Gündem Haberleri

    Vida: Dünyayı birbirine kenetleyen mucize Antik Yunanlı bir marangoz ile modern bir marangozun alet çantalarına göz atsaydık her iki çantada yer alan

    Hürriyet Haber
    02.02.2000 - 00:00 | Son Güncelleme:

    Vida: Dünyayı birbirine kenetleyen mucize Antik Yunanlı bir marangoz ile modern bir marangozun alet çantalarına göz atsaydık her iki çantada yer alan aletlerin birbirinden çok da farklı olmadıklarını görürdük.İnsanoğlunun bugün kullandığı testere, çekiç, matkap gibi bir çok aletin ortaya çıkışı Tunç çağına ve hatta 8bin yıl önce yaşanan Neolitik çağlara kadar uzanır. Antik çağlardan bugüne uzanan çizgide Yunanlı marangozu tek şaşırtabilecek alet ise tornavidadır. Hiç kuşkusuz Yunanlılar tornavidanın çalışma ilkelerini anlayacak kapasiteye sahiptiler ama bugün bildiğimiz anlamda tornavidayı kullanma şansına hiç erişememişlerdi. Aslına bakarsanız Arşimet, ta MÖ 3.yy'da vidanın atası olan bir icat gerçekleştirmişti. Ama Arşimet'in bu buluşu parçaları birbirine bağlamak için değil suyun yukarı çıkarılması için kullanıldı. Vidanın daha sonraları Romalılarca, günümüzün pres ütülerine benzeyen bir alette baskı uygulamak amacıyla kullanıldığını görmekteyiz. Ortaçağ ise vidanın matbaa makinesinde kullanılmaya başlanmasına şahit oldu. Bir de başparmakları ezmek için icat edilmiş o korkunç, mengene benzeri işkence aleti va tabii. Ama modern anlamda küçük ve birleştirme amaçlı vidalar hala ortalarda yoktu. Hayli büyük ve ve başka amaçlı yapılma vidalardı bahsettiklerimiz. Günümüzdekileri andıran vidaların ortaya çıkışı 16.yy'a dayanıyor. Vidalar tornavidasız olamazdı elbette. Vidaların can dostu tornavidanın mucidi bilinmiyor. Ama ilk modern tornavidanın marangozların elinde dönmeye başlaması 19.yy'a dayanıyor.Neden bu kadar fark var arada derseniz e çünkü vidalar yaygın bir biçimde kullanılan aletler değildi. Son derece pahalıydılar; yapılmaları zordu. Bu nedenle saat yapımı gibi ince işlerde sınırlı miktarda kullanılıyorlardı. Yaygınlaşmaları şunun şurasında 150 yıllık bir şeydir aslında. 1850'lerden sonra vidaların seri üretimine geçildi. Bu tarihten sonradır ki vidalar modern anlamda gerçek fonksiyonlarında kullanılmaya yani birleştirmeye başladı. Vidalar çividen daha iyi tutturuyorlar çünkü kuruyan ağaçla beraber yerinden fırlaması riski yok. Bu nedenle özellikle gemi yapımında geniş kullanım alanı buldu kendisine. Ayrıca ne kadar sıkıştırmanız gerektiğini de kullandığınız malzemeye göre kendiniz belirliyebiliyorsunuz. Çiviyi yerinden sökmeniz gerektiğinde aynı yere başka bir çivi çakamazsınız ama vidayı yuvasına sayısız kere takmanız mümkündür. Artık nereye bakarsak bakalım vidalar yardımıyla tutturulmuş bir şey görüyoruz. O nedenle mutlaka her evde en az bir tane tornavida bulmak artık çok sıradanlaştı. Vidaların şahı hiç şüphesiz hassas ayar yapmak amaçlı vidalar. Bu vidalar önceleri elle yapılıyordu. Ama vida yapım tezgahlarının icadı ile birlikte vidalar artık makinelerle yapılır oldu. Vidaların makineler vasıtasıyla üretilmeleri tam bir teknolojik devrimdir aslında. Çünkü vidalar yardımıyla saatlerin, mikroskopların, teleskopların, usturlapların ve kronometrelerin ince ayarlarının yapılması mümkün hale elmiştir. Vidaların dünyayı değiştirdiğini söylemek abartı olmayacaktır çünkü onlar olmasaydı yukarıda saydığımız hassas aletler verimlilikle kullanılamayacak, bilim hız kesecek, keşifler ilkel yollarla yapılmaya evam edecek, ne makineler üretilebilecek ne sanayi oluşabilecek ne de deniz ticaretinin ilerlemesi söz konusu olabilecek ve dolayısıyla bir Sanayi Devrimi'nin başlaması da mümkün olamayacaktı. Onun için bir dahaki sefere elinize bir tornavida ve bir vida aldığınızda elinizde tuttuğunuz şeylere daha bir dikkatli bakın. Daha farklı bir boyut yakalayacağınızdan eminiz. N.Y. Times'dan çeviren: Levent GÖKTEM - 2 Şubat 2000, Çarşamba
    Etiketler:

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı