaşıyor. En yakınlarım bile yaşayacak. Hayat yine aynı şekilde, bensiz akıp gidecek. Bir sürü sonra da unutacaklar beni! E o zaman en güzeli, dert etmeden yaşamak. Hiçbir şeyi kafanıza fazla takmayın!”

BÜTÜN YÜKLERİ ÜSTLENMEYİN

Ben kanser olduğumda etrafımdakiler çok şaşırdı. Çünkü düzenli uyuyan, düzenli beslenen, düzenli yürüyen biriydim. Sigara kullanmazdım. İçkim, kötü alışkanlığım yoktu. Ama benim sorunum şuydu: Ber, ailenin günah keçisiydim. Maddi manevi herkes bütün dertlerini bana anlatırdı. Ağlama duvarı gibiydim! İyi bir şey değil bu! Herkesin derdini, yükünü üstlenmeyeceksin. Hafif olacaksın. Bir de her şeye pozitif bakacaksın…

HAMİŞ: Memorial Sağlık Grubu’yla birlikte gerçekleştirdiğimiz 36. Yarım Hayat’la, 5 yıldır işsiz olan eşcinsel hakem Halil İbrahim Dinçdağ’a destek verildi. Yaşadıklarını, bugün Hürriyet Gazetesi’nde okuyabilirsiniz:
http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/yarim-kalan-hayatlar/27181713.asp

Fotoğraflar: Emre Yunusoğlu
İçerik Tasarım: Duygu Çelikkol

X