Casino ekonomisi (Bul karayı al parayı)
EKONOMİ dünyasında geçen hafta iki konu öne çıktı.
1. Altın fiyatlarının hızla artması, hatta daha da önemlisi, altın fiyatlarının ileride bugünkü düzeyinin bile iki katına çıkabileceği iddiaları.
2. Krizden çıkış sinyali veren küresel ekonomide, varlık ve altın/emtia fiyatlarında oluşan balonun patlamasıyla birlikte ikinci bir çöküntü yaşanma ihtimalinin artması
Hemen bu konuya açıklık getireyim. Varlık ve emtia fiyatlarına balon yaptıran talep, ödünç borç parayla finanse edilmiyorsa, bu balonun patlaması, kriz yaratmaz. Çünkü bankalar batmaz.
¡ ¡ ¡
Altın, yeraltından çıkartılması ve saflaştırılması pahalı bir madendir. Asildir. Üzerinden binlerce yıl geçse bile, fiziksel ve kimyasal özelliklerini kaybetmez. Altın, bir sanayi hammaddesi olarak pek kullanılmaz. Çünkü hem pahalıdır, hem de mukavemetsizdir. Altın kaplama dişin de modası geçtmiştir. Kısaca, evrende hiç altın olmasaydı, insanlık bugünkü maddi gelişmişlik düzeyine yine ulaşırdı. Yani reel ekonomi (tarım, ticaret ve hizmetler) bakımından altın “olmasa da olur” bir metaldir. İnsan, açlıktan ölür, altınsızlıktan ölmez.
¡ ¡ ¡
İktisat, a) alış verişi kolaylaştıracak, b) değer ölçü birimi olacak, c) yaratılan değeri koruyacak bir “alet” aramıştır. Bu alet, arzı kolayca artamayacak bir metalden yapılmalıydı. Bu özellikleri taşıdığı için altın, “para” olmuştur. Sanayi için hiç de elzem olmadığı halde, eğer “altın/para” icat edilmemiş olsaydı, insanlık bugünkü gelişmişlik düzeyine ulaşamazdı.
¡ ¡ ¡
Yaratıcı/Girişimci olmayan biri, kendi emeğiyle zengin olamaz. Ancak diğer emekçilerin yarattığı artı değerleri aktararak zenginleşebilir. Eskiden bu transfer zorla olurdu. Yani kaba gücü örgütleyebilen, diğer insanları sömürebilirdi. Şimdi bu transferler, ya kamunun yarattığı rantlara el koyarak, ya da emekçileri bir “kumar masasına” çekerek oluyor. Kumar, kayıp ve kazançlar toplamının sıfır olduğu bir oyundur. Oyuna katılan herkes, kumarbazdır. Oyuncunun amacı, katma değer yaratmak değil, yaratılmış katma değeri kapmaktır. Yani başkasının daha önce yarattığı veya sahip olduğu değerleri, onlarla girdiği iddiayı kazanarak kendi cebine atmaktır.
¡ ¡ ¡
Menkul ve gayrimenkul varlık ve emtia fiyatlarının, gelirlerdeki artıştan (bir yerde enflasyondan) çok daha hızlı artabilmesinin sebebi, insanların tasarruflarıyla, kısa yoldan zenginleşmek için birbiriyle “neyin fiyatı, daha çok artacak” iddiasına girmesidir. Altın fiyatlarının artması bu yüzdendir. Günün sonunda, az kişi kazanacak, çok kişi kaybedecektir. Bu işte kaçtan aldığın değil, aldığını kaçtan sattığın önemlidir.
Son Söz: Altını satmayacaksan,
hiç alma.
