Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Vatandaşa, devleti denetleme imkânı verecek yasalar geliyor

    Şükrü KÜÇÜKŞAHİN / ANKARA
    10.10.1997 - 00:00 | Son Güncelleme: 10.10.1997 - 00:01

    Başbakan Yılmaz'ın talimatıyla, bir grup hukukçu, ‘‘Günışığında devlet yönetimi’’ adıyla bir paket hazırlıyor. Gelişmiş demokratik ülkelerde uygulanan ve vatandaşa devleti denetleme imkanı veren yasa önerilerinin bu yasama döneminde çıkarılması hedefleniyor. Paketteki yasalar şöyle:

    BİLGİ EDİNME ÖZGÜRLÜĞÜ YASASI

    Bu yasa ile ABD ve Avrupa ülkelerinde olduğu gibi, vatandaş devlet dairesine başvurduğunda, gizlilik derecesinde olmamak kaydıyla istediği bilgi ve belgeyi elde edebilecek. Bu yasa ile ilgili olarak bazı uzman ve bürokratların, ‘Normal yazışmasını dahi yapamayan devlete bunu yüklerseniz sistemi tıkarsınız’ itirazları da çürütüldü. Çalışmayı yapan hukukçuların, ‘‘Bunun engellenmesi mümkün değil. Bütün dünyada olan ve devletin iyi denetlenmesini sağlayacak bir sistem. Devletin doğru mu, yanlış mı yaptığını ve devleti örten, gizleyen yapıyı vatandaş, kurallara uygun olarak denetlemek zorunda’’ görüşü kabul edildi.

    VATANDAŞIN KATILIMI YASASI

    ‘Vatandaşın Katılımı Yasası’ ile de Danıştay, Yargıtay, belediye ve il genel meclisi toplantıları gibi görüşmelerin vatandaşa açılması sağlanıyor. Yasanın gerekçesi şöyle:

    ‘‘Bu toplantılar halka kapalı. Ama alınan karardan etkilenenler var. Bu karardan etkilenen vatandaş, oy hakkına sahip olmaksızın, belli usuller içinde ve çalışmayı engellemeyecek şekilde görüş açıklama, soru sorma, bilgi isteme, karşı görüş öne sürme hakkına sahip olmalı. Bunun hukuki karar alındığı bir toplantıda işlemesi başka türlü, belediye meclisinde işlemesi başka türlü olacak. Ancak sonuçta, vatandaş bu kararlara bir şekilde katılma ve etkileme hakkına sahip olacak.’’

    Yetkililer, Osmanlı'dan beri Türkiye'de ‘Devlet Kapısı’ anlayışının farklı algılandığını, bütün kapıların vatandaşa kapatıldığını belirterek, ‘‘Devletin kapısı, vatandaşa açılacak. Sivil, demokratik ve özgürlükçü yapı için bu şart’’ dediler. Aynı yetkililer, Başbakan Yılmaz'ın da konuya, ‘‘Devleti Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi denetleyeceğine, benim vatandaşım denetlesin’’ anlayışıyla baktığını aktarıp, ‘‘İdare yanlışları hep ‘Ben yaptım oldu' mantığı ile savunup kapattı. Ne yanlışı yapanı yargıladı, ne de olayı sorguladı. Şimdi mahkeme kapılarında trilyonlarca liralık tazminat davaları duruyor’’ dediler.

    GENEL İDARE USUL YASASI

    Hukukçular, bu çalışmalar sırasında Türkiye’nin her konuda usul yasalarına sahip olduğunu, ancak bir tek idari konuda usul yasası bulunmadığını vurguladılar. Bu açığın da bu çalışma ile kapatılacağını kaydeden yetkililer, Genel İdare Usul Yasası konusunda da şu bilgileri aktardılar:

    ‘‘Genel İdare Usul Yasası, idarenin hangi usullere göre işlem yapacağını belirleyecek. Şu anda isteyen istediği gibi genelge, yönetmelik çıkarıp karar alabiliyor. Bu da keyfiliğe neden oluyor. Oysa İdare Usul Yasası memura nasıl davranacağını gösterecek. Bu konuda bugüne kadar Danıştay'ın ‘Kamu Yararı' şeklinde özetlenen içtihatları yeterli görüldü. Ama bu çok genel bir ifade. İdareyi zapt-ı-rapt altına alacak bir yapı kurulacak. Bu da Genel İdare Usul Yasası ile olur.’’

    SUSURLUK DERS OLDU

    Yetkililer çalışmaların başlatılmasında Susurluk’un da büyük payı olduğunu belirterek, ‘‘Susurluk, devletteki zaten zayıf olan denetim mekanizmasının dumura uğratıldığını ortaya koydu. Başbakan da bunun giderilmesi için talimat verdi’’ dediler. Yılmaz'ın çalışmalar konusunda, uzmanlara, ‘‘Bu iş kolay değil. Bu devleti dönüştürme ve değiştirme çalışmasıdır. Engeller olacak, ama pes etmek yok. Günışığında yönetim için başka yol yok’’ dediği öğrenildi.

    Basın Konseyi Başkanı Oktay Ekşi de, konsey olarak 1991 yılında bu konuda Anayasa değişikliği yapılması için partilere öneri götürdüklerini ve RP'dışındaki büyük partilerin hepsinin konuyu seçim bildirgelerine aldıklarını söyledi. Ekşi, sözkonusu değişikliği ‘‘Herkes bilgi öğrenme ve bilgi edinme hakkına sahiptir. Devlet bu hakların gerçekleşmesi için gerekli tedbirler alır’’ şeklinde özetledi.

    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı