Uganda’nın gerçek yüzünü yetim çocuklarla oynarken öğrendim

Seda Meşeli (22), ODTÜ Psikoloji bölümü üçüncü sınıf öğrencisi. İki yıldır, mikro bütçeyle uzun gezilere çıkıyor. İnternetteki Couchsurfing gibi sitelerden evini gezginlere açanları bulup otel ücreti ödemeden geziyor. Suriye, Gürcistan, Bulgaristan’dan sonra geçen yıl, yaz aylarında Afrika’ya gitti. Uganda’nın kuş uçmaz, kervan geçmez bir köyünde, yetimhanedeki çocuklara gönüllü olarak yaratıcı oyunculuk dersleri verdi. Ancak, Türkiye’ye döndüğünde Ugandalı çocukları unutamadı. Şimdi, Belçikalı arkadaşı Xavier Allard’ın orada çektiği fotoğrafları satıp çocuklara destek olmaya çalışıyor.

Ersin KALKAN
28.12.2009 - 00:00 | Son Güncelleme :

Galatasaray Lisesi’ndeki öğrencilik günlerimden itibaren Afrika’ya gitmeyi hayal ediyordum. Turların bilinen rotası yerine, yöre halkıyla yakınlaşacağım, küçük bütçeyle gerçekleştirebileceğim bir gezi istiyordum. Gönüllülerle, yardım kurumlarını internette buluşturan worldwidehelpers.org, idealist.org, the7interchange.com gibi siteleri inceledim. Gönüllülere diğer ülkelerden çok alternatif sunan Uganda’yı seçtim.

3 YAŞINDAKİ DEVİS BENİ ŞEYTAN SANDI

Kıtanın doğusundaki Uganda, “Afrika’nın İncisi” diye anılıyor. Ekvator üzerinde ve yükseltisi fazla. Bu sayede iklimi ılıman. Su kaynakları ve tarım alanları bakımından şanslı. Resmi dil İngilizce çoğunluk tarafından ından iyi derecede konuşuluyor. Kabileler arasında birleştirici unsur olmuş.
Ekvator’un güneyindeki Masaka şehrine bağlı, elektriği ve suyu olmayan Kisiita köyünün tek ilkokulunda çalıştım. Bahçesinde kerpiç kilisesi, 30 öğrencinin sığabildiği tek odalı yetimhanesi vardı. Ebeveynlerinden birini yahut her ikisini kaybetmiş çocukların bir kısmı akrabalarının yanında yer buluyor. Şanssızlar ise bu mütevazı yetimhaneye sığınıyor.

Kisiita’ya ilk gittiğimde beklenmedik bir sürprizle karşılaştım: Köye 1960’lardan bu yana ayak basan ilk beyazdım. Çocuklar benden bir hayli ürküyordu! Ne menem bir yaratık olduğumu çözemiyorlardı. Nereden ve neden geldiğimi sorguladılar hep. Fark ettirmemeye çalışarak beni baştan aşağı süzüyor, biraz utangaç biraz da hayret dolu çehreleriyle saçımı, dizimi ve kollarımı elliyor, her hareketime olduğundan farklı bir anlam yüklüyorlardı. Tüm çocuklar içinde bir tanesi vardı ki, akıllara zarar. Üç yaşındaki Devis, ta uzaklardan beni gördüğünde derhal yolunu değiştiriyor, kazara yakınıma düşmüşse yüzüme bakmaktan kaçınıp göz ucuyla hareketlerimi kontrol ediyordu. Hele ona doğru bir hamle yapmaya niyetleneyim, avazı çıktığı kadar bağırıp en yakınındakinin bacaklarına kapanarak ağlamaya başlıyordu. Kalbini kazanmak için tüm yolları denedim, hiçbiri işe yaramadı. Hatta gün geçtikçe Devis benim şeytanın ta kendisi olduğuma iyiden iyiye ikna oldu. Annesinin anlattığına göre geceleri beni rüyasında görünce, Svahili dilinde beyaz tenli anlamına gelen ‘’Muzunguu!’’ diye haykırarak uykusundan uyanıyormuş. Nitekim ben de yenilgiyi kabul edip Devis’e ettiğim eziyete bir son verdim ve küçük platonik sevgilimi uzaktan sevmeye alıştırdım kendimi! Şaka bir yana, zaman içinde çekingenlikleri kayboldu elbette; yerini, farklı kültürden gelen bir yabancıyı keşfetmenin zevkine bıraktı. Önceleri köşe bucak kaçtıkları sevgili öğretmenlerinin peşinden “N’olur bugün ders yapalım!” nidalarıyla koşturur oldular. Tenimin beyazlığı, çocuk ruhlarının temizliği içinde yitip gitti böylelikle.

KARDAN ADAM HAYRET VESİLESİ

Uganda’nın gerçek yüzünü yetim çocuklarla oynarken öğrendim

Okulun hemen arkasındaki çayırda yaptığımız yaratıcı oyunculuk dersleri, Uganda’yı bir de onların gözüyle görmemi, tanımamı sağladı. Yetişkinlerle konuşurken hiç bahsi açılmayan “küçük detaylar”, unutulan dertler ya da gizlenenler çocuklar sayesinde gözlerimin önüne seriliverildi. Oyunumuzun adı Uganda, dekoru muz ağaçları, oyuncuları benim küçük öğrencilerimdi.

Kimi kavramları hiç duymamışlardı. Ekvator’daydık ve kar yoktu burada. Dolasıyla kardan adam sözcüğü bilinmiyordu. Bizim ilkokullarda, mevsimler tablosunun vazgeçilmezi kardan adam, buradaki tablolarda yoktu. Kardan adam resmini gösterip, ne olduğunu tahmin etmelerini istedim. “Bu bir kumru”, “kartal” diye atıldı biri, bir diğeri “yamyam” olduğunu savundu ısrarla. “Gagası uzun, kuş olmalı” dedi ötekiler. Gagadaki havucu anlatmayı başardım, karı anlatmak ise pek kolay olmadı.

ÇOCUKLARLA SÜPER KAHRAMAN YARATTIK

Bir keresindeyse dersimizin temasını “süper kahraman yaratmak” olarak belirledik. Kahramanımız mağdur durumdaki masumlara yardım edecekti. Tüm dünya çocuklarının TV’de izlediği Batman, Superman gibi bir kahraman yaratmalarını bekliyordum. Bambaşka fikirler geliştirdiler. Dolandırıcı, büyücü, vahşi hayvan tipleri çıktı ortaya. Felaket olarak tanımladıkları olaylar kuraklık, ekinlerin kurumasıydı. Sonrasında öğretmenlerle konuştuğumda, gerçekten de geçen yıllara kıyasla köye düşen yağmur oranında ciddi bir azalma olduğunu öğrendim.

Buradaki çocuklara dair anlatılacak onlarca hikâye var aslında: şiddet görmekten, taciz edilmekten, sakat bırakılmaktan, kaçırılmaktan korktukları hemen her drama aktivitesinde gün yüzüne çıkıyor. Dört taraflarının hastalıklarla çevrili olduğunu anlamak hiç de zor değil, yarattıkları karakterlerin hastalıklarla olan ilişki düzeyi hemen ele veriyor bu büyük trajediyi. Kedi, köpek gibi alışıldık bir cevap beklediğim “En sevdiğiniz hayvan hangisi?” soruma verdikleri “Tavuk! Çünkü yavaş yavaş yürüyor, hemen yakalayıp yiyebiliyoruz!” yanıtı, ailelerine yazdıkları hayali mektuplarda ısrarla yiyecek istemeleri, beslenmenin halen temel bir sorun olduğunun kanıtı bu coğrafyada. Ayrıca tetkik imkânlarının kısıtlı olmasından dolayı kesin sayısı bilinmemekle birlikte, okulda, “AIDS” ve “Hepatit B” gibi hastalıklara yakalanmış pek çok çocuk bulunuyor.

Uganda yolculuğum boyunca, uçak bileti, vize dahil toplam 1500 TL harcadım. Kilometrelerce öteden, adını bile duymadıkları bir ülkeden gelen “Muzungu” olarak onlardan biri oldum. “Yok” kelimesinin anlamını sonuna dek hak ettiği bu köyde, gülümsemenin maddiyatla alakası olmadığına bir kez daha inandım. Şu an dileğim, elimdeki fotoğrafları ve yazıları bir araya getirip, geliriyle Kisiita’daki çocukların sağlık, beslenme ve eğitim olanaklarını iyileştirici projeler oluşturmak. Aklınızda bulunsun: Kisiita’nın çocukları yeni gönüllüler bekler, daha gösterilecek öyle marifetleri, keşfedilecek yetenekleri var ki! (Geziyle ilgili daha fazla ayrıntı için: http://sedaugandada.blogspot.com)

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün