21 Ekim 2014 Salı 10:05
ÜYE GİRİŞİ / ÜYE OL
BENİM SAYFAM
GÜNDEM
EKONOMİ
MAGAZİN
SPOR
DÜNYA
PLANET
EKONET
PİYASANET
IMKB 82406
DOLAR 1.7690
EURO 2.3580
€ / $ 1.3343
SAĞLIK
TEKNOLOJİ
KÜLTÜR SANAT
SİNEMA
ASTROLOJİ
TV REHBERİ
EN İYİ ON
YAZARKAFE
SERVİSLER
BİLGİ YARIŞMASI
ANKETLER
AT YARIŞI SONUÇLARI
İDDAA PROGRAMI
CANLI MAÇ SONUÇLARI
MIND
CANLI MAÇ ANLATIMI
BENİM SAYFAM
BUMERANG
HÜRLİST
SOSYAL İLANLAR
HABER ALARMI
EKRAN KORUYUCU
OYUN
YENİBİRİŞ
HÜRRİYET EMLAK
HÜRRİYET OTO
HÜRRİYET EĞİTİM
HÜRRİYET KAMPÜS
GAZETE SERİ İLANLAR
HÜRRİYET KIYASLA
YAKALA.CO
HÜRRİYET AİLE
TİPEEZ
SAYISAL LOTO 31/12/2011
2 - 8 - 25 - 27 - 30 - 47
ŞANS TOPU 12/02/2013
4 - 5 - 14 - 18 - 30 - 3
SÜPER LOTO 20/12/2012
19 - 23 - 26 - 28 - 36 - 49
>> On Numara Sonuçları
ANA SAYFAM YAP
FAVORİLERİME EKLE
GAZETE-BÖLGE EKLERİ
KELEBEK
CUMA
CUMARTESİ
PAZAR
SEYAHAT
OTO YAŞAM
HÜRRİYET IK
ANKARA
EGE
KURUMSAL
HÜRRİYET KURUMSAL
İNTERNET GRUBU
REKLAM
BİZE ULAŞIN
KÜNYE / İLETİŞİM
UNICEF Kartları ve Hediyelikler
 Yazarlar
9 Eylül 2007

Ercan KUMCU

 ekumcu@hurriyet.com.tr

Paranın değeri


EKONOMİK birimler açısından "para" toplam varlıkların (servetin) bir parçasıdır.

Aynı, konut gibi, bono, tahvil, hisse senedi gibi, para da ekonomik birimler için bir varlıktır. Parayı diğer varlıklardan ayıran en önemli özellik diğer varlıkların, mal ve hizmetlerin değerlerinin para cinsinden ölçülmesidir. Yani, para aynı zamanda bir ölçüm aracıdır.

Paranın değeri farklı varlıklar, mal ve hizmetler cinsinden ölçülebilir. Örneğin, bir saatlik çalışma karşılığında alınan ücret 5 YTL ise, bir saatlik çalışmanın para cinsinden değeri 5 YTL ya da bir liranın emek cinsinden değeri 12 dakikalık (60/5) çalışmadır. Saat ücreti 10 YTL’ye çıktığında, emeğin para cinsinden değeri ikiye katlanmıştır, ama paranın emek cinsinden değeri yarı yarıya düşmüştür.

FARKLI ÖLÇÜMLER

Fiyat istikrarı dendiğinde, ekonomideki ortalama mal ve hizmet fiyatlarının bir zaman aralığında istikrar içinde olması anlaşılır
. Yani, mal ve hizmetlerin para cinsinden değerinin korunması söz konusudur. Bir başka açıdan, fiyat istikrarı, paranın ortalama mal ve hizmetler karşısındaki değerinin korunması anlamına gelir.

Enflasyon denen olgu ortalama mal ve hizmet fiyatlarının zaman içinde giderek artmasıdır. O halde, enflasyon, aslında paranın mal ve hizmetler karşısında değerinin zaman içinde giderek düşmesi anlamına gelir. Dolayısıyla, enflasyonla mücadele, paranın mal ve hizmetler karşısında değer yitirmesiyle mücadele etmektir.

Paranın değeri başka şeylerle de karşılaştırılarak ölçülebilir. Örneğin, hisse senetleri fiyatlarının artması paranın değerinin hisse senetlerine göre düşmesidir. Aynı şekilde, konut fiyatlarının artması da paranın değerinin konutlara göre düşmesi anlamına gelir. Paranın ekonomideki diğer varlıklara göre değerinin düşmesi, ya da diğer varlık fiyatlarının artmasına "varlık enflasyonu" denir.

Paranın değerinin bir diğer ölçüm alanı yerli paranın yabancı paralar karşısındaki değeridir. Bu değere döviz kuru diyoruz. Bir dolar 1.30’dan 1.40 YTL’ye çıktığında, YTL dolara göre değer kaybetmiş, dolar da YTL’ye karşı değer kazanmış demektir.

Son olarak, paranın değeri zaman boyutu hesaba katılarak da hesaplanabilir. O da paranın zaman değeridir. Yarın gelecek 10 YTL’yi bugün alabilmek için kaç YTL’ye razı olursunuz? Razı olacağınız meblağ ne kadar 10 YTL’ye yakınsa, para o denli değerli demektir. Buna günlük hayatta "faiz" diyoruz. Bu, bir başka yazı konusu.

BALON PATLAMASI

Parayı basan kuruluşlar olarak merkez bankalarının temel amacı bastıkları paranın değerini korumaktır
. Aslında, bu temel hedef paranın değerinin tüm varlıklara, mal ve hizmetlere, diğer paralara ve zamana karşı korunmasını içerir. Ama, uygulamada, "merkez bankaları fiyat istikrarını tesis eder ve korur" denerek aslında paranın mal ve hizmetler karşısındaki değerinde istikrarın sağlanması ve korunması ima edilmektedir. Gerçekten de, temel amaçların içinde öncelikli amaç da budur.

Bu bakış açısıyla, ekonomideki varlık fiyatlarının artması, dolayısıyla paranın diğer varlıklar karşısında değer yitirmesi sanki merkez bankalarını ilgilendiren bir olay değilmiş gibi görülür. Çünkü, mal ve hizmet fiyatları istikrar içinde giderken varlık fiyatlarının artması varlık sahiplerinin zenginleşmesi anlamına gelir. Zenginleşme iyidir. O halde, merkez bankaları fiyat istikrarına odaklanıp varlık fiyatları enflasyonu ile ilgilenmemeliler denebilmektedir.

Bu yaklaşım çok doğru olmayabilir. Çünkü, bir süre sonra, varlık fiyatları enflasyonu ya mal ve hizmet fiyatları enflasyonuna yol açabilmektedir ya da varlık fiyatları düşme eğilimine girmektedirler. Birincisi, zenginleşme yoluyla artan toplam talebin mal ve hizmet fiyatlarına yansıması şeklinde olmaktadır. İkincisine ise "balonun patlaması" diyoruz. Fiyat istikrarına sıkı sıkıya yapışan bir merkez bankası varlık fiyatlarındaki balonun bir gün mutlaka patlamasına neden olabilecektir. Yarın devam edeceğim.



arkadaşıma yolla arşivime ekle yazıcı için
Yazarlar Arşivi
Ercan KUMCU
Tüm yazıları
Yazarlar
Doğan HIZLAN
Müzik arşivinizi zenginleştirin

Mehmet Y. YILMAZ
Söylemeden önce iki kere düşünmek gerek!

Fatih ÇEKİRGE
3D gözlükle bakınca nasıl bir manzara çıkıyor

Ahmet HAKAN
Oruç tutmayana kötek atmak caiz midir hocam

Vahap MUNYAR
Türk Eğitim Vakfı’nda 10 bin 415 liralık Ali Munyar fonu oluştu

Şükrü KÜÇÜKŞAHİN
Yeni zirvenin Kürt sorununa bakışı

Erdal SAĞLAM
Merkezden yeni karar ve açıklamalar gelebilir

Şükrü KIZILOT
Dolar yükselince bakın neler oluyor

Prof. Dr. Osman MÜFTÜOĞLU
Düzenli kontrol neden önemli

Rahmi TURAN
Malkoçoğlu’nun torunu Lazaros!

Ayşe ARAL
Yetiş Ayşe

Rauf TAMER
Takvim yaprakları

Noyan Doğan
‘Harcamayın, tasarruf edin’ demesi kolay

Tüm Haberler
  Hürriyet Kurumsal Hürriyet USA Hürriyet Avrupa Hürriyet Emlak Yenibiris.com Hürriyet Aile Hürriyet Oto İddaa Avrupa Birliği DYH