Böbrek hastalıkları ve özellikle bunların sonucunda ortaya çıkan kronik böbrek yetmezliği konusunda komuoyunda farkındalık yaratılmak amacıyla her yıl 11 Mart “Dünya Böbrek Günü” olarak kutlanıyor. Bu yıl, kronik böbrek yetmezliğine yol açan en önemli neden olan diyabet konusuna dikkat çekiliyor.
Dünyada her beş erişkinden birinde değişik nedenlere bağlı olarak böbrek hasarı görülüyor. Her yıl milyonlarca insan kronik böbrek hastalığı nedeniyle yaşamını beklenenden çok daha erken bir zamanda kaybedebiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi İç Hastalıkları ve Nefroloji Uzmanı Prof. Dr. Cem Sungur, günümüzde kronik böbrek yetmezliğinin en sık rastlanan nedenlerinin diyabet ve hipertansiyon olduğunu söyledi.
Ülkemizde sayıları 60,000’ine yaklaşan diyaliz hastası olduğunu söyleyen Prof. Dr. Sungur, “Böbrekleri artık görevlerini yerine getiremeyecek kadar hasar görmüş olan bu hastaların üçte birinde sorunu diyabet” diye konuştu.
Prof. Dr. Cem Sungur’un verdiği bilgiye göre, gelişmiş ülkelerde her iki diyaliz hastasından birinin böbrek hastalığı, diyabete bağlı olarak gelişiyor.
“Eğer diyabete bağlı böbrek yetmezliği gelişimi bu hızda devam edecek olursa, 2030 yılına gelindiğinde ülkeler sağlığa ayırdıkları bütçelerinin yüzde 40’ını diyaliz hastaları için harcamak zorunda kalacaklar” diyen Prof. Dr. Sungur şu bilgileri verdi:
“Son beş yılda yapılan tüm toplum sağlığı araştırmaları, kronik böbrek hastalığının görülme sıklığında büyük bir artış olduğunu gösteriyor. Bunun iki önemli nedeni var. Birisi neredeyse salgın hastalıklar hızıyla yaygınlaşan diyabet, diğeri de toplumların yaşlanması.
Ülkemizde kronik böbrek hastalığının en fazla görüldüğü coğrafi bölge Marmara Bölgesi. Hemen her 6 kişiden birinde bir çeşit böbrek hasarının olduğunu söylemek mümkün. Yine ülkemizde kadınlar kronik böbrek hastalığının görülme sıklığı açısından erkeklerden daha dezavantajlı görünüyor. Bu ilginç bir bulgu ve dünya istatistiklerinden farklı bir özellik taşıyor.”
Tarama testi ile tanı konabilir
Kronik böbrek hastalığının henüz denetlenebilir aşamada olduğu böbek hasarının erken dönemlerinde, hastaların hiçbir yakınması olmuyor. Hekim muayeneleri sırasında da bir bulgu saptanmıyor. Ancak yapılacak tarama testleri ile bu önemli sağlık sorununun henüz başlangıç aşamasında saptamanın mümkün olduğuna dikkat çeken Prof. Sungur, testlerle ilgili şu bilgileri verdi:
‘Testlerden birisi kan örneklerinde yapılan “serum kreatinin” testi. İkincisi ise idrar örneğinde yapılan “mikroalbumin/kreatinin” oranı. Bütün gelişmiş sağlık kuruluşlarında kolaylıkla yapılan bu testleri herkesin yaptırması gerekmiyor. Böbrek yetmezliği açısından yüksek risk altında olan kişilerde bu iki testin yapılması çok önemli ve önceliklidir. Öte yandan diyabeti ve hipertansiyonu olan bireyler ve birinci derece yakınlarında diyabet, hipertansiyon veya böbrek hastalığı olan bireylerin bu iki testi yaptırarak böbrek hasarı açısından taranması gerekiyor.
Böbrek hasarına ilişkin erken dönem bulguları olan bireylerin kalp krizi, inmeler, bacak damar tıkanıklıkları gibi kalp–damar hastalıklarına yatkınlığı da artıyor. Bu nedenle böbrek hastalığının erken dönemlerde teşhis edilmesi kalp damar hastalıklarından korunma açısından da önem taşıyor.
Böbrek hastalığı başladığı zaman uyguladığımız tedavilerde çok önemli gelişmeler olduğunu belirten Prof. Dr. Sungur, “Ancak asıl önemli olan böbrek hasarı olan bireylerin sayısındaki artışın engellenmesidir” diye konuştu.
