‘Ulan İstanbul’daki karakterlerin sahiciliği işin aksiyon tarafından daha önemli

Bir ‘Ulan İstanbul’ analizi… Yaz sezonunda, karşıda güçlü rakipler yokken reytinglerde öne çıkmak asıl sezonda başarılı olunacağının garantisi değil. Naçizane tavsiyem, senaristin Peyami Safa’nın yazdığı Cingöz Recai’lere, Kemal Tahir’in yazdığı Mayk Hammer’lere biraz daha bakması...

ORHAN TEKELİOĞLU YAZDI
07.08.2014 - 14:22

Yeni izleyici panelinin dizi dünyamıza bahşettiği hediyelerden biri, Yeşilçam sinemasının olmazsa olmaz alt-türlerinden biri olan “avantür”ün yeniden keşfi oldu. Geçen sezon başlayan ve bence pırıltılı bir iş olan Kaçak’ın tam bir “avantür” olduğunu hatırlayarak meseleyi tartışmaya başlayabiliriz Tabii ki Kaçak, başrol oyuncusundan ötürü (Gürkan Uygun ya da “Vadi”den hatırlanan ismiyle Memati) ister istemez akla Kurtlar Vadisi’nin özellikle ilk iki sezonunu getiriyordu. Ama zamanla fark edildi ki, “Vadi”de pek de becerilemeyen, halbuki Yeşilçam avantürlerinde her daim endam eden komik replikler, kafadar tipler, imkansızlar aşklar ve tabii ki, delidolu maceralardı dizinin sürükleyici unsurları. Böylece, esas hikayedeki depresif (çocuğu öldürülen bir ana, buna sebep olan, geçmişini saklayan eski polis baba vs.) anlatı “hafifliyor”, aksiyon sahnelerindeki tutarsızlıklar, mantıksızlar hiç de göze batmıyordu. Zaten Yeşilçam avantürlerinin sırrı, anlatılan hikayenin inandırıcılığından çok, karakterlerin “sahici” olarak algılanıp algılanmamasında saklıdır. İzleyici, kahramana (genellikle olmayacak bir işe kalkışan, kendine bir misyon edinen adam ve şürekası!) ve onun doğrularına bir inandı mı, ondan sonra hikayeyi bir “masal” gibi izliyor ama neticede, ahlakî çıkarımlar yapabileceği bir “mesel” gibi okuyor, kendince derin anlamlar çıkarabiliyor. Avantür, teknik olarak beceremediğimiz “aksiyon” filmlerine “yerli” bir alternatif olmasının yanısıra; kolay izlenebilmesi ve karton karakterleriyle harcıâlem bir “çizgi-roman” estetiğinin de önemine işaret eder. Yıllardır, tipik bir polisiye-avantür olarak kolayca izleyici bulabilen Arka Sokakların bir tür “çizgi-roman” olduğunu fark etmiyor musunuz?

KAHRAMAN ROBİN HOOD KARAKTERLİ

‘Ulan İstanbul’daki karakterlerin sahiciliği işin aksiyon tarafından daha önemli

Yakınlarda Kanal D’de başlayan Ulan İstanbul’un da, Yeşilçam’ın “avantür” geleneğimize göz kırptığı hemen fark ediliyor. Çünkü, hikayenin aksiyon yanı yine çoğunlukla aksıyor (örneğin, son bölümde saçma sapan bir çanta değiştirme sahnesi vardı), yalpalıyor, asla inandırıcı olamıyorsa da bir beis yok! Kahramanlarımız ve misyonları önemli olan, inanmaya devam ediyor muyuz, etmiyor muyuz, esas merak uyandıran. Böyle düşününce, hikayenin ne menem bir “masal” olduğu iyice billurlaşıyor; bir kere, esas oğlanımız (Kandemir) bir hırsız, eski bir çete reisi! Misyonu da aynı minvalde, eski bir ahbabını (rakip bir çete tarafından ketempereye getirilip hapse tıkılmış, üstelik hasta ve her bölümde daha da kötüleşiyor) hapisten çıkarmak! Bu nedenle, güvenli bir şekilde yaşamını sürdürdüğü yurtdışından yakalanma riskini göze alarak memlekete dönüyor ve eski çetesini yeniden topluyor Kandemir. Ali Rıza baba kurtarılmalıdır, kurtarılacak! Robin Hood karakterli biri tabii ki kahramanımız, sadece zengin olmayı haketmeyenleri soyan, asla gözü zenginlikte olmayan, ganimetin fazlasını ihtiyaç sahipleriyle üleşen, ezcümle, siz bakmayın “hırsız” olduğuna, kral biri, adamın önde gideni. Bir başka Türkiye sosyolojisiyle karşı karşıya kalırız böylece. “Kader mahkûmu” edebiyatının, mahallenin koruyucu, kullanıcı “kabadayı” abilerinin hâlen ne denli inandırıcı olduğunu fark ederiz. Devlet söyleminin zirve yaptığı (sürekli “arandığından” olacak!) ama modern devlere dair “güvenlik” kurumlarının (polis, mahkeme, adalet vs.) hiç de güvenilir bulunmadığı bir toplumsal varoluşta, insanların “devlet-ötesi” insan ve yapılanmalara bel bağlamaları hiç de şaşırtıcı değil. Selçuk Parsadan’a bayılmıştı örneğin necip Türk milletinin evlatları, yakında bir dizide arzı endam ederse hiç şaşırmam. Kandemir’de bir tür Parsadan gibidir aslında ve karşısında şapşalın önde giden bir saftirik polis bulunur. Bizimkiler (Kandemir ve Şürekası) sakin, sessiz bir İstanbul mahallesine yerleşirler operasyonları sessizce yapabilmek için. Fakat, bu sefer de bildik mahalle klişeleriyle hemhâl olmaya başlarız. Tabii ki “yakışıklı” (bıyığının kesimi yeter!) olan Kandemir’e komşu kadın (Şehriban) hemencecik hâllenir, bu da yetmez, sonradan Almanya’dan gelen akrabası Maşuka (bu “azgın” karakteri bir “Alamancı” yapmak âlenen bir “nefret suçu” ama senaristin hiç de umurunda değil) da anında yeşillenir. İşte, bu komşunun şapşal oğlu da hırsızlık büroda “komiser” çıkmaz mı? Hele bir de bu şapşal, çeteye sonradan dâhil olan Derya’ya abayı yakmaz mı? Neyse, hikayeyi özetlemekten çok, karşılıklı konumlandırmaya dikkat çekmek istiyorum. “İyi kalpli” hırsızın karşısına bir “şapşal” polis konumlandırmadan biraz önce sözünü ettiğim sosyolojik olgu (güvenlik kurumlarına güvenilmeyen bir ülke) inandırıcı olamazdı zaten.

OCEAN’S ELEVEN ESİNLENMESİ Mİ?

‘Ulan İstanbul’daki karakterlerin sahiciliği işin aksiyon tarafından daha önemli

Gelelim hikayenin kaynağına, yani “esinleme” meselesine: Belli ki, kafada bir Ocean’s Eleven filmi ve oradaki eski elemanların tekrar bir araya getirilmesi fikri var. Olabilir, neticede bir dizi çekilirken her zaman bir “çıkış noktasına” ihtiyaç var. Sonrasında, yani “yerelleşme” esnasında biraz zorlanıldığı aşikâr. Mahalledeki ilişkilerde bir türlü Yeşilçam seviyesine ulaşılamıyor günümüz dizilerinde, “mahallede” büyümeyenler tarafından yazılınca ve konudaki Türkçe edebiyat yeterince bilinmeyince tezahür eden bir zafiyet. Aslında, Ocean’s Eleven’dan esinlenen bir geç dönem Yeşilçam filmi de var ve oradaki mahalle çok daha inandırıcı ve eğlenceli. Zeki Alasya tarafından 1979 yılında çekilen ve tipik bir Zeki-Metin komedi-avantürü olan Vay Başımıza Gelenler’den söz ediyorum! Bu filmin de esin kaynağı Ocean’s Eleven, müthiş bir Zeki-Metin komedisi olmasa da, döneminde iyi iş yapmış, hatta bir devam filmi (Köşe Kapmaca) bile çekilmiştir.

BU AVANTÜR SEVİLECEK Mİ?

‘Ulan İstanbul’daki karakterlerin sahiciliği işin aksiyon tarafından daha önemli

Şimdi tekrar yeni panelin önemi ve neticelerinden söz edebiliriz. Reytinglerde bir türlü yukarı çıkamayan TRT’nin baskısıyla yapılan “istatistiki” devlet müdahalesinden sonra, dizi âlemindeki tüm dengeler değiştiğinden sanırım haberiniz vardır. Artık eskisi gibi, AB Grubu denen ve satınalma gücü yüksek olanların bir önceliği (eskiden, ikiyle çarpılarak reytinglerde gösterilirlerdi) kalmadı yeni “örneklem”de. Aksine, nüfusu 20 bin kişiden az olan mahallerde yaşayanlar da dahil, temsiliyet kabiliyeti çok daha yüksek bir izleyici paneli reytingler için temel alınıyor. İşte, bu grubun sinematografik hafızası çok daha “yerel” ve lâmı cimi yok, doğrudan Yeşilçam sinemasıyla şekillenmiş. Yeşilçam ise, o hikayeleri Erken Cumhuriyet ve sonrasının popüler Türk edebiyatından derlemiş, filmlerine aktarmıştı. Bütün bunları neden yazıyorum? Ulan İstanbul’un karakterlerinde, karakterlerinin ağzındaki edebiyat paralamalarında, aşk meşk hikayelerinde tuhaf bir yeknasaklık mevcut. İşin “aksiyon” kısmından pek bir umudum yok zaten ama, karakterlerin sürekli aynı şekilde konuşması, bir türlü derinleşememesi bir süre sonra izleyiciyi sıkmaya başlayabilir. Yaz sezonunda, karşıda güçlü rakipler yokken reytinglerde öne çıkmak asıl sezonda başarılı olunacağının garantisi değil. Naçizane tavsiyem, senaristin Peyami Safa’nın yazdığı Cingöz Recai’lere, Kemal Tahir’in yazdığı Mayk Hammer’lere biraz daha bakması yönünde olacak. Yeni panelin en seveceği türün avantür olacağını da zamanla fark edeceğiz.

‘Ulan İstanbul’daki karakterlerin sahiciliği işin aksiyon tarafından daha önemli

Yayınlanma Tarihi : 07.08.2014 - 14:07


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün