Yaşlanmaya karşı domates

Hangi familyadan geldiği ya da Latince ismi belki çok ilgi çekici değil ancak domatesin soframızdaki yerini alması hayli ilginç dönemeçlerden geçti.

Muzaffer Kuşhan'la Diyet Dergisi
16.07.2007 - 12:14 | Son Güncelleme :

İtalyanlar, ona 'altın elma' dediler. Avrupalılar 'aşk elması'… Uzun yıllar zehirli olduğu gerekçesiyle yasaklandı…

Bugün mutfakların baş aktörü konumundaki domates, yaşlanmaya ve kansere karşı da etkili bir silah…


Yani domatesin bugünkü yaygın kullanımı için yüzyıllar gerekti. Domates, saltanatına öyle kolay oturmadı. Uzun yıllar zehirli olduğu gerekçesiyle 'yasak'lı kaldı. İnsanlar zehirlenme korkusuyla yemediler. Yasak, 1500'lü yılların ortalarına dek sürdü. Bu dönemin ardından çeşitli şekillerde kullanılmaya başlandı. Bazı baharatçıların uğur getirdiğine dair iddiaları üzerine önce süs bitkisi olarak boy gösterdi. Bu nedenle Fransa ve İngiltere'de 'pomo d'amore' (sihir tokmağı) adıyla anıldı. Pişirilerek ya da kızartılarak tüketildi. Bugün bir salata klasiği olan 'çoban salata'yı yapmak için de uzun bir tarihsel süreç gerekti. 1700'lü yıllarda Fiorentinalı aşçının ilk kez salatalarda çiğ olarak kullandığı domates, bugün her türlü salatanın baş aktörü konumuna geldi.

Aşk elması… /images/100/0x0/55eaa800f018fbb8f88e4c62

Domates, Bolivya ve Peru'da yabani sarı rengiyle keşfedildi önce. Sonra Meksika'da yetiştirilip, Kristof Kolomb'un Amerika'yı keşfinden sonra Avrupa'ya gemilerle gönderildi. İtalyanlar sarı renginden ötürü 'altın elma' olarak adlandırdılar ancak çok geçmeden kırmızı türleri ortaya çıktı. Amerika'da ilk defa Thomas Jefferson tarafından yetiştirildi. İnsanlar zehirlenme korkusuyla domatese bir süre ellerini sürmeseler de sonraları, insanları romantikleştirdiğine inanıldı ve Avrupa'da 'aşk elması' olarak muamele gördü. Aztekler 'tomotl' adını verdikleri domates, 16. yüzyılda Avrupa'yla tanıştı ve adı 'tomato' olarak değiştirildi.

Çürük domatesli protestolar…

Sonraki yıllarda domates insanların hayatına fazlasıyla girdi… Kimi protesto gösterilerinde protesto edilen kişiye çürük domates atmak pek çok ülkede bir gelenek haline geldi. İlk kez 20'nci yüzyılda Paris'te bir komedi sanatçısını protesto etmek için sahneye atılan çürük domatesler o günden bu yana 'istenmeyen' pek çok kişinin yüzünü salçaya buladı. 'Domates gibi kızarmak' sözü ise Türkiye'ye ait bir deyim olarak kültürümüzün bir parçası oldu.
Son bir not, şimdilerde yaz-kış her mevsim önümüze gelen domatesin hakikisini, kokulusunu, hormonsuzunu bulmak öyle kolay olmasa da bulduğunuzda sakın es geçmeyin…


Yaşlanmaya ve kansere karşı etkili

Bir zamanlar fakirin fukaranın yemeği diye anılan 'karpuz-peynir-domates' üçlemesinden domatesin faydaları saymakla bitmiyor… Domateste bol miktarda bulunan ve bir karoten maddesi olan likopen yaşlanmaya ve kansere karşı etkili bir silah. Pişmiş hatta salça halinde hazırlanan domatesin prostat ve mide kanseri riskini büyük ölçüde ortadan kaldırdığı hatta önleyici ilaç görevini üstlendiğini gösteriyor araştırmalar. Kanı zararlı maddelerden arındırarak dolaşımı kolaylaştıran likopen gözleri de koruyor.

Romatizma, böbrek, mesane taşı ve kabızlıktan yakınanlara çiğ domates öneriliyor. Domatesin bir diğer artısı da, domates suyunun karaciğerin, dalağın çalışmasını ve kan dolaşımını dengelemesi, sindirimi kolaylaştırması. Domates çok zengin bir içeriğe sahip. A ve C vitaminleri, özellikle de potasyum, kalsiyum, fosfor ve sodyum deposu. 100 gramında 19 kalori bulunan domates, doyurucu etkisi nedeniyle özellikle diyet programlarının vazgeçilmez sebzelerinden biri.

Domates giren kaplar kalaylandı

Gemilerle Türkiye'ye getirilen ve kızarmış olanları 'çürümüş' denilerek çöpe atılan domatesle, Adanalılar ilk kez 1859 yılında tanıştı. 'Frenk patlıcanı' olarak adlandırılan domates, halk tarafından yıllarca 'mekruh' sayılarak yenmedi. Tohumlarında akrep ürediğine inanılan ve 'iğrenç' bulunan domatesin konulduğu kaplar bile kalaylanarak dezenfekte edildi.

C vitamini için çiğ tüketin

Likopen maddesi domates piştikçe artıyor ve zeytinyağıyla birlikte yenildiği zaman vücut tarafından daha kolay özümseniyor. Domatesin içerdiği C vitamininden yararlanmak için çiğ olarak tüketin. Likopen ve diğer besin değerlerinden yararlanmak için güneşte olgunlaşan domatesleri tercih edin. Yüzünüz akneli ve yağlı ise yarım domatesi yüzünüze masaj yaparak sürün.

Satın alırken...

En lezzetli domatesler, güneşte olgunlaşan ve yaz aylarında toplanan domateslerdir. Domates seçerken ince kabuklu olanları tercih edin. Domatesin hormonsuz olduğunu anlamak için de sap kısmını parmak ucunuzla hafifçe ovalayın ve domatesin kokusunu hissedin. Domatesin çok iri ve içi boş olanını değil, kesildiği zaman içinde çekirdek yuvası oluşmuş küçüklerini tercih edin. Domatesi satın aldıktan sonra kese kağıdında 3-4 gün bekletebilirsiniz. Ağzını sıkıca kapatın ki buzdolabındaki nem domatesin küflenmesine yol açmasın.

 

Yaz menemensiz olmaz!

Salatası, çorbası, etlisi, zeytinyağlısı, dolması, mezesi, salçası ve reçeli yapılan domatesin yemek olarak en çok menemen halini tüketiyoruz. Yanına bir kase cacık ekleyerek…

Malzemeler (4 kişilik)

2 adet domates
6 adet sivribiber
2 çorba kaşığı tereyağı
5 adet yumurta
Birkaç dal maydanoz
Tuz, karabiber

HAZIRLANIŞI

2 büyük domatesin kabuklarını soyup küçük küpler halinde doğrayın. 6 sivri biberin çekirdeklerini çıkarıp ince halkalar halinde kesin. 2 çorba kaşığı tereyağını tavada eritip biberleri kavurun. Domatesleri ilave edip 5-6 dakika kadar pişirdikten sonra 5 yumurtayı teker teker bu karışıma ilave edin. Krema hali alıncaya kadar hızla karıştırın. Tuz ve karabiber ekleyip 7-8 dakika daha pişirin. Maydanozla süsleyip servis yapın.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün