Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Wikipedia’yı yönetmek bir şehri yönetmeye benziyor

    Cansu ÇAMLIBEL
    09 Ekim 2011 - 00:00Son Güncelleme : 09 Ekim 2011 - 00:18

    Doğuş Yayın Grubu’nun bu yıl ikincisini düzenlediği ‘Yeni Medya Düzeni’ konferansının önemli katılımcılarından biri de internet ansiklopedisi Wikipedia’nın kurucularından Jimmy Wales’ti. Klasik ansiklopedilerin pabucunu dama atan bu pratik ama tartışmalı sitenin patronu, camiasında ‘Meşruti kral’ ismiyle anılıyor. Karşısına oturduğunuzdaysa bilgisayar dehası bir oğlan çocuğunun olgunlaşmış haliyle konuştuğunuz hissine kapılıyorsunuz

    ABD’nin en güney eyaletlerinden Alabama’nın Huntsville kentinde doğan Wales, 26 yaşına kadar uçağa bile binmeden son derece yerel ve sıradan bir yaşam sürüyor. Üniversitede ekonomi okuyor, üstüne hem master hem doktora yapıyor. Bir süre finans sektöründe çalıştıktan sonra 1996’da internet dünyasındaki macerasına erkeklere yönelik hazırlanmış bir web sitesiyle başlıyor.
    Ancak, Wales ve arkadaşları hep yeni arayışlar içinde. O dönemde pek de farkına varmadan beş yılda yeni medyanın en önemli uğrak noktalarından biri haline gelen Wikipedia’yı kuruveriyorlar. Wales bu süreci şöyle anlatıyor: “Başta aslında ne yapacağımızı bilmiyorduk. ‘Merhaba dünya’ yazdım, ekrana düştü ve aslında Wikipedia’daki ilk kelimeler de bunlar oldu. Yaklaşık 200 kişilik bir topluluktu bizimkisi. Aslında birçok unsur yola çıktıktan sonra şekillendi. İlk keşfettiğimiz, tarafsızlığın önemi oldu.”
    Aslında Wikipedia’nın hikayesinde de başrol tıpkı Facebook’taki gibi iki genç adamın. Ve yine bu hikayede de bugün patron olarak yola devam eden o iki adamdan sadece biri. Bugün 10 yaşındaki Wikipedia’nın öncüsü sayılan Nupedia’yı birlikte yaratan Jimmy Wales ile Larry Sanger’in yolları yıllar önce ayrıldı. Wales’in sitenin tek kurucusu olduğunu kanıtlamak için çektiği numaralarla ilgili muhtelif iddialar var.
    Ancak kendisi olmayan bir kavgayı medyanın varmış gibi gösterdiğini savunuyor ve eski dostu Sanger’a dair düşüncelerini de açık ediyor: “Larry projemizin ilk aşaması Nupedia’nın genel yayın yönetmeniydi. Yani Wikipedia’nın kurucusu değil. Çünkü kurucularından olup olmaması arasında bence çok büyük bir fark yok. Medya yıllardır bu konuyu konuşuyor ama kimin umurunda ki?”

    YENİ YAZARA İLK UYARILAR

    Zamanla Wikipedia genişledi ve topluluk hızla büyüdü. Artık her yeni gelenin katkıda bulunduğu bir açık ansiklopedi var karşımızda. Bir kullanıcı ismi alıp Wikipedia’ya girmeden bile bir şeyler yazıp okuduğunuz biyografi ya da makaleler üzerinde düzeltmeler yapabiliyorsunuz. Yaptığınız değişiklik sistemde belirsiz bir IP adresiyle kaydediliyor. Bu mümkün olsa da Wikipedia camiası bir kullanıcı ismi alarak sisteme müdahil olmanızı tercih ediyor. Zira ancak böyle gerçekten camianın bir parçası haline gelebiliyorsunuz. Sistemi kontrol eden ekip de hangi yazarın ne yazdığını böylelikle takip edebiliyor.
    Wales, camianın yeni üyelere karşı genelde anlayışlı davrandığını söylüyor: “Öncelikle prensiplerimizi özümsemeli. Tarafsızlığın ve iyi kaynaklara dayanarak yazmanın önemini kavramalı. Yeni üye hata yaptığında hemen bağırıp çağıran ve onu kovan bir topluluk değil bizimkisi. Daha ziyade hatalar karşısında ‘Katkın için teşekkürler ama bu konuda bir de şöyle bir kaynak var. Bir göz at istersen’ şeklinde mesajlar gider.”

    Wikipedia’yı yönetmek bir şehri yönetmeye benziyor

    WIKIPEDIA’DAKİ DENGELER

    Peki, neredeyse herkesin kafasına göre takılabildiği bu açık bilgi platformunun kişileri, olayları, hatta ülkeleri karalayacak bir serbest atış mecrasına dönüşmesini nasıl engelliyorlar? Tuhaf ama gerçek şu ki bu sorunun net bir yanıtı yok. Wales’e göre grup içi kontrol mekanizması her halükârda işliyor. Hatalar düzeltiliyor ve kervan yolda düzülüyor.
    Sistemin güvenilirliği konusunda şüpheci sorulara karşılık Wales, “Çok sıkı bir editör kadromuz var. Hem de teknoloji, hatalı bilgi girişlerinin tespitinde bize çok yardımcı oluyor. Robotlar bile var” diyor! ?öyle devam ediyor: “Kimseyi yasaklamazsanız kötü niyetli insanların ortamı ele geçirmesinin önünü açabilirsiniz ama bir taraftan da olabildiğince geniş katılımlı bir ürün ortaya çıkartmaya çalışıyorsunuz. Aslında işimiz şehir yönetimine benziyor. Belediye başkanını eleştirecek özgürlüğü de istiyorsunuz ancak bir taraftan da aynı kişinin hırsızlığı önleyecek tedbirleri almasını da. Herhangi bir açık toplumda özgürlükler ve kurallar arasındaki dengeden söz ediyoruz.”

    LORDLAR KAMARASI’NIN BİYOGRAFİLERİ

    Wikipedia’nın bugün dünya genelinde aktif yüz bin yazarı var. Ancak siteye en yoğun katkıyı yapanlar bu sayının en fazla yüzde üçü, yani yaklaşık üç bin kişi. Wikipedia’nın San Francisco’daki merkezinde 70 kadar kadrolu çalışan var. Patronları Wales neredeyse hiçbir zaman ofiste değil. Ailesiyle birlikte Londra’da yaşıyor. ABD’ye gittiğinde zamanının önemli bölümünü Florida’daki evinde geçiriyor.
    Wales yakın zamana kadar işin büyük bölümünü kucağındaki bilgisayarla hallederken son dönemde çok sık iş seyahatine çıkar olmuş. Hedefi Wikipedia’nın farklı dillerdeki versiyonlarını güçlendirmek için ulusal ekipler kurup yeni yazar toplamak. Bir yandan da dünyanın her yerinde konferanslara katılarak kendi ifadesiyle ‘misyonerlik’ yapıyor. Ama her şeyden önemlisi o hâlâ bir Wikipedia yazarı. Son dönemdeki merakı İngiltere’deki Lordlar Kamarası. Wales, İngiliz siyasetinin atanmış yaklaşık sekiz yüz üyesinin Wikipedia’daki biyografilerini
    bizzat yazıyor.

    YALINAYAK ASSANGE

    /images/100/0x0/55ea0c12f018fbb8f866fe62

    Jimmy Wales’in konuşmacılarından biri olduğu ‘Yeni Medya Düzeni’ konferansının en çok ilgi gören bölümü finaldeki Julian Assange oturumuydu. Londra’da ev hapsinde olduğu için İstanbul’a gelemeyen Wikileaks’in kurucusu Assange oturuma video-konferans yöntemiyle katıldı. Assange’ın kameraya girmeyen çıplak ayaklarınıysa sosyal medyada yakaladık. Londra’daki yayında ona eşlik eden NTV Brüksel Temsilcisi Güldener Sonumut, yayından sonraki hatıra fotoğrafını Facebook sayfasına koydu.

    ÜNLÜLER BAZEN ÖYLE DETAYLARA TAKILIYOR Kİ

    Ünlülerden yazılanlara tepki göstermek için arayan elbette çıkıyor. Böyle bir talep geldiğinde genelde doğrusunu araştırır ve gerekiyorsa düzeltmeyi ben yaparım. Yalnız enteresan bir nokta var: Bazen bu ünlülerin hiç tahmin etmeyeceğiniz detaylara takılabiliyor. Sayfaya bakınca bir konuda tartışma yaratan sözleri ya da çok eleştirilen fotoğraflarına link de var. Asıl onlara takacak sanıyorsunuz ama ‘Orada doğmadım’ ya da ‘o okulda okumadım’ diye arıyorlar.

    ORTALAMA YAZAR PROFİLİ TEKNOLOJİ BA?IMLISI GENÇ ERKEK

    Bizim toplulukta erkek ve teknoloji meraklısı bir yazar kitlesi çoğunlukta. Oysa yazar profilinin çeşitlenmesini istiyoruz. Yani 26 yaşında bilgisayar delisi bir gencin hiç ilgilenmediği birçok konu var. İşte o konularda da yazacak insanların camiamıza katılmasını istiyoruz.

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı