Yasak ağaçtan bugüne is-yan-lar-da-yız!

Hacı caw caw, Gezi’deki eylemler bitti belki ama protestolar bitmedi. Tarihte var mı böyle uzun süren olaylar?

Naci Cem Öncel
22 Haziran 2013 - 21:25:48

HACİWAT: Protestoları bilmek zor. Çünkü daha çok isyan, ayaklanma gibi olaylar geçmiş kayıtlara. Kutsal kitaplara bakacak olursan, isyanların tarihi dünya tarihinden bile eski! Şeytan, insanın yaradılışına isyan ediyor, insan da yasak ağaç...
Q: Hoop, fazla geri gittin, o kadar da demedik. Sen oraları bırak, dünyamıza gel.
H: Türklerin ve Türkiye’nin tarihi de isyanlarla dolu. Oğuzların Büyük Selçuklu Devleti’ne isyanı, Anadolu’da Babıali isyanları, Osmanlı’da Celali isyanları, İstanbul’daki askeri ayaklanmalar... Say say bitmez...
Q: Milletçe sürekli isyanlardayız desene! Osmanlı hep bu isyanları kılıçla bastırmış değil mi?
H: Hayır, o kadar basit değil. Osmanlı gibi büyük devletler isyanlar karşısında silahsız, farklı çözümler bulabiliyorlar. Aksi takdirde o kadar uzun süre ayakta kalamazlardı. Mesela isyan yerelse önce oradaki yöneticiyi değiştiriyor. Olmadı o zaman isyanı silahla bastırmaya çalışıyor... Baktı başarılı değil, geri adım atıp isyancıların liderlerine paşalık veriyor, makam veriyor! Veya daha fazla yetkiyle başka bir bölgeye gönderiyor. Bağışlıyor ama ama isyancıların oğullarını eğitmek bahanesiyle saraya aldırıyor, rehin olarak... Yani, türlü yöntemler kullanmışlar. Ama zor olan İstanbul’daki ayaklanmalar. Çünkü saray da devletin, ticaretin, dış ilişkilerin, her şeyin merkezi de orada.
Q: Ne oluyor İstanbul’da isyan çıkınca?
H: Ne olmuyor ki? Padişahın ve yöneticilerin hayatı, makamları bir anda tehlikeye giriyor. O zaman taktik pazarlıklar başlıyor. Veziriazamın ya da falan paşanın kellesini verirdin vermezdin, dediğimizi yapardın yapmazdın... Her dakika önem kazanıyor. İş uzarsa tehdit büyüyor. Onun için yeri geliyor, aracılarla haberleşmek bile yetmiyor, padişah pazarlığı bizzat kendi yapıyor!

KADINLARI KUCAĞA ALUP...

Q: Bak bu ilginç işte. Desene Başbakan’dan önce de tarihte isyancılarla görüşme geleneği varmış!
H: Olmaz olur mu? Olağanüstü durumlarda hükümetin Ayak Divanı adı verilen bir toplantı şekli var. Hızla karar alınması için... İşte, ayaklanma hallerinde padişah, isyancılarla sarayın bahçesinde bu ayak divanında yüz yüze geliyor. Mesela, III. Mehmet, IV. Murat, IV. Mehmet, isyancılarla aracısız görüştüler, tehditleri şahsen dinlemek zorunda kaldılar. Hatta I. Mustafa’nın annesi Valide Sultan bile asilerle karşı karşıya gelmişti! Aynı şekilde Kösem Sultan da sarayı basanlara konuşma yaparak onları sakinleştirmeye çalışmıştı.
Q: Bu anlattıklarını ilk defa duyuyorum. Ben sadece Patrona Halil İsyanı’nı hatırlıyorum okuldaki derslerden.
H: Patrona Halil İsyanı, yaşam tarzına isyan söylemine dayandırılmış. İsyanın görünen sebebi ‘gece-gündüz zevk peşinde koşan’ Vezir-i Azam Damat İbrahim Paşa’nın yönetimi. Bir tarihçiye göre Paşa, Bayezid Avluları’ndan Dolmabahçe’ye, Bebek, Göksu, Çubuklu’dan, Beykoz ve Üsküdar’a kadar pek çok yerde dönme dolaplar, atlı karıncalar kurdurmuş. Bu mekânlarda “kadıncıklar salıncağa binüp iner iken, şeh-baz yiğidler kadınları kucağına alup… kadınların uçkurları meydanda hoş-seda ile şarkılar çağırtılıyor” imiş! Oysa ‘kazan kaldıranların’ başı Patrona Halil’in kendisi de bir zevk düşkünüydü. Yani mesele yazıldığı kadar basit değil. İsyanın, siyasi, askeri, toplumsal, ekonomik, hatta İran’la mücadeleyi de düşünecek olursan uluslararası nedenleri var. Zaten genelde isyanların çıkış nedenleriyle altındaki sebepler birebir tutmaz. İsyana yol açan olay bir kıvılcım çakar sadece. Kitle, tepki vermeye hazırsa gerisi bir anda gelir.
Q: Yeter artık uzatma, isyan edeceğim... Bir tek o son dediğin aklımda kalır zaten, bir de Ayak Divanı. Gerisi laf kalabalığı!
H: Aman Qaragözüm, sustum... Sen isyan etme yeter ki.

Yayınlanma Tarihi : 23 Haziran 2013 - 00:00:00
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün