Yanlış hesap bankada patlar

Hürriyet Haber
29.12.2001 - 00:00 | Son Güncelleme :

BANKA sektörünün dertleri bitmiyor. Yıllardır bankalar düzelsin diye uğraşılıyor, bir türlü bu meselenin çaresi bulunamıyor.Bundan 25 yıl önce banka sektörüne ilk defa ‘‘içeriden’’ bakmam gerekti. Bankalar, bugünkü kadar olmasa bile, o zaman da problemliydi. Çoğunun sermayesi yetersizdi. Batık alacakları için yeterli karşılık ayrılmamıştı. Batık alacaklarını, ancak ‘‘batık iştirakleri’’ni artırarak azaltıyorlardı. Yani ‘‘bilanço makyajı’’ ile işler sureta idare ediliyordu.Devletin, banka sektörüne doğrudan müdahale etmesinin ve kamu kaynaklarını bu yolda harcamasının gerekçesi, banka olmadan ekonominin çarklarının dönmemesidir. Dönmeyecek çarkların başında da (içeriden borçlanmayı sürdüremeyeceği için) bizatihi devletin kendi ekonomisi gelir. Ticaret, sanayi ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren özel firmaların (yani meşhur reel sektörün) işlemesi ve gelişmesi için bankaların sağlıklı bir şekilde çalışması şarttır. Bundan daha da önemlisi, halkın tasarruflarının korunmasıdır. Eğer devlet, bankaların batıp gitmesine seyirci kalır ve geleceklerini güvence altına almak için birikimlerini bankaya yatırmış olanlar, bir anda paralarını kaybederse, ekonomi tam anlamıyla işte o zaman çöker. Çökmüş bir banka sistemini, sıfırdan tekrar inşa etmenin ekonomiye, yani halka maliyeti, total çöküşe engel olmak için yapılan harcamalardan kat be kat fazla olur.* * *Bütün bunlar doğru olmakla birlikte, kamu kaynaklarının banka kurtarılmasında kullanılması, halk vicdanını rahatsız etmektedir. Öyleyse, bankaların niçin sürekli kurtarılma durumuna düştüklerini anlamak ve bir daha bu duruma düşmemeleri için yapılması gerekenleri saptamak şarttır. Cumhurbaşkanı Sezer bile, ‘‘Bankalardan 17 milyor dolar çalındı, bu yüzden ekonomi zora düştü’’ diyerek, batık banka sorumlularının DGM'de yargılanmaya devam edilmesini istemişti.Eğer bir ülkede bankacılık kesimi (veya herhangi bir alan) bir türlü adam olamıyorsa, orada ‘‘sistemik’’ bir bozukluk var demektir. Yani sistemin kendisi ve/veya onu kuşatan çevre kusurludur. Bu kusurlar, içsel ve dışsal olarak iki kümede toplanabilir. Bu sistemik aksaklıkların, kavramsal, kurumsal ve kuralsal boyutlarda neler olduğunu, bu köşede zamanı geldikçe yazıyorum. (Belli bir alanda, sistemik bozukluk olması, orada işlenen suçları ortadan kaldırmaz. Aman burası yanlış anlaşılmasın.) Vurgulamak istediğim şudur: Banka sektörü, sadece ‘‘hırsızı yakala’’ yani ‘‘Tantan-Temizel Teoremi’’ ile düzelemez. Bilinsin ki, bankalardan buharlaşan mesela 17 milyar doların, belki onda biri hırsızlanmış, kalanı ‘‘sistemik’’ olarak ziyan edilmiş, yanıp kül olmuştur. Bunu yeteri kadar anlatabildiğimi zannetmiyorum. Çünkü toplumumuz hálá hayatı, ‘‘biri kaybetmişse, mutlaka biri kazanmıştır, mutlak anlamda ziyan diye bir şey yoktur’’ (zero sum game) olarak algılamaktadır. Bankacılığın islahı için yapılması gerekenler, iki başlık altında toplanmalıdır: a) Hırsızlığa nasıl engel olunur, b) Ziyanın önüne nasıl geçilir. Tasarımı ve uygulaması zor olan ikincisidir.SON SÖZ: Kuramsız, kural olmaz.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün